Ереван, 18.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Կավից՝ էլեկտրականություն. թեյնիկների բազմադարյա պատմությունը․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ժամանակակից աշխարհը դժվար է պատկերացնել առանց բաժակների ու թեյնիկների, քանի որ ժամանակակից գրեթե յուրաքանչյուր մարդ թեյ է խմում: Ըստ այդմ, այդ իրերը վաղուց արդեն ամուր հաստատվել են մարդու կյանքում: Սակայն, չնայած դրան, մարդկանց մեծ մասը նույնիսկ տեղյակ չէ, թե ինչպես են առաջացել թեյնիկները, և թե ինչ ուրույն պատմություն ունեն դրանք: Առաջին թեյնիկների պատմությունը կապված է թեյի հայրենիքի՝ Չինաստանի հետ: Առաջին թեյնիկները պատրաստվել են Իսին քաղաքի մերձակայքում՝ կարմիր կավից: Դրանք արտադրվել են միայն վարպետների կողմից: Այդ կավի ամենակարևոր հատկությունն այն է, որ այն ունի ծակոտկեն կառուցվածք: Դրա շնորհիվ այն կանխում է հեղուկի արտահոսքը և թույլ է տալիս օդի ներթափանցում շրջակա տարածությունից, որպեսզի թթվածինը կարողանա հագեցնել թեյը: Այն ժամանակ հավատում էին, որ հենց այդ կավից թեյնիկների մեջ է լավագույնը պատրաստվում այդ անուշահոտ էլիքսիրը, և դրա շնորհիվ է լիովին բացահայտվում այդ ըմպելիքի համային հատկությունները, ինչպես նաև պահպանում է իր օգտակար հատկությունները ավելի երկար ժամանակ:

Ընդ որում, այդ թեյնիկները խմիչքն ավելի համեղ էին դարձնում յուրաքանչյուր հաջորդ պատրաստման ժամանակ: Դա այն պատճառով էր, որ թեյնիկի յուրաքանչյուր ծակոտկեն լցվում էր օգտակար ֆերմենտներով և եթերայուղերով: Ժամանակակից Չինաստանում գոյատևել են Իսենի մի քանի կավե թեյնիկներ: Հիմա էլ կարելի է եռացրած ջուր լցնել դրանց մեջ և հինգ րոպե անց իսկական անուշաբույր թեյ խմել: Տասնվեցերորդ դարում թեյի պաշտամունքը մտել է Ճապոնիա: Այդ տոնիկ ըմպելիքի հայտնվելուց հետո այն արագորեն համընդհանուր համբավ է ձեռք բերել: Ճապոնացիները հայտնագործել են այդ խմիչքը պատրաստելու հսկայական քանակությամբ նոր եղանակներ, իսկ ճապոնական թեյի արարողությունը հայտնի է դարձել ամբողջ աշխարհում: Այդ ժամանակ եղել է մի առանձին արդյունաբերական ճյուղ, որը միայն թեյնիկներ է պատրաստել: Ցանկացած թեյնիկ եղել է իսկական արվեստի գործ՝ զարդարվելով տարբեր մեթոդներով: Արհեստավորները թեյնիկների մակերեսին նկարել են գեղեցիկ նկարներ:

