«Նոր Յալթա՞», թե՞ քաղաքական շոու. ի՞նչ է գրում համաշխարհային մամուլը Թրամփ–Սի–Պուտին պատմական հանդիպման մասին
Նոյեմբերի 19-ին Չինաստանի Շենժեն քաղաքում՝ Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական համագործակցության (APEC) գագաթնաժողովի շրջանակում կայացած ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի, Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի պատմական առաջին եռակողմ հանդիպումը դարձել է համաշխարհային մամուլի գլխավոր թեման՝ արժանանալով բազմակողմանի, բայց միաժամանակ զգուշավոր ու քննադատական գնահատականների։
Ամերիկյան և բրիտանական առաջատար լրատվամիջոցները հիմնական շեշտը դրել են բարձր մակարդակի խորհրդանշականության և իրական արդյունքների միջև առկա խզման վրա։ Մասնավորապես, CBS News-ը և The Guardian-ը նշում են, որ թեև Դոնալդ Թրամփը հանդիպումն անվանել է «պատմական», գնահատել այն 12 միավոր՝ 10 բալանոց սանդղակով, իսկ Պուտինին ողջունել «իմ ընկեր» բառերով, բանակցությունները շոշափելի առաջընթաց չեն արձանագրել Ուկրաինայում և Իրանում ընթացող պատերազմների կարգավորման հարցում։ Լրատվամիջոցների դիտարկմամբ՝ հանդիպման արդյունքներով ընդունված քառակետ «խաղաղության հռչակագրում» Ուկրաինան նույնիսկ չի հիշատակվել։
Միջազգային լրատվական գործակալությունները՝ Reuters-ը և Associated Press (AP)-ը, ուշադրություն են հրավիրել գլոբալ անվտանգության և միջուկային սպառազինությունների վերահսկման օրակարգին։ Այս լրատվամիջոցները փաստում են, որ թեև երեք գերտերությունների ղեկավարները վերահաստատել են միջուկային պատերազմի անթույլատրելիության սկզբունքը և խոսել միջուկային ռիսկերի նվազեցման մասին, միջուկային զինանոցների կրճատման վերաբերյալ որևէ նոր պարտավորեցնող համաձայնագիր չի կնքվել։ Միևնույն ժամանակ, Al-Monitor-ը և Reuters-ի վերլուծաբանները քննարկել են «նոր Յալթայի» ուրվականը՝ նկատելով, որ Պեկինը ի սկզբանե զգուշավոր է եղել եռակողմ միջուկային բանակցությունների հարցում, քանի որ Չինաստանի միջուկային զինանոցը զգալիորեն զիջում է ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի պաշարներին։
Արևմտյան մամուլում առանձնակի արձագանք է գտել միջազգային իրավական ինստիտուտների վերաբերյալ կողմերի դիրքորոշումը։ The Guardian-ը և RFE/RL-ը (Ազատություն ռադիոկայան) ընդգծում են, որ Թրամփը Միջազգային քրեական դատարանը (ՄՔԴ) որակել է «վերահսկողությունից դուրս եկած», իսկ համատեղ հռչակագրում կոչ է արվել չչարաշահել իրավազորությունը և հարգել պետական պաշտոնյաների անձեռնմխելիությունը, ինչը միջազգային դիտորդները մեկնաբանել են որպես ուղղակի աջակցություն Պուտինին, որի նկատմամբ ՄՔԴ-ն ձերբակալման օրդեր է տվել։ Բացի այդ, եվրոպական լրատվամիջոցներն ու Axios-ը լուսաբանել են եվրոպացի դիվանագետների և դաշնակիցների մտահոգությունները՝ նշելով, որ մեծ տերությունների նման երկխոսության պայմաններում Ուկրաինայի և Եվրոպայի անվտանգության շահերը կարող են մղվել երկրորդ պլան։
Ի տարբերություն արևմտյան մամուլի զգուշավոր ու հաճախ թերահավատ տոնայնության՝ չինական և ռուսական պետական լրատվամիջոցները հանդիպումը ներկայացրել են որպես դիվանագիտական խոշոր հաջողություն և բազմաբևեռ աշխարհակարգի ամրապնդման քայլ։ Xinhua գործակալությունը և Պեկինի պաշտոնական աղբյուրները շեշտադրել են Սի Ծինփինի միջնորդական դերը, փոխադարձ հարգանքի ու խաղաղ գոյակցության կոչերը, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի բարեփոխման անհրաժեշտությունը՝ հօգուտ Ասիայի, Աֆրիկայի և Հարավային Ամերիկայի երկրների դերի բարձրացման։ Ռուսական մամուլն իր հերթին առանձնացրել է Կրեմլի հայտարարություններն այն մասին, որ հանդիպումն անցել է բաց և կառուցողական մթնոլորտում, իսկ Ռուսաստանի մեկուսացման փորձերը վերջնականապես ձախողվել են։
Ընդհանուր առմամբ, համաշխարհային մամուլի գնահատականները համընկնում են այն հարցում, որ Շենժենի գագաթնաժողովը նշանակալի դիվանագիտական իրադարձություն էր՝ հաշվի առնելով, որ աշխարհի միջուկային զինանոցի շուրջ 90 տոկոսը տնօրինող երեք երկրների ղեկավարները նստել են նույն սեղանի շուրջ։ Այնուամենայնիվ, առաջատար պարբերականների գերակշիռ մասը հանգում է այն եզրակացության, որ հանդիպումն առայժմ ավելի շատ ծառայել է որպես քաղաքական ազդանշան և հաղորդակցության խողովակների վերաբացման հարթակ, քան թե կոնկրետ աշխարհաքաղաքական ճգնաժամերի լուծման մեխանիզմ։