«Անձնական իշխանության բռնապետության հաստատում՝ «խաղաղության» քողի տակ». «Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
2018 թվականին Հայաստանում իշխանության եկավ մեկը, որի համար կարևորը իշխանությունն է, անվերապահորեն իրեն ենթարկվողների բանակն ու փողը: Այն, ինչ կատարվում է այսօր, վարչապետ կոչեցյալի տոտալիտար մտածողության արդյունքն է: «Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնել Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանն՝ անդրադառնալով ընդդիմադիր հայացքներ ունեցող հասարակական, քաղաքական գործիչներին բուհերից ազատելու, նաև ընդվզող, իշխանությանն անգամ չնչին քննադատության ենթարկող քաղծառայողներին աշխատանքից ազատելու դեպքերին:
«Երբ նոր էր իշխանության եկել, ամբողջ քաղաքը ողողվեց նրա «իմաստուն»՝ «Հայաստանն իմ օջախն է, ժողովուրդն իմ ընտանիքն է» խոսքերով, ինչը և բնորոշ էր բռնապետներին: Երկրորդը բնորոշ երևույթը նրա արձանի տեղադրումն էր, ինչը, իհարկե, բացասական իմաստով, աննախադեպ էր Հայաստանի համար: Հետագայում մի քանի բռնություններով վերջնականապես ամրապնդեց իր իշխանությունը: 2019-ից սկսած ավելի համակարգված հալածանքներ սկսվեցին ընդդիմության նկատմամբ, որոնք ստացան «կոռուպցիա» և այլ անվանումներ: Հիմա յուրաքանչյուր՝ անգամ ամենացածր ՏԻՄ պաշտոնյան, որն իրեն լոյալ չէ, նրա նկատմամբ կա՛մ մեղադրանք է առաջադրվում, քրեական գործ է հարուցվում, կա՛մ հեռացվում է աշխատանքից, որի օրինակները բազմաթիվ են: Կարող եմ հիշեցնել նաև ԵՊՀ նախկին ռեկտոր Արամ Սիմոնյանի և մյուսների նկատմամբ հալածանքները: Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանին, գրականագետ Սերժ Սրապիոնյանին ժամեր չտրամադրելը, ոչ միայն Ավետիք Չալաբյանի նկատմամբ հետապնդումները, այլև նրա եղբորը Կենտրոնական բանկից հեռացնելը վերոնշյալ երևույթների շարունակությունն են»,- ասաց Ավետիք Իշխանյանն՝ ընդգծելով, որ նման երևույթները դեռ շարունակվելու են:
«Շարունակվելու են, որովհետև վարչապետ կոչվածը շատ լավ հասկացել է այն հոգեբանությունը, ըստ որի, փողի դիմաց կարելի է հպատակեցնել իշխանությանը: Այդպիսիք են բոլոր նախարարները, իրեն ենթակա բոլոր պատգամավորները, ոստիկանությունը, ուժային մյուս մարմինները: Նույն կառավարության նիստերի ժամանակ հրահանգով նախարարները պետք է ոտքի կանգնեն, նրա նկարները պետք է փակցվեն բոլոր պաշտոնյաների առանձնասենյակներում, ինչը ևս վառ ցուցիչ է: Բարձր աշխատավարձերից զատ, համոզված եմ, որ այլ ստվերային արտոնություններ ու պարգևավճարներ է տալիս նրանց, իսկ նրանք հլուհնազանդ նրան են ծառայում: Իսկ իր նպատակն է Հայաստանը դարձնել մի այնպիսի երկիր, որտեղ ցանկացած ընդդիմադիր հայացք ունեցող կա՛մ Հայաստանից հեռանա, կա՛մ հայտնվի բանտում, կա՛մ լինի գործազուրկ: Հենց այս ուղղությամբ են գնում»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը:
Ավետիք Իշխանյանը նշեց, որ, առհասարակ, ցանկացած բռնապետություն հիմքեր է ունենում: «Տարբեր բռնապետությունների օրինակները ցույց են տալիս, որ մեկի հիմքը եղել է ուժեղ գաղափարախոսությունը, կան դեպքեր, երբ եղել են անգաղափար, բայց տիրապետել են հսկայական էներգետիկ ռեսուրսների կամ ունեցել են որևէ հզոր պետության աջակցությունը՝ ելնելով այդ հզոր պետության շահերից: Այս իշխանությունը, սակայն, որևէ գաղափարախոսություն չունի: Վարչապետ կոչեցյալի նպատակը, իմ կարծիքով, հետևյալն է. խաղաղության մասին այս ամբողջ ճամարտակության նպատակն է, որ իրեն հանգիստ թողնեն: Նա պատրաստ է կատարել Ադրբեջանի և Թուրքիայի բոլոր քմահաճույքները, որ իրեն հանգիստ թողնեն, երկրում բռնապետություն հաստատի ու կյանքը վայելի: Ու այստեղ շատ հավանական է, որ նրա բռնապետությունը կպաշտպանեն հենց Թուրքիան ու Ադրբեջանը: Իհարկե, եթե չասենք, որ այս սցենարը Հայաստանի վերջը կլինի, ապա շատ ծանր հետևանքներ կունենա: Իր իշխանությունը պահելու, իր խոստումների համար խաղաղություն կոչված օրակարգի սպասարկման համար նա պետք է հսկայական զիջումներ անի Հայաստանի տարածքից, ՀՀ տնտեսությունից, ինչի հետևանքով Հայաստանը կդառնա թուրք-ադրբեջանական տանդեմի վասալ պետություն, ուր կլինի բռնապետ՝ այսօրվա վարչապետ կոչեցյալի դեմքով»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը:
Ավետիք Իշխանյանի խոսքով, այն, ինչ կատարվում է այսօր ազգայինի, պետության համար կարևոր ճյուղերի նկատմամբ, ևս բռնապետություն հաստատելու համատեքստում է: «Անձնական իշխանության բռնապետության հաստատում՝ «խաղաղության» քողի տակ: Այս ամենը հենց այս համատեքստում է: Նման իշխանություն հաստատելու համար շատ փող է պետք, ու քանի որ, ինչպես ասացի, գաղափարական որևէ ուղղություն չկա, իր ենթականերին բավարարելու համար անընդհատ փող է պետք: Եվ այդ փողը տեսնում է բուհերի շենքերի մեջ, սոցիալական հարցերը կրճատելու մեջ, որ հսկայական գումարներ տա ոստիկանությանը, իր նախարարներին և այլոց՝ իր իշխանությունը պահելու համար: Խնդիրն այն է նաև, որ մենք չունենք ինքնապաշտպանական ու արժեքային համակարգ»,-եզրափակեց Ավետիք Իշխանյանը:
ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
