Ереван, 18.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Ինչպե՞ս և ե՞րբ է առաջացել ամերիկյան ֆուտբոլը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ամերիկյան ֆուտբոլը Ամերիկայի ամենահայտնի սպորտաձևն է, և միայն բեյսբոլը կարող է մրցել նրա հետ հանրաճանաչության առումով։ Դա ոչ միայն բուհերի ու քոլեջների դպրոցականների և ուսանողների սիրելի խաղն է, այլ նաև Ամերիկայի հայտնի խորհրդանիշներից մեկն է։ Ամերիկյան ֆուտբոլի ծննդյան վերաբերյալ մի քանի վարկած կա։ Կարծիք կա, որ այն առաջացել է 1823 թվականին անգլիական Ռեգբի քաղաքում, երբ ֆուտբոլային խաղի ընթացքում խաղացողներից մեկը խախտել է կանոնները և վազել դեպի մյուս թիմի դարպասը՝ ձեռքերում պահելով գնդակը։ Հենց դա էլ դարձել է նոր խաղերի զարգացման սկիզբը, որոնց թվում են մասնավորաբար ռեգբին և ամերիկյան ֆուտբոլը։ Ճիշտ է, կա նաև մեկ այլ՝ պաշտոնական վարկած, ըստ որի, ամերիկյան ֆուտբոլի ծնունդը եղել է 1869 թվականի նոյեմբերի 6-ին, երբ ֆուտբոլային խաղադաշտում հանդիպել են Ռութգերսի և Փրինսթոնի համալսարանների թիմերը։

Հանդիպումն անցկացվել է շատ անորոշ կանոններով, որոնք հիշեցնում են թե՛ ռեգբին, թե՛ եվրոպական ֆուտբոլը։ Ենթադրվում է, որ դա էլ ամերիկյան ֆուտբոլի առաջին խաղն է եղել։ Հետագայում նոր խաղը դուր է եկել մարդկանց, նրա ժողովրդականության սահմաններն ընդլայնվել են։ «Ամերիկյան ֆուտբոլի հայրն» է համարվում Ուոլթեր Քեմփը, որը ֆիքսել է կանոններ և ներմուծել խաղի նոր չափանիշներ։ Սակայն, չնայած դրան, ամերիկյան ֆուտբոլում եղել են բազմաթիվ վտանգավոր ուժային շարժումներ, որոնք հանգեցրել են խաղացողների լուրջ վնասվածքների և նույնիսկ մահացության դեպքերի: Արդյունքում, ոչ միայն հասարակությունն էր պահանջում փոխել խաղի կանոնները, այլ նաև նման պահանջ է ներկայացրել ԱՄՆ-ի նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը։

Ի վերջո, փոխվել են կանոնները, մտցվել են կոպիտ խաղի համար խիստ տույժեր, խաղացողների թիվը 15-ից կրճատվել է մինչև 11-ի, առաջին անգամ ի հայտ է եկել պաշտպանական խաղաձևը, խաղի մարտավարությունը մաքուր ուժայինից փոխվել է արագության։ Ամերիկյան ֆուտբոլը թիմային խաղ է գնդակով։ Հարկավոր է հակառակորդի դաշտում գնդակը տեղափոխել դեպի վերջնամաս և միավորներ վաստակել։ Առավելագույն միավորներ հավաքած թիմը հաղթում է: Խաղն անցկացվում է 53 մ երկարությամբ և 49 մ լայնությամբ խաղադաշտում, դաշտի ծայրերում անցնում են դարպասային գծեր, որոնց միջև հեռավորությունը 100 յարդ է։ Դաշտի երկու ծայրերում (սահմանների վրա) դարպասներ են՝ բաղկացած 2 սյունից և նրանց միջև խաչաձողից՝ տեղադրված 3 մ բարձրության վրա. սյուների միջև հեռավորությունը 5-6 մետր է։ Նրանց միջև անցակետի վրայով թռչող գնդակը համարվում է գոլ: Յուրաքանչյուր թիմից խաղադաշտում լինում է 11 խաղացող, որոնք հարձակմանգծի, պաշտպանության և հատուկ խաղացողներ են:

Ամբողջ խաղի շրջանը բաղկացած է 4 հիմնական մասից, յուրաքանչյուրը՝ 15 րոպե: Եթե հիմնական ժամանակի վերջում հաշիվը հավասար է, ապա մրցավարը նշանակում է լրացուցիչ 15 րոպե: Հաղթանակը բաժին է ընկնում այն թիմին, որն առաջինն է միավորներ վաստակում: Ամերիկյան ֆուտբոլի տարատեսակներից են փակ և կանադական ֆուտբոլները: Փակ ֆուտբոլը տեղի է ունենում հատուկ սարքավորված դահլիճում, այլ ոչ թե խաղադաշտում, այն հանրաճանաչ է ամերիկացի ուսանողների շրջանում: Կանադական ֆուտբոլը խաղում են Կանադայի ֆուտբոլային լիգայում։ Ամերիկյան ֆուտբոլից դրա հիմնական տարբերություններն են դաշտի չափերը, խաղադաշտում խաղացողների թիվը, դարպասի գտնվելու վայրը, գնդակին տիրող թիմի փորձերի քանակը և մի քանի այլ կանոններ։ Ամերիկյան ֆուտբոլի պաշտպանիչ դետալների առաջին տարրերը եղել են վահաններով վարտիքները, իսկ 1939 թվականից կաշվե սաղավարտն է դարձել պարտադիր։

Այսօր պարտադիր են նաև երկարաճիտ կոշիկները, ծնկների բարձիկները, ձեռնոցները, ակնոցները, կոնքերի պաշտպանությունը։ Բացի այդ, օգտագործվում են պարագաներ, որոնք պաշտպանում են մարմնի այլ մասերը, քանի որ ամերիկյան ֆուտբոլն այսօր էլ բավականին վտանգավոր և ագրեսիվ սպորտաձև է։ Ամերիկյան ֆուտբոլում առաջին գնդակները կլոր էին և շատ անհարմար նետելու ու պահելու համար: Լավագույնը այն գնդակն էր, որն օգտագործվում էր ռեգբի խաղալու համար։ Ճիշտ է, ժամանակի հետ նաև այդ գնդակն է փոփոխության ենթարկվել: Ամերիկյան ֆուտբոլի գնդակի ծայրերն ավելի երկարավուն են, քաշը և չափերը պակասեցված են, բացի այդ, կաշվից է, շագանակագույն՝ սպիտակ գծով։

Դեռ 1920 թվականին Ամերիկայում ստեղծվել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ասոցացիա, 1922 թվականին այն փոխել է իր անունը՝ դառնալով Ազգային ֆուտբոլային լիգա։ 40 տարի անց է հայտնվել նրա մրցակիցը՝ Ամերիկյան ֆուտբոլի լիգան։ 1970 թվականին այդ երկու լիգաները միաձուլվել են։ Ամերիկյան ֆուտբոլի խաղերը ԱՄՆ-ում ամենահայտնի մրցումներն են, ունեն մեծ թվով երկրպագուներ և սիրողական ֆուտբոլիստներ՝ հատկապես ուսանողության շրջանում: Յուրաքանչյուր համալսարան ունի ամերիկյան ֆուտբոլի իր թիմը, որոնց ընդհանուր թիվը կազմում է ավելի քան 600: Ներկայում ամերիկյան ֆուտբոլը նվաճել է հարյուր միլիոնավոր երկրպագուների ժողովրդականությունը բոլոր հինգ մայրցամաքներում:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

IDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак КарапетянЕвропейский курс Армении между обещаниями и обязательствамиПри поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с ЮнибанкомЯ знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак Карапетян