«Հայաստանից դոլարի ու եվրոյի արտահոսք չպետք է թույլ տալ. սահմանափակումներ են պետք». «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ռազմական գործողություններով, արևմտյան պետությունների պատժամիջոցներով, ինչպես նաև ՌԴ ԿԲ ակտիվների մեծ մասի սառեցմամբ պայմանավորված՝ ռուբլին արժեզրկվել է: ՌԴ ԿԲ-ն արդեն ազատ չէ արժույթային ինտերվենցիաներ իրականացնել: Ռուսական ռուբլին մոտ 50 տոկոսով արժեզրկվել է, թեպետ վերջին օրերին որոշակիորեն արժևորվել է, քանի որ ներքին շուկայում արտարժույթի պահանջարկը արհեստականորեն զսպվեց:
«Փաստի» հետ զրույցում, անդրադառնալով արտարժութային շուկային, այս մասին նշել է տնտեսագետ, կառավարման փորձագետ, տնտեսագիտության թեկնածու, դոցենտ Կարեն Սարգսյանը: Ռուբլու վերոնշյալ արժևորման վրա, ըստ տնտեսագետի, ազդել է ՌԴ ԿԲ որոշումը, ըստ որի, արտարժույթի առքուվաճառքը ՌԴ քաղաքացիներին ու կազմակերպություններին 6 ամսով արգելվել է. «Այս քայլն արվել է, որ շուկայում արտարժույթի կտրուկ պահանջարկը ավելի չմեծանա ու զսպվի: Եվ այդ սահմանափակումների ֆոնին ռուբլու փոխարժեքը երեկվա դրությամբ փոքր-ինչ կայունացել էր, թեպետ հետագա զարգացումները կարող են ազդել փոխարժեքի վրա, և երկարաժամկետ կանխատեսում այս առումով չենք կարող անել»: Մեր զրուցակիցը չբացառեց, որ վերոնշյալ սահմանափակումը կարող է ազդել նաև արտարժույթի մեր շուկայի վրա:
Նա մատնանշեց Հայաստանից արտարժույթի հնարավոր արտահոսքի մասին՝ շեշտելով, որ այդ երևույթը կազդի ՀՀ-ում արտարժութային պաշարների, ինչպես նաև դրամի փոխարժեքի վրա. «Մենք դեպի Հայաստան ՌԴ քաղաքացիների մեծ հոսք ենք տեսնում: Իհարկե, չենք կարող պնդել, որ բոլորը արտարժութային գործարքների համար են գալիս, բայցևայնպես, եթե գալիս են, բնական է, որ որոշակիորեն արտարժույթի փոխանակում պետք է անեն. օրինակ՝ ռուբլին փոխանակեն դրամով կամ էլ դոլար, եվրո գնեն, քանի որ Հայաստանում այս տեսանկյունից պաշտոնապես դեռ որևէ սահմանափակման մասին չի հայտարարվել, և նման որոշումը փաստող ակտ չկա: Այս դեպքում հնարավոր է այդ կերպ՝ արտարժույթի փոխանակումներով ազդեն դրամի փոխարժեքի վրա, որը արդեն իսկ որոշակիորեն նվազել է դրամի և եվրոյի նկատմամբ՝ պայմանավորված շուկայում առկա առաջարկի ու պահանջարկի միտումներով: Մասնավորապես, դոլարի նկատմամբ պահանջարկը մեծացել է»:
Իսկ թե ինչ պետք է անել, որ նկարագրված երևույթը չազդի մեր շուկայի ու ազգային արժույթի վրա, տնտեսագետը նշեց. «Առաջին հերթին երկրից դոլարի ու եվրոյի արտահոսք չպետք է թույլ տալ: Որոշակի սահմանափակումներ պետք է մտցվեն արտարժութային գործարքների նկատմամբ. եթե գործընկեր երկիրը նման սահմանափակումներ է մտցրել, ապա շատ կարճ ժամանակահատվածում այդ խնդիրը կարող է տարածվել նաև մեր ներքին շուկայի վրա: Հետևաբար, այս առումով որոշակի սահմանափակումների անհրաժեշտություն կա, ինչն առկա իրավիճակում ավելի պարզություն կմտցնի: Մինչ այս պահը (զրույցը կայացել է երեկ կեսօրին), իմ տեղեկություններով, ԿԲ-ն որևէ կերպ չի միջամտում շուկայական գնագոյացմանը, և դրամի փոխարժեքը ձևավորվում է առաջարկի ու պահանջարկի հիման վրա: Այդուհանդերձ, հնարավոր հետագա զարգացումների ֆոնին կարելի է ինչ-որ սահմանափակող որոշումներ կայացնել»:
Կարեն Սարգսյանը նշեց մեկ այլ հանգամանքի մասին. «Մյուս կողմից՝ երբ դրամի փոխարժեքը որոշակիորեն նվազում է դոլարի ու եվրոյի նկատմամբ, ու, այսպես ասած, ճշգրտվում է ռուբլու փոխարժեքի հետ, այդ երևույթը փոքրինչ նպաստում է արտահանմանը. եթե ռուբլու կտրուկ արժեզրկման ֆոնին դրամի փոխարժեքն արհեստականորեն պահենք նույն մակարդակի վրա, այդ պարագայում արտահանման հետ կապված լուրջ խնդիրներ ենք ունենում՝ վնասներն ավելի մեծ կլինեին արտահանման տեսանկյունից: Դրամի փոխարժեքի այս անկումը որոշակիորեն օգուտ է մեր արտահանողների համար, որովհետև ռիսկերը և վնասները ոչ մեծ չափով, բայց նվազում են»:
Նրա խոսքով, եթե դրամի արհեստական արժեզրկում թույլ տանք, դա կնշանակի արտարժութային պաշարների նվազում, ինչը, ըստ տնտեսագետի, կվտանգի մեր դրամավարկային քաղաքականությունը և ներքին ֆինանսական շուկայի կայունությունը. «Եթե ռուբլու արժեզրկումը շարունակվի, ու հետագայում վտանգվի նաև դրամի փոխարժեքը, ԿԲ-ն, բնականաբար, պետք է միջամտի: Դրամի փոխարժեքը կախված է մեր արտարժութային ծավալների պաշարից: Բավարար քանակով արտարժույթ՝ դոլար, եվրո, ունենալու դեպքում ցանկացած պարագայում կարող ենք շուկայում ապահովել արտարժույթի պահանջարկը: Բայց պարզ է, որ յուրաքանչյուր պետության արտարժութային պաշարները սահմանափակ են: Իսկ այսօր ստեղծված պայմաններում, անկախ տնտեսության վիճակից, նման կտրուկ տատանումները կարող են ազդել ֆինանսական շուկայի կայունության վրա, քանի որ դրամի կայունության հիմնական երաշխիքը մեր արտարժութային պաշարներն են: Մինչդեռ ճգնաժամային իրավիճակներում, երբ կտրուկ մեծանում է արտարժույթի նկատմամբ պահանջարկը, հնարավոր է՝ պահուստները չբավարարեն, որպեսզի պատշաճ կերպով կարողանանք ապահովել փոխարժեքի կայունությունը: Այնպես որ, հնարավորինս պետք է այնպես անել, որ այդ պաշարները կտրուկ չնվազեն»:
Ամփոփելով ու անդրադառնալով ռուբլու արժեզրկման հնարավոր ազդեցություններին մեր տնտեսության վրա՝ Կարեն Սարգսյանը առաջին հերթին շեշտեց արտահանման մասին: Նրա խոսքով, անգամ որոշ արտահանողներ դադարեցրել են իրենց գործունեությունը և սպասում են հստակության:
Շեշտելով նաև ՀՀ եկող տրանսֆերտների, ռուբլու արժեզրկման ֆոնին դրանց առումով առկա խնդիրներից բխող հետևանքների մասին՝ նա նշեց նաև ՌԴից ներմուծվող ապրանքների գների հնարավոր աճի մասին. «Չպետք է մոռանանք նաև, որ ՀՀ-ն ներմուծող երկիր է: Արդեն խոսվում է, որ ՌԴ-ում բազմաթիվ ապրանքների գներ բարձրացել են: Խոսքը նաև արտահանվող ապրանքների մասին է: Այդ գնաճը նաև ՀՀ շուկայում է գների բարձրացման հանգեցնելու»:
ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
