Պատկերացնել անգամ հնարավոր չէր, որ նման պարտության պայմաններում իշխանությունը կմնա իր տեղում. Ստյոպա Սաֆարյան
Հանրային խորհրդի նախագահ Ստյոպա Սաֆարյանի կարծիքով պատերազմի անփառունակ զինադադարից հետո ակնհայտ էր ժողովրդի դժգոհության չափը իշխանությունների հանդեպ, բայց ընդդիմությունը կոպտագույն սխալ թույլ տվեց ժողովրդի հետ՝ հաղորդակցվելու առումով, իշխանությանը շտապելով մեղադրել դավաճանության և պատերազմի պարտության մեջ: Մինչդեռ հասարակության գնահատականը ամենևին էլ այդպիսին չէր:Orer.am - ի հետ զրույցում Ս. Սաֆարյանը համոզված է նաև, որ թեև Ն.Փաշինյանին կարելի է մեղադրել շատ ու շատ հարցերում, բայց հասարակությունը հաստատապես չի կիսում նրա դավաճանության մասին թեզը:
«Հասարակության ճնշող մեծամասնության վերլուծությունն այնպիսին չէ, ինչպիսին ներկայացնում է ընդդիմությունը: Եվ այդտեղից էլ սկսվում են հասարակության մեծամասնության և ընդդիմության տարաձայնությունները, քանի որ մարդիկ լավ գիտեն, թե այս պատերազմն ինչու հասունացավ, ինչպես հասունացավ, ովքեր են այդ պատերազմի շահառուները, արտաքին դերակատարները: Հասարակությունը շատ արագ նկատեց, որ ընդդիմադիր ուժերը նախկին իշխանության պատասխանատուներն են, որոնք ոչ միայն փորձում են պատերազմի հասունացման հարցում իրենց պատասխանատվության բաժինը բարդել իշխանության վրա, այլև հավակնում են գալ իշխանության: Ես կարծում եմ, որ այս երկու խոշոր հարցերն են, որոնք ճակատագրական եղան ընդդիմության համար: Եվ հանուն արդարության պետք է նշել, որ արցախյան խնդիրը հայաստանյան քաղաքական կյանքում եղել է որոշիչ, որի պատճառով տարբեր քաղաքական գործիչներ վճարել են իրենց կարիերայի ավարտով: Այդպես հեռացավ Կ. Դեմիրճյանը, Լ. Տեր-Պետրոսյանը և պատկերացնել անգամ հնարավոր չէր, որ նման պարտության պայմաններում իշխանությունը կմնա իր տեղում և ընդդիմությունը չկարողանա նրան տապալել: Դրա պատճառն այն է, որ հասարակությունն այդ պարտության համար ավելի շատ մեղադրում է նախկին իշխանություններին»,- ասաց Ս. Սաֆարյանը:
Խոսելով ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարյանի հնչեցրած թեզի մասին, որ՝ եթե ինքը լիներ իշխանության, ապա պատերազմ չէր սկսվի, Հանրային խոհրդի նախագահը նշեց, որ գուցե հասարակությունը հավատա այդ թեղզին, բայց վերլուծաբանները լավ գիտեն, թե պատերազմը ինչի արդյունքում է հասունել:
«Հայաստանը միջազգայնորեն վաղուց է հրաժարվել այդ տարածքներից և ստանձնել է դրանք երբևէ հանձնելու պարտականություն: Եվ այդ պարտավորությունները իր հերթին, 10 տարի շարունակ վերահաստատել է Ռոբերտ Քոչարյանը: Այսինքն՝ եթե պարտականություն է եղել, ապա դա կա՛մ պետք է կատարվեր, կ՛ամ, եթե ուժով ստիպեին, ապա միջազգային մյուս դերակատարները չեն արձագանքի: Եվ եթե ուշադիր նայենք, ապա կտեսնենք, որ աշխարհը չի էլ թաքցնում, որ իր դավադիր լռությունը պայմանավորված է նրանով, որ իրենք Հայաստանին բազմիցս ասել են, որ Հայաստանը երբևէ պետք է այդ տարածքները հետ վերադարձնի»,- ասաց Ս. Սաֆարյանը:
