Բոլորի «դրոշն» այսօր Արցախն է. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Այսօր Արցախի անկախության հռչակման 32-րդ տարեդարձն է: Եվ, որքան էլ ցավալի է այդ իրողությունն արձանագրել, Արցախն այսօր կանգնած է բառի բուն իմաստով լինել-չլինելու օրհասական խնդրի առաջ: Չենք կարծում, թե այս հրապարակման մեջ արժե հետադարձ էքսկուրս անել Արցախի հերոսական մաքառմանը, ազատագրական պատերազմում հաղթանակին, հարաբերական հրադադարի ու վերականգնման ժամանակահատվածին, 2018-ին Հայաստանը պատուհասած «թավիշին» ու դրա աղետալի հետևանքներին, որոնց օրգանական շարունակությունն են այսօրվա իրավիճակը, պաշարումը, ադրբեջանական սողացող ագրեսիան ու ցեղասպանական ծրագիրը՝ գործողության մեջ: Այսօր երեկոյան, ինչպես հայտնի է, Ազատության հրապարակում նախատեսված է հանրահավաք՝ «SOS Արցախ» նշանաբառով, Արցախի անկախության հռչակման տարեդարձի առիթով:

Հայտնի է նաև, որ նման հանրահավաք անցկացնելու նախաձեռնողը Հայ հեղափոխական դաշնակցությունն է: Բայց այս ընթացքում բազմաթիվ գործիչներ և ուժեր են հայտարարել հանրահավաքի նախաձեռնությանը միանալու մասին և հայրենակիցներին ակտիվ մասնակցելու վերաբերյալ կոչեր են հղել: Ամենից առաջ պետք է նկատել, որ սեպտեմբերի 2-ի «Արցախյան հանրահավաքին» ներկա են լինելու ՀՀ նախկին նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը: Կարելի է չկասկածել, որ հանրահավաքին ներկա կլինեն նաև անցած երեք տասնամյակներում պետական, հասարակական, քաղաքական գործունեության մեջ ակտիվ ներգրավված բազմաթիվ այլ գործիչներ, այսպես ասենք՝ ճանաչելի դեմքեր: Բայց առանձնահատուկ ուշադրություն է գրավում նախկին նախագահների, նաև մի քանի նախկին վարչապետների ներկայության մասին տեղեկությունը, մանավանդ, եթե նկատի ունենանք վերջին 1-1,5 տարվա ընթացքում նրանց համեմատաբար պասիվությունը՝ գոնե հրապարակային դաշտում:

Միանգամայն սպասելի էր, որ հանրահավաքի նախաձեռնությանը դրական կարձագանքեն հանրային ակտիվությամբ աչքի ընկնող մի շարք գործիչներ, որոնց ընդհանուր բնորոշմամբ ընդունված է անվանել «ազգային ուժեր» կամ շրջանակներ: Մյուս կողմից` չնայած հանրահավաքն ունի նախնական կոնկրետ նախաձեռնող, բայց կարծում ենք` իր ընդհանրական կազմով ու բովանդակությամբ այն ոչ թե կուսակցական, ոչ թե մեկ-երկու քաղաքական ուժի հավաք կամ նախաձեռնություն է, այլ վերկուսակցական և ազգային: Այսինքն, սա, գոնե որքան մենք ենք պատկերացնում, «կուսակցական դրոշների» հավաք չէ, այլ համազգային հնչողության խնդիր է, ու բոլորի «դրոշն» այստեղ Արցախն է, Հայաստանն է: Եվ Արցախը մեր ամեն ինչն է: Ո՞րն է կամ որո՞նք կարող են լինել այսօրվա հանրահավաքի հիմնական ուղերձները: Հասկանալի է, որ այսօր առաջին հերթին անհրաժեշտություն կա առնվազն բարոյահոգեբանական առումով աջակցել տևական պաշարման ու նեղության պայմաններում թշնամուն դիմակայող Արցախի մեր հայրենակիցներին: Սա՝ ինքնըստինքյան:

Երկրորդ՝ նման քաղաքական ակցիան ամենից առաջ պետք է հստակ ուղերձ լինի այսպես կոչված «օրվա իշխանությանը» առ այն, որ

ա) ի տարբերություն իրենց՝ իշխանությունների, հայ ժողովուրդը, մենք բոլորս չենք ուրանում Արցախը, չենք համարում, որ Արցախն «ադրբեջանական տարածքային ամբողջականության մեջ է»,

բ) իրենք՝ իշխանությունները, հռչակելով ու վարելով, այսպես կոչված, «խաղաղության օրակարգ», իրականում կորստյան են մատնում Արցախը, որին անխուսափելիորեն հաջորդելու է Հայաստանի՝ որպես ինքնիշխան պետության կործանումը, ու դրա հետ հանրահավաքի նախաձեռնողներն ու մասնակիցները համաձայն չեն: Տրամաբանորեն դրանից բխում է ևս մեկ հետևություն, մասնավորապես առ այն, որ եթե Արցախում, Երևանում, ամբողջ Հայաստանում և ի Սփյուռս աշխարհի հայությունը համաձայն չէ «օրվա իշխանության» որդեգրած աղետաբեր դիրքորոշման ու վարած «քաղաքականության» հետ, ապա այդ իշխանությունը պետք է հեռանա, պետք է դառնա «երեկվա իշխանություն»՝ իր տեղը զիջելով ուժերի, գործիչների, որոնք ի վիճակի են համախմբել ժողովրդին ազգային նպատակների շուրջ ու միավորված դուրս բերել երկիրը այս ցնցումային ու դեպի թրքացում տանող անկումնախորխորատից:

Որքանո՞վ հստակ կհնչի կամ կարտացոլվի այդ առանցքային ուղերձը, կերևա երեկոյան տեղի ունենալիք հանրահավաքի թափից, էներգետիկայից, բովանդակությունից: Բայց, ամեն պարագայում, այսօրվա հավաքը Արցախի ինքնորոշման, Արցախի լինելիության, ազգային ինքնության պահպանման արժեքային տիրույթում է և այդ արժեքները գնահատելու և պաշտպանելու հարթության վրա: Ըստ այնմ, դա պետք է միանգամայն հստակ ուղերձ (մեսիջ) լինի նաև «միջազգային հանրությանը», որ, անկախ ամեն ինչից, այդ թվում ու առաջին հերթին՝ փաշինյանական իշխանության գործած ավերներից, Արցախն ու Հայաստանը կան, Արցախն ու Հայաստանը չեն ուզում վերանալ ու պատրաստ են և կպայքարեն՝ հանուն սեփական գոյության իրավունքի: Ու նաև այդ տեսանկյունից այսօրվա հանրահավաքը չի կարելի համարել ու այն չպետք է լինի, կներեք, «հերթական հավաք»: Կռահելի է, որ նախաձեռնողները ևս դա հրաշալի հասկանում են: Ավելին, նախաձեռնությանն անմիջականորեն առնչվող գործիչների՝ հանրահավաքի վերաբերյալ նախազդային գրառումների տակ ամենից հաճախ կրկնվող հարցը, դիտողությունը, եթե կուզեք՝ պահանջը վերաբերում էր սպասվող գործողություններին:

Դա ու նաև ընդհանրապես հանրային տրամադրությունների վերաբերյալ մեր դիտարկումները թույլ են տալիս ասել, որ կա կոնկրետ գործողությունների, կոնկրետ անելիքի ընդգծված հանրային պահանջ: Սխալ ու մոլորություն է կարծել, թե մեր հայրենակիցներին չեն հուզում Արցախի, ասել է թե՝ Հայաստանի հետագա գոյության, լինել-չլինելու հարցերը, ինչպես կարծում է հարթակային ակտիվությամբ աչքի ընկնող գործիչների մի մասը: Չէ, այդպիսիք, իհարկե, կան ու, ցավոք, քիչ չեն: Սակայն շատերը, վստահ ենք, ոչ պակաս մտահոգ են, անհանգստացած ու տագնապած, բայց նրանք սպասում, ակնկալում են գործնական մոտեցումներ, կոնկրետ քայլեր: Նույնը և այսօրվա հանրահավաքի հետ կապված:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում