Ինչպիսի՞ տեսք են ունեցել առաջին թավաները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Թավան կամ տապակը ուտելիքը տապակելու համար նախատեսված մետաղյա կոթավոր ոչ խորունկ կլոր տարա է: Դեռ հին ժամանակներում կրակի վրա տաքացած սովորական տափակ քարն է ծառայել որպես թավա: Ամենայն հավանականությամբ, հենց դա էլ այդ խոհանոցային իրի ամենապրիմիտիվ նախատիպն է: Անգամ նման «թավան» պատմության մեջ շատ ավելի վաղ է հայտնվել, քան այն տարաները, որոնցում մարդիկ սկսել են ուտելիք պատրաստել: Սկզբում անհնար է եղել ինչ-որ բան տապակել նման թավայի մեջ, քանի որ արդյունքում այդ ուտելիքը ոչ թե տապակվում էր, այլ խորովվում: Եվ մարդիկ, քարերը որոշակիորեն տաշելով, դրանց ժամանակակից թավաների տեսք են տվել:

Խեցեգործության տեխնոլոգիայի զարգացման հետ մեկտեղ տեղի է ունեցել թավաների կատարելագործում, մարդիկ սկսել են թրծած կավից թավաներ պատրաստել: Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ մետաղն են սկսել օգտագործել ամանեղենի պատրաստման համար, որոշ մշակույթների մարդիկ շարունակել և շարունակում են օգտագործել կավային տապակներ: Օրինակ՝ Վրաստանում հացը դեռ թխում են կավե կեցուի վրա: Մետաղական նյութերից պատրաստված սպասքի ի հայտ գալով մարդիկ հնարավորություն են ստացել կերակուր պատրաստել մթերքներն ամբողջովին ընկղմելով յուղի մեջ: Եղել են խոր թավաներ, որոնք ունեցել են տարօրինակ ձևեր: Օրինակ՝ ղազանը կամ վոգը, որոնք օգտագործվում են և՛ որպես թավա, և՛ որպես կաթսա: Ժամանակի ընթացքում մասսայական են դարձել թուջե թավաները, որոնք անգամ հիմա էլ մեծ պահանջարկ ունեն, քանի որ թուջի առանձնահատկությունը դրա ոչ կպչուն մակերեսն է և ջերմությունը երկարատև պահելու ունակությունը:

Եղել է ժամանակ, երբ դրանք փոխարինվել են պողպատից և ալ յումինից պատրաստված թավաներով, բայց դրանք զգալի թերություններ ունեն՝ հեշտությամբ դեֆորմացվում են, իսկ այրված սնունդը դրանց մակերևույթից մաքրելը բավականին խնդրահարույց է: Ժամանակակից տեխնոլոգիայի շնորհիվ հորինել են թավաներ, որոնք ունեն ոչ կպչուն մակերեսներ: Դա դարձել է մարդկության այն եզակի գյուտը, որը հնարավորություն է տալիս սննդամթերք տապակել առանց յուղի: Ներկայումս գրեթե անհնար է գտնել մի խոհանոց, որտեղ չկա նման թավա: Ոչ կպչուն մակերեսի արտադրության համար օգտագործվում է պլաստմասսի մի տեսակ, որն ունի եզակի հատկություններ: Այն անվանում են տեֆլոն: Նման ծածկույթով թավաները շատ գործնական են, դրանց մեջ եփած սնունդը ոչ միայն առողջարար է, այլ նաև համեղ:

Բացի այդ, նման թավաները լվանալը բավականաչափ հեշտ է: Թավայի պատմության մեջ նորագույն գյուտը կերամիկական թավաներն են: Նման ամանեղենի արտադրության համար օգտագործվում է ձուլածո ալ յումին, իսկ տիտանկերամիկա խառնուրդով պատվում է թավայի մակերեսը: Ենթադրվում է, որ նման թավաների շահագործման ժամկետը ամենաերկարն է, բայց դրանց արժեքն էլ ավելի զգալի է, քան այլ տեսակի թավաների արժեքը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում