Փոխանակ օգտվեն պոտենցիալից, խանդի տեսարաններ են սարքում
Իշխանության ճյուղերից ժողովորդավարական համակարգերում իր առանձնահատուկ դերակատարությունն ունի օրենսդիր մարմինը։ Դա հատկապես վերաբերում է այն երկրներին, որոնցում գործում է խրհրդարանական կառավարման համակարգը։ Իսկ պառլամենտում ներկայացված անձանց պրոֆեսիոնալիզմը պետք է լինի շատ բարձր մակարդակի, որպեսզի նրանք կարողանան ոչ միայն զբաղվել օրենսդրական գործունեությամբ, այլև ի վիճակի լինեն ներկայացնել երկիրն արտաքին աշխարհում։ Այս հանգամանքը շատ կարևոր է, քանի որ ժամանակի ընթացքում օրինաստեղծ գործառույթներին զուգահեռ ընդլայնվել է խորհրդարանների գործունեության դաշտը նաև արտաքին քաղաքականության մշակման և իրականացման գործում։ Եվ պատահական չէ, որ այսօր միջազգային ասպարեզում լայն տարածում է ստացել «խորհրդարանական դիվանագիտություն» եզրույթը, որը միջազգային հարաբերությունների բառապաշար է ներմուծվել ամերիկացի գիտնական և դիվանագետ Ֆիլիպ Ջեսսապի կողմից։ Խորհրդարանական դիվանագիտությունն ընդհանուր իմաստով ներառում է միջազգային հարաբերությունների ոլորտում խորհրդարանների պարտականությունները և գործողությունները։ Արտաքին քաղաքականության մեջ խորհրդարանի ներգրավվածությունը կապված է իշխանության այդ մարմնի ներկայացուցչական բնույթի հետ, և այն նախատեսում է ակտիվ աշխատանք ինչպես ինչպես տարբեր երկրների խորհրդարանների, այնպես էլ միջազգային կազմակերպությունների շրջանակում։ Եվ պատահական չէ, որ շատ հաճախ խորհրդարանական դիվանագիտության խողովակով կարող են ամենատարբեր հարցեր բարձրացվել կամ լուծվել։ Ներկայումս Տավուշի ուղղությամբ Ադրբեջանի ձեռնարկված ռազմական հարձակումների ֆոնին առավել քան կարևոր է Հայաստանի համար ռազմական հաջողությունների ամրագրումը նաև դիվանագիտության ասպարեզում։ Սակայն Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի և նրան սատարող Թուրքիայի դեմ դիվանագիտական պայքարը բազմավեկտոր բնույթ է ստացել, քանի որ այդ երկրները միջազգային ասպարեզում տարբեր ուղղություններով բացահայտ հակահայկական քարոզչություն են իրականացնում։ Եվ այս պայմաններում ողջ աշխատանքը չի կարող մնալ միայն արտաքին քաղաքական գերատեսչության ուսերին, և այստեղ իր ուրույն դերը և ասելիքը պետք է ունենա խորհրդարանական դիվանագիտությունը, սակայն մեր պառլամենտականների պրոֆեսիոնալիզմը, ունակությունները, փորձը թույլ չեն տալիս արդյունքներ ունենալ այս ասպարեզում։ Մեծ հաշվով խորհրդարանական դիվանագիտության հարթակում մեր ձախողումն ակնհայտ է։ Եվ ոչ միայն այս օրերին: Դա է պատճառը, որ տարբեր խորհրդարանների և միջազգային կազմակերպությունների կողմից չկան Հայաստանին սատարող հայտարարություններ։ Իսկ «սախալինյան» մասշտաբի այն առանձին պատգամավորների հայտարարություները, որոնք իշխանական պատգամավորները ամեն կերպ փորձում են ներկայացնել որպես խորհրդարանական դիվանագիտության հաղթանակ, քաղաքական առումով չնչին նշանակություն ունեն։ Եվ ահա խորհրդարանական դիվանագիտության վակուումը լցնելու նպատակով է, որ գործի են անցել արտոխորհրդարանական ուժերը։ Իսկ այս ասպարեզում հատկապես ակտիվ է Հանրապետական կուսակցությունը, որի ներկայացուցիչները տարիների ընթացքում խորհրդարանական տարբեր հարթակներում աշխատանքի արդյունքում ոչ միայն մեծ փորձ ու գիտելիքներ են ձեռք բերել, այլև ստեղծել են կապեր տարբեր գործընկերների հետ։ Եվ պատահական չէ, որ այս կուսակցությունը սերտ կապերի մեջ է իր միջազգային գործընկերների հետ, նրանց համապատասխան տեղեկատվություն է տրամադրում Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ ագրեսիվ գործելակերպի մասին և այդպիսով նաև մեզ ձեռնտու կարծիք ձևավորում նրանց մոտ։ Արտախորհրդարանական ուժերից այս օրերին ակտիվ է նաև ՀՅԴ-ն, ինչը լիովին տրամաբանական է, քանի որ այս կուսակցությունը ներկայացված է ոչ միայն Հայաստանում, այլև ամուր դիրքեր ունի սփյուռքի բազմաթիվ համայանքներում։ Իսկ սփյուռքի հետ աշխատանքն այս օրերին առավել քան կարևոր է, քանի որ սփյուռքի ներուժը անհրաժեշտ է օպտիմալ ձևով օգտագործել արտաքին քաղաքական խնդիրների լուծմանը հասնելու նպատակով։ ՀՅԴ-ի հովանու ներքո են գործում նաև Հայ դատի գրասենյակները, որոնք պաշտպանում են հայ ժողովրդի պահանջներն ու ազգային ձգտումները և աշխատանքներ են տանում տարբեր երկրների պաշտոնական շրջանակների՝ այդ թվում և խորհրդարանականների հետ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հակահայկական քաղաքականությանը հակազդելու նպատակով։ Մի խոսքով, այս իրավիճակում արտախորհրդարանական ուժերի ունեցած պոտենցիալը հնարավորինս օգտագործվում է հենց ընդդիմության շնորհիվ, իսկ ահա իշխանությունները բացարձակ ցանկություն չեն դրսևորում օգտվել այդ պոտենցիալից։ Ընդհակառակը, երբեմն նույնիսկ խանդի տեսարաններ են սարքում, արդյունքում դարձյալ թիրախավորելով նույն ընդդիմությանը:
Արտակ Գալստյան