Նա ընդգծեց նաև, որ այդ մասին պատերազմի օրերին ասաց նաև ՌԴ արտգործնախարար Լավրորվը, որն ի դեպ ՀՀ երկրորդ նախագահն այդ պարտավորությունը վերահաստատել է իր պաշտոնավարման տարիներին, իսկ այդ տարիներից սկսած Ադրբեջանը սկսել էր սպառազինվել, ինչը ևս Քոչարյանը երբևէ չի քննադատել:
«Ավելին, Հայաստանն իր հույսը մշտապես կապել է ՌԴ-ի հետ, որպես պատերազմը զսպող գործոնի, որը ևս ի դերև եղավ և պարզ դարձավ, որ Ռուսաստանն ամենևին էլ չի կիսում ոչ մի թիզականությունը: Բացի այդ, ռուսական կողմն ինքն էր պնդում, որ Հայաստանը պետք է հետ վերադարձնի այդ տարածքները: Դա նույն Լավրովի պլանն էր, որը սկսել են մշակել 2008 թվականից: Եվ այն անձինք, որոնք լավատեղյակ են այս ամենին, չեն կարող համաձայնվել այն թեզի հետ, որ եթե Քոչարյանը իշխանության լիներ, ապա կկարողանար հետաձգել պատերազմը: Ստատուս-քվոն 20 տարի պահպանվել է ոչ թե նրա համար, որ Քոչարյանը կամ Սարգսյանը շատ տանղանդավոր քաղաքականություն են վարել, այլ այդ ժամանակվանից արդեն սկսվել էր ռազմական և ռազմավարական բալանսը խախտվել և, բնական է, որ մի օր պատերազմը սկսվելու էր: Եվ հիմա, երբ փաստորեն անցած տարիների ռեգիոնալ խաղաղությունը Քոչարյանը փորձում է վաճառել իբրև այդ ամբողջի պատասխանատու, պետք է ընդգծել, որ դա ամենևին էլ այդպես չէ»,- ասաց Ս. Սաֆարյանը:
Հասարարակական- քաղաքական գործչի կարծիքով մինչև 2008 թվականը միջազգային կառույցների որևէ վերլուծականում կանխատեսում չի եղել պատերազմի ռիսկի մասին, բայց դրանից հետո արդեն սկսել են խոսել, նշելով 2012 թվականը որպես հավանական ժամկետ, ինչը, բարեբախտաբար, տեղի չունեցավ:
«Այսինքն՝ Ռ. Քոչարյանի պաշտոնավարման տարիներին Ադրբեջնանը պատերազմ սկսելու հարցում իրեն դեռևս այնքան վստահ չէր զգում, քանի որ չէր հասցրել միչև վերջ սպառազինվել: Ուստի, Քոչարյանի երկու թեզերը, որոնցից մեկը խարսխված է Արցախի հարցի, մյուսը տնտեսության աճի վրա վիճելի են: Եվ, փաստորեն, նա այլ խաղաքարտ չունի վաճառելու հասարակության վրա, ուստի նրա վերադարձի հասարակական պահանջի մասին խոսք լինել չի կարող: Հակառակը՝ դա ավելի կերկարացնի Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը և երկընտրանքի դեպքում կարող եմ վտահ պնդել, որ նախընտրությունը կլինի ներկայիս իշխանությունների օգտին, քանի որ հասարակությունը լավ գիտի, որ պատերազմը մեկ կամ երկու տարում չի հասունացել, իսկ բանակն էլ լավ գիտի, թե պարտությունը ինչի հետևանք է»,- ասաց Ս. Սաֆարյանը:
Արմինե Գրիգորյան