Հետագայում թեյնիկների արտադրության առաջադեմ կենտրոններից մեկը դարձել է Բիզենի նահանգը: 16-րդ դարում, նվաճելով Ճապոնիան, թեյը սկսել է նվաճել նաև Եվրոպան: Իհարկե, թեյի հետ միասին թեյնիկն է հայտնվել Հին աշխարհում: Ճիշտ է, այն ժամանակ թեյի միայն մեկ բաժին էր տեղավորվում նման տարողության մեջ: Թեյնիկը դեռ նման չէր իր ժամանակակից «ազգականին»: Այն ավելի շատ նման էր կավե փոքրիկ կաթսայի: Այն թուրքական սրճամանի և գինու իսպանական տարողության միջանկյալ տեսք է ունեցել: Այդ ժամանակ եվրոպական թեյնիկները եղել են շատ ավելի տգեղ, կոպիտ, պակաս էլեգանտ, քան իրենց արևել յան «գործընկերները»: Եվրոպացիները սկսել են ինքնուրույն պատրաստել թեյնիկներ միայն 17-րդ դարի 70-ականների վերջին: Այդ ժամանակ հոլանդացի արհեստավորներին հաջողվել է ստեղծել արտադրանք, որը կարող է դիմակայել բարձր ջերմաստիճանին: Մի քանի տասնամյակ անց մետաղից պատրաստված սպասք է հայտնվել: 18-րդ դարում սկսել են պատրաստել ճենապակյա թեյնիկներ: Հետո նրանք ձեռք են բերել իրենց ավանդական ձևը և կարողացել են մրցել չինական թեյնիկների հետ: Հետագայում այդ անոթները սկսել են պատրաստել երկաթից և արծաթից: Թեյնիկի տեսքը գրեթե չի փոխվել այդ ժամանակներից ի վեր:

19-րդ դարի վերջին հորինվել են էլեկտրական թեյնիկները: Ըստ վարկածներից մեկի, առաջին էլեկտրական թեյնիկը մարդկանց առջև է հայտնվել Չիկագոյում՝ 1893 թվականին, համաշխարհային տոնավաճառում: Գնդապետ պարոն Կրոմփթոնն է դարձել դրա գյուտարարը: Այդ սարքում ջեռուցման տարրը ներկառուցված է եղել մետաղական հիմքում: Դա մի քիչ նման է եղել էլեկտրական վառարանի: Նման թեյնիկը մեծ քանակությամբ էլեկտրաէներգիա էր սպառում, բայց ջուրը դանդաղ էր տաքանում, բացի դա, այդ խոհանոցային սպասքը շատ ծանր էր: 1923 թվականին հորինվել է նոր ջեռուցման տարր: Այն արդեն կարող էր ընկղմվել ջրի մեջ: Արթուր Լարջն է եղել դրա գյուտարարը: Նման թեյնիկն ավելի արագ էր տաքացնում ջուրը և շատ ավելի ընդունելի էր, քան նախորդը: 1956 թվականին ստեղծվել է առաջին լիովին ավտոմատ թեյնիկը, որը շատ նման է ժամանակակից թեյնիկներին: Այն ունակ էր ինքնուրույն անջատվել ջուրը եռալու դեպքում: Ռասել Հոբսն է եղել դրա ստեղծողը: Էլեկտրական թեյնիկի կառուցվածքի մեկ այլ փոփոխություն տեղի է ունեցել 20-րդ դարի վերջին:

Պարուրաձև տաքացուցիչի փոխարեն օգտագործվել է մի տարր, որը պատրաստված է չժանգոտվող պողպատից: Նախկինում տաքացուցիչը տեղակայվում էր թեյնիկի պատի մեջ, հետո այդ տարրը տեղակայվել է թեյնիկի ներքևում: Դա ջուրը թողնում է բնական համով: Բացի դա, թեյնիկներն ավելի անվտանգ են դարձել, քանի որ ժամանակակից էլեկտրական թեյնիկներում ջեռուցման մոդուլը ջրի հետ չի շփվում: Սկզբում այս թեյնիկները պատրաստվել են քրոմապատ պողպատից և պղնձից: Շատ ավելի ուշ սկսել են օգտագործել ալ յումինիում: Դրանից հետո երկար ժամանակ էլեկտրական թեյնիկի տեսքը չի փոխվել: Այժմ այդ սարքերի տեսակների հսկայական քանակություն կա: Դրանց արտադրության մեջ օգտագործվում են պլաստմաս, ապակի, չժանգոտվող պողպատ և այլն:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

IDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак КарапетянЕвропейский курс Армении между обещаниями и обязательствамиПри поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с ЮнибанкомЯ знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак Карапетян