Հիբրիդային մարդու ձևավորումը և առկա մարտահրավերները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Պատմականորեն մեզ հասած ամենամեծ մարտահրավերը հիբրիդային մարդու առաջացումն է: Հեթանոսական ժամանակներից հետո քրիստոնեության տարածման և ընդլայնման էվոլ յուցիան ցույց տվեց, որ հասարակությունը չկարողացավ ամբողջությամբ ձերբազատվել նյութապաշտ-հեթանոսների գաղափախոսությունից և կատարելապես ընկալել քրիստոնեության էությունը և գաղափարները: Քրիստոնեության գաղափարների ներքո նոր մարդու առաջացման պատմական ընթացքը ցույց տվեց, որ հենց քրիստոնեության մեջ առաջացան տարբեր ուղղություններ, որոնք հիմնվեցին դավանաբանական տարբեր սկզբունքների վրա:

Բավական է միայն հիշել Քաղկեդոնի ժողովը, որը հրավիրվել էր քննելու և Քրիստոսի բնության մասին վեճերին լուծում տալու նպատակով: Բացի դրանից, տարբեր ազգերի և համաշխարհային կրոնների ավանդույթները նույնպես վկայում են, որ երկրների մակրո-զարգացման առումով տարբեր մտածելակերպ ունեցող հասարակությունների երկխոսության կայացումը այսօր դարձել է բավականին լուրջ մարտահրավեր: Ժամանակի ընթացքում տարբեր հասարակություններում քրիստոնեական նոր մարդու գաղափարը տարբեր ձևով է ընկալվել, որը պայմանավորված է եղել տվյալ հասարակության զարգացման պատմական, տնտեսական, կրոնական և մշակութային տարբեր գործոններով:

Նարեկացին մարդուն դիտարկում էր բանական, ցանկական և ցասնական եռամիասնության մեջ և ուղիներ էր փնտրում, որպեսզի առավել մերձեցնա Աստծուն: Մարդը պետք է ընդունի հոգևորը, միտքը և գաղափարը՝ նմանվելով արարիչ Աստծուն: Թերի և անկատար մարդու կյանքում նյութականի և հոգևոր ընկալման միջև առաջացած երկվությունը և դրանց հաշտեցման եզրերը Նարեկացին տեսնում էր Աստծու արարած ամենակատարյալ էակի՝ մարդու հոգում: Մարդու կողմից որոշումների կայացման անհաստատակամ և անկայուն վիճակի մասին Նարեկացին գրում էր. «Թեև խոստացա քեզ հաճո լինել, սակայն այդ ուխտը նույնպես դրժեցի, նույն չարիքները նյութեցի դարձյալ, վերադառնալով նախկին կենցաղիս, ԲԱՆ Ե»:

Ընդունված քրիստոնեական գաղափարներին հակադրվելով՝ Նիցշեն քրիստոնեական արժեհամակարգում պատկերված նոր մարդու գաղափարը փոխարինեց գերմարդու հիպոթեզով և այն սահմանեց որպես տրանսցենդենտալ (փորձի տվյալների սահմաններից դուրս եկող, գերբնական) անհատ, որն ունակ է ստեղծել և հաստատել իր անհատական արժեքային համակարգը: Հիշենք նաև, որ Ա. Պուշկինը կյանքի իմաստը գտնելու, հուսահատությամբ լի Աստծո ուրացման և իր կյանքի բարդ հանգամանքների պայմաններում, բողոքելով մարդու ճակատագրի դեմ, 1828 թվականին գրում էր. «Дар напрасный, дар случайный, / Жизнь, зачем ты мне дана? / Иль зачем судьбою тайной / Ты на казнь осуждена?» :

Այսօր տեղեկատվական տարբեր աղբյուրների միջոցով ստացված տեղեկատվության հիման վրա ձևավորվում է տվյալ մարդու աշխարհայացքը: Այստեղ առկա է երկու հիմնարար ուղղություն, որոնցից առաջինը կեցության միջոցով գիտակցության ձևավորումն է, իսկ երկրորդը՝ մտքի և հոգևորքրիստոնեական արժեքների և գաղափարների միջոցով կեցության ձևավորումը: Մարդկանց ընկալման և գործնական մտածողության տեսանկյունից այս երկու ուղղությունները այնքան սերտորեն են միմյանց հետ փոխկապված, որ հնարավոր չէ դրանք հստակորեն տարանջատել մեկը մյուսից: Այսինքն, ամեն դեպքում մարդու մտածելակերպի ձևավորման հիմքում ընկած է հիբրիդային՝ նյութական բարեկեցության նկատմամբ ընկալումը և հոգևոր-քրիստոնեական գաղափարները: Ըստ հիբրիդային մտածողության, մարդու և հասարակության զարգացման վերաբերյալ կարող է ինչպես արդյունավետ, այնպես էլ կործանարար որոշումներ կայացվեն:

Ըստ էության, մարդու աշխարհայացքի էվոլ յուցիան կարելի է բնութագրել որպես հիբրիդային գաղափարախոսության և հիբրիդային մարդու ձևավորման և զարգացման ժամանակահատված: Մարդու կողմից իրերի, իրավիճակների և իրադարձությունների վերաբերյալ ստացված ցանկացած տեղեկություն նախ գնահատվում է օգտակարության տեսանկյունից, այնուհետև, եթե մարդը տիրապետում է նաև անհրաժեշտ գիտելիքների, միաժամանակ քննարկվում է՝ ելնելով քրիստոնեական և փիլիսոփայական պատրաստվածության աստիճանից: Դրանից ելնելով՝ մարդիկ կարողանում են որոշակի պատասխանատու որոշումներ կայացնել՝ սկսած վար ու ցանքից, վերջացրած մեր օրերում և մեր աչքի առաջ տեղի ունեցած և ներկայումս տեղի ունեցող հիբրիդային պատերազմների սկսման, կանխարգելման կամ դադարեցման հանգամանքներով:

Փաստորեն, մեր հասարակության զարգացման քաոսային շրջափուլերում հիբրիդային մտածելակերպը կարող է ինչպես փրկության, այնպես էլ կործանման գործիք լինել: Ամեն դեպքում մարդու կողմից ինչ որոշում էլ կայացվի, եթե այն անցնում է քրիստոնեական արժեհամակարգի քննության միջով, ապա կարող է կայուն և տևական կյանք ունենալ և արդարացնել հասարակության սպասումները:

Ռոլան Մնացականյան,

Տնտեսագիտության թեկնածու

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում