Քաղաքականացված, շինծու, ապօրինի դատավարություն. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
rfi.fr–ն «Բաքվում սկսվել են Լեռնային Ղարաբաղի նախկին առաջնորդների դատավարությունները. ամբաստանյալների թվում է Ռուբեն Վարդանյանը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ հունվարի 17-ին Բաքվում սկսվել են ինքնահռչակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախկին ղեկավարների դատավարությունները։ Մեղադրյալների թվում է Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պետնախարար, գործարար Ռուբեն Վարդանյանը։ Նա ադրբեջանական հետաքննությանը մեղադրել է կեղծիքների մեջ։ Ինչպես հաղորդում է «Ազատություն» ռադիոկայանի ադրբեջանական ծառայությունը, դատարանը երկու գործ է քննում. մեկով անցնում է ԼՂՀ նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը, երկրորդով՝ 15 հոգի, այդ թվում՝ ԼՂՀ երեք նախկին նախագահները։
Ինչպես գրում է ադրբեջանական News պորտալը, 2024 թվականի մայիսին Ադրբեջանի գլխավոր դատախազը միավորել է նրանց դեմ 1389 քրեական գործ, որոնք վերաբերում են 1987 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2024 թվականի ապրիլ իրադարձություններին։ Դրվագների թիվը կազմել է 2548: Նրանք մեղադրվում են ցեղասպանության, ագրեսիվ պատերազմ նախապատրաստելու և վարելու, սպանությունների, տեղահանության, խոշտանգումների, ահաբեկչության, պատերազմի օրենքների ու սովորույթների խախտման և այլ մեղադրանքների մեջ։ Գործով ավելի քան կես միլիոն մարդ է նշվում որպես տուժող։
2022 թվականին Ռուբեն Վարդանյանը հրաժարվել էր Ռուսաստանի քաղաքացիությունից և մեկնել Լեռնային Ղարաբաղ, որտեղ զբաղեցրել էր պետական բարձր պաշտոն։ Նա ԼՂՀ պետնախարարի պաշտոնը զբաղեցրել էր չորս ամիս՝ մինչև 2023 թվականի փետրվարը, ապա շարունակել ապրել Ստեփանակերտում։
Վարդանյանը ձերբակալվել էր Ադրբեջանի անվտանգության ուժերի կողմից 2023 թվականի սեպտեմբերի վերջին, երբ փորձել էր լքել Լեռնային Ղարաբաղը, որն ամբողջությամբ անցել էր Բաքվի վերահսկողության տակ։
Ռուբեն Վարդանյանն Ադրբեջանում մեղադրվում է արտաքսման, խոշտանգումների, Ադրբեջանի սահմանն ապօրինի հատելու, միջազգային մարդասիրական իրավունքը խախտելու, ահաբեկչության ֆինանսավորման և այլ գործողությունների մեջ ։ Դատավարությունը սկսելուց առաջ Ռուբեն Վարդանյանը հեռախոսով հայտարարություն է թելադրել իր ընտանիքին, որտեղ նշել է, որ չի մասնակցում հարցաքննություններին և իր անունից բացի քննիչներին այլ բան չի ասել։ Նա ասել է, որ իր և իր փաստաբանի վրա ճնշում են գործադրել՝ ստորագրելու հարցաքննության կեղծված արձանագրությունները, որոնք երբեք չեն եղել:
«Ինձ ասացին, որ ինձ առաջադրված է 42 մեղադրանք, որոնցից մի քանիսը ենթադրում են մինչև ցմահ ազատազրկում։ Բայց մինչ այժմ ինձ հնարավորություն չի տրվել կարդալ պաշտոնական մեղադրական եզրակացությունը։ Իմ փաստաբանին և ինձ թույլ են տվել ադրբեջաներենով քրեական գործի միայն 422 հատորները թերթել, դա մի լեզվով է, որը ես չեմ տիրապետում»,- ասել է Վարդանյանը՝ հավելելով, որ իրենց ընդամենը մեկ ամիս ժամանակ է տրվել 422 հատորը կարդալու համար։
Վարդանյանը հայտնել է նաև, որ ավելի քան 470 օր գտնվում է Ադրբեջանի պետական անվտանգության ծառայության մեկուսարանում, որից 340-ը՝ մենախցում, 23ը՝ պատժախցում։ Նախկինում նա բազմիցս բողոքել է կալանքի, մեկուսացման պայմաններից, բացի դա, նա 20 օր հացադուլ է հայտարարել։
Վարդանյանը հերթական անգամ հայտարարել է իր և իր հայրենակիցների անմեղության մասին՝ պահանջելով անհապաղ դադարեցնել ԼՂՀ նախկին ղեկավարների հետապնդումները, որոնք Վարդանյանն անվանել է քաղաքականացված։ Դատավարության դեպքում Վարդանյանը մեղադրողներից պահանջել է իրեն և իր պաշտպանին հնարավորություն տալ լիարժեք նախապատրաստվել դատավարությանը, վերացնել կեղծիքները, դատավարությունը հրապարակայնացնել, իր գործը համատեղել մյուս ամբաստանյալների գործերի հետ։
Ինչպես նշում է «Ազատություն» ռադիոկայանի ադրբեջանական ծառայությունը, դատավարությունը պաշտոնապես հայտարարվել էր բացված, սակայն հունվարի 17-ի նախապատրաստական նիստն անցել էր գործնականում փակ միջավայրում, քանի որ թույլատրվել էր մասնակցել միայն պետական լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին։
Հունվարի 17-ի նիստում Վարդանյանի պաշտպանական կողմը երկու միջնորդություն է ներկայացրել, մեկը վերաբերում էր Վարդանյանի գործը մյուս ամբաստանյալների գործի հետ համատեղելուն, իսկ մյուսը՝ գործի նյութերը ուսումնասիրելու համար լրացուցիչ ժամանակ տրամադրելուն։ Դատարանը մերժել է առաջին միջնորդությունը, սակայն երկրորդը բավարարել է՝ ամբաստանյալին ևս տասն օր ժամանակ տալով։ Վարդանյանի գործով հաջորդ նիստը նշանակվել է հունվարի 27-ին։
Մինչ Լեռնային Ղարաբաղ տեղափոխվելը Ռուբեն Վարդանյանը Ռուսաստանում հայտնի գործարար էր։ 1990-ականներին նա ստեղծել էր հետխորհրդային Ռուսաստանում առաջին ներդրումային բանկը՝ «Տրոյկա Դիալոգ» և դարձել միլիարդատեր։ 2012 թվականին նա վաճառել էր «Տրոյկան» «Սբերբանկին» և բարեգործական աշխատանքով զբաղվել Ռուսաստանում և Հայաստանում։
Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագծի (OCCRP) քննիչները 2019 թվականին գրել են, որ «Տրոյկա Դիալոգ» բանկը ստեղծել է օֆշորային ընկերությունների ցանց, որոնց միջոցով միլ իարդավոր դոլարներ են գաղտնի փոխանցվել Ռուսաստանի ամենաազդեցիկ մարդկանց, օրինակ Վլադիմիր Պուտինի ընկերոջը՝ թավջութակահար Սերգեյ Ռոլդուգինին։ Իր դեմ կոռուպցիոն մեղադրանքների վերաբերյալ բանկիրը պնդել է, որ ինքը միշտ գործել է «օրինական և թափանցիկ»։
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
