Ереван, 20.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Ո՞ր երկրներն են հավակնում բիլիարդի ստեղծման «դափնիներին». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Բիլիարդը սիրված ու տարածված սեղանի խաղ է, որի իմաստը գնդիկները հատուկ սարքավորման՝ կիի օգնությամբ սեղանի գրպանները՝ անցքերը գցելն է, որոնք տեղակայված են անկյուններում և բիլիարդի սեղանի երկու ամենամեծ կողմերի մեջտեղերում: Դեռ հին ժամանակներից են երգեր, բանաստեղծություններ և պատմվածքներ գրվել բիլիարդի մասին: Այդ խաղը իր հետքն է թողել բազմաթիվ կինոնկարներում և գեղանկարներում: Իսկ ո՞րն է խաղի գաղտնիքը, ո՞րն է աշխարհում նրա այդքան ժողովրդականության պատմությունը: Դեռևս համաձայնություն չկա այն հարցում, թե որտեղ է առաջացել բիլիարդը:

Այնուամենայնիվ, շատ հետազոտողներ կարծում են, որ այն, ինչպես և շախմատը, ծագել է ասիական երկրներից մեկում: Տարբեր աղբյուրների համաձայն, Հին Չինաստանը, Հնդկաստանը և Եգիպտոսը կարող են հավակնել բիլիարդի ծննդավայրը համարվելու պատվին: Բայց այն խաղը, որը աղոտ կերպով հիշեցնում է ժամանակակից բիլիարդը, ծագել է Ֆրանսիայում: Առաջին բիլիարդի սեղանը պատրաստվել է հատուկ ֆրանսիական թագավոր Լյուդովիկոս 11-րդի համար 1470 թվականին: Բիլիարդի հնագույն սեղանները, մեղմ ասած, հեռու են եղել կատարյալ լինելուց: Սեղանների կողերը չեն ունեցել անհրաժեշտ առաձգականություն, գնդակները նրանց հարվածելիս հետընթաց չեն կատարել: Կիերը շատ կոպիտ են եղել, և գրեթե անհնար է եղել դրանց օգնությամբ գնդակներին տալ կողային պտույտ: 16-րդ դարի ավարտին և 17-րդ դարի սկզբին բիլիարդի սեղանների բարելավում է եղել:

Բիլիարդի գրպանները հագեցվել են ցանցերով՝ գնդակները պահելու համար, սեղանները պատել են բրդյա հաստ կտորով, իսկ ավելի ուշ՝ կաուչուկով, որը մակերեսին տվել է անհրաժեշտ առաձգականություն և էլաստիկություն: Այդ ժամանակ էլ հենց սեղանի կառուցվածքում հայտնվել է 6 գրպան: Փոխվել է նաև բիլիարդի սեղանի ձևը: Սկզբում սեղանները եղել են քառակուսի, ութանկյուն և նույնիսկ կլոր: Բայց, ի վերջո, ընտրվել է ժամանակակից և ծանոթ քառանկյուն ձևը: Երկարեցվել են կիերը, որոնք ի սկզբանե զգուշությամբ են ընդունել խաղասեղանի տերերը: Նրանց մտահոգությունները կապված են եղել այն փաստի հետ, որ խաղացողները կարող էին դրանցով քերել կամ ծակել սեղանի թանկարժեք կտորը: Բայց նման վախերն անիմաստ են եղել: Նորարարությունների և բարելավումների շնորհիվ բիլիարդի նկատմամբ հետաքրքրությունն սկսել է արագորեն աճել:

Խաղի զարգացման հետ միասին սկսել են հայտնվել խաղացողներ, որոնց գործողություններին կողքից հետևելը և, առավել ևս, նույն սեղանի շուրջ խաղալն անչափ հաճելի է դարձել: Բիլիարդի առաջին կանոնները հրապարակվել են 1674 թվականին Լուազոնի ջանքերի շնորհիվ, որը մատնանշել էր այդ խաղի օգտակարությունը խաղացողների ուղեղի և ֆիզիկական առողջության համար: Հետագայում այդ տեսությունը հաստատել է Յոհան Օյլերը: Բիլիարդի աշխարհի առաջին առաջնությունը տեղի է ունեցել դեռ 1870 թվականին Սան Ֆրանցիսկոյում, իսկ արդեն 1906 թվականին Փարիզում անցկացվել է աշխարհի առաջին առաջնությունը դրամական՝ 40 հազար ֆրանկ մրցանակային ֆոնդով:

Ռուսական Կայսրությունում բիլիարդ խաղը հայտնվել է Պետրոս 1-ին կայսեր օրոք: Նա այն բերել է Հոլանդիա կատարած իր ուղևորությունից և շատ արագ սիրահարվել է այդ խաղին: Նոր խաղը լավ է ընդունվել կայսերական շրջապատի կողմից. այն խաղացել են կալվածքներում, պալատներում և տարբեր մասնավոր բնակավայրերում: Բիլիարդը հատուկ ժողովրդականություն է ձեռք բերել սպաների շրջանում: 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի առաջին կեսին բիլիարդը հասանելի է դարձել բնակչության գրեթե բոլոր շերտերին: Մարդիկ սկսել են բիլիարդ խաղալ ոչ միայն զվարճանքի համար:

Այն սկսել է վերածվել սպորտի: Խորհրդային իշխանության հաստատումով ԽՍՀՄ բոլոր երկրներու, այդ թվում՝ Հայաստանում, բիլիարդը գործնականում գրեթե մոռացության է մատնվել: Բայց մեկ տասնամյակ անց այս խաղի նկատմամբ հետաքրքրությունը նոր թափով է բորբոքվել: Հիմա էլ բիլիարդը շարունակում է մնալ ամենասիրված խաղերից մեկը. այն խաղում են ոչ միայն իրական կյանքում, այլ նույնիսկ համացանցում:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

IDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак КарапетянЕвропейский курс Армении между обещаниями и обязательствамиПри поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с ЮнибанкомЯ знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак Карапетян