Ереван, 21.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Ո՞ւմ է բաժին հասնելու առաջին և ամենաուղիղ հարվածը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

 Հայաստանի ֆինանսատնտեսական համակարգը ներկայիս փուլում հայտնվել է դրամավարկային քաղաքականության բարդագույն հանգրվանում, որտեղ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հետագա բարձրացման ռիսկերն ուղղակիորեն և խորքային կերպով փոխկապակցված են ինչպես ներքին տնտեսական գերտաքացման երևույթների, այնպես էլ արտաքին մակրոտնտեսական անկայունությունից բխող ճնշումների հետ։

Գնային կայունության ապահովման հրամայականով պայմանավորված՝ Հայաստանի ԿԲ-ն արդեն իսկ պաշտոնապես թևակոխել է դրամավարկային պայմանների խստացման փուլ՝ վերջերս վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձրացնելով մինչև 7 %-ի սահմանագիծը։ Սակայն տնտեսության մեջ ձևավորված գնաճային ազդակների կառուցվածքն ու ինտենսիվությունը վկայում են, որ խստացման այս ցիկլը դեռևս սպառված չէ, և միջազգային ֆինանսական կառույցները (մասնավորապես Եվրասիական զարգացման բանկը) արդեն իսկ կանխատեսում են, որ առաջիկայում Հայաստանում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը կարող է ենթարկվել նոր վերանայման՝ բարձրանալով մինչև 7,25 %-ի։

Գլխավոր ֆինանսական կարգավորիչի կողմից տոկոսադրույքի նման հետևողական բարձրացման միտումը պայմանավորված է մի շարք օբյեկտիվ մակրոտնտեսական գործոններով, որոնց անտեսումը կարող է հանգեցնել գնաճային գործընթացների անկառավարելիության, մինչդեռ դրանց չեզոքացմանն ուղղված կոշտ քայլերը պարունակում են տնտեսական ակտիվության զսպման և վարկային բեռի ծանրացման լուրջ մարտահրավերներ։

Տոկոսադրույքի բարձրացման հիմնական ներքին դրդապատճառներից առաջինը համախառն պահանջարկի ակնհայտ գերտաքացումն է և տնտեսական աճի ոլորտային խիստ անհամաչափությունը։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն, 2026 թվականի հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին Հայաստանում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն աճել է բավականին բարձր՝ 6,9 տոկոսով, սակայն այդ աճի ներքին կառուցվածքը խիստ բևեռացված է և հեռու է համաչափ ու հավասարակշռված զարգացման մոդելից։

Տնտեսական էքսպանսիայի հիմնական շարժիչներն են դարձել շինարարության ոլորտը, որն արձանագրել է ապշեցուցիչ՝ 24,9 տոկոս աճ, և ծառայությունների հատվածը, որտեղ աճի տեմպը հասել է 13 տոկոսի։ Ոչ արտահանելի հատվածների նման կտրուկ և պայթյունավտանգ ընդլայնումը ներքին շուկայում ձևավորում է հսկայական լրացուցիչ դրամական հոսքեր, աշխատավարձային ֆոնդերի և շահույթների կենտրոնացում, որոնք, չգտնելով տեղական արտադրության ապրանքների համարժեք առաջարկ, անմիջականորեն ուղղվում են սպառողական շուկա և ուղղակիորեն խթանում գնաճը։ Այս գործընթացին լրացուցիչ թափ են հաղորդում անշարժ գույքի շուկայում պահպանվող ճնշումները, քանի որ ինչպես բնակարանների վարձավճարների, այնպես էլ բուն անշարժ գույքի գների շարունակական աճը շղթայական ռեակցիայով ձևավորում է կայուն և բարձր գնաճային սպասումներ ամբողջ ծառայությունների ոլորտում՝ ստիպելով տնտեսվարողներին իրենց սակագների մեջ ներառել աճող վարձակալական ու պահպանման ծախսերը։ Պահանջարկի այս գերտաքացման հետևանքով Հայաստանում ձևավորվել է թիրախային մակարդակից էականորեն բարձր գնաճային ֆոն, որտեղ տարեկան գնաճն արդեն կազմում է 4,3 տոկոս։ Թեև առաջին հայացքից կարող է որոշակի հանգստություն ներշնչել այն հանգամանքը, որ պարենային ապրանքների գնաճի տեմպերում նկատվել է որոշակի դանդաղում՝ իջնելով մինչև 5,6 տոկոսի, սակայն մակրոտնտեսական կայունության տեսանկյունից առավել մտահոգիչ է այն իրողությունը, որ բնականոն կամ բազային գնաճը շարունակում է ձևավորվել շատ ավելի բարձր մակարդակում։ Սա վկայում է այն մասին, որ գնային ճնշումները կրում են ոչ թե պատահական կամ սեզոնային, այլ խորքային ու մոնետար բնույթ, ինչի պայմաններում Կենտրոնական բանկը պարզապես ստիպված է դիմել տոկոսադրույքի բարձրացման գործիքին՝ փորձելով զսպել ավելցուկային պահանջարկը և գնաճն աստիճանաբար վերադարձնել իր նպատակային՝ 3-ից 4 տոկոսանոց միջակայքին։

Խնդիրն էլ ավելի է բարդանում արտաքին աշխարհաքաղաքական և լոգիստիկ գործոնների ազդեցությամբ. Հայաստանի անմիջական հարևանությամբ՝ Մերձավոր Արևելքում պահպանվող ռազմաքաղաքական լարվածությունը, միջազգային տրանսպորտային ուղիների խաթարումները, ինչպես նաև համաշխարհային շուկաներում էներգակիրների և պարենային հումքի գների բարձր տատանողականությունը կտրուկ մեծացնում են ներկրվող գնաճի ռիսկը։ Երբ արտաքին այս անբարենպաստ ազդակներին գումարվում է նաև Հայաստանի ներսում բնական գազի սակագնի հնարավոր թանկացման ռիսկը և հարակից էներգետիկ ճնշումները, ակնհայտ է դառնում, որ Կենտրոնական բանկը գործում է գնաճային ռիսկերի բազմակողմանի պաշարման պայմաններում։

Այս համատեքստում հանրության և գործարար համայնքի համար ամենակենսական հարցն այն է, թե ինչ գործնական հետևանքներ կունենա վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հետագա բարձրացումը՝ մինչև կանխատեսվող 7,25 տոկոս կամ ավելի բարձր շեմ, և ինչպես այն կանդրադառնա իրական տնտեսության ու քաղաքացիների ֆինանսական վիճակի վրա։

Դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմի տրամաբանությամբ՝ առաջին և ամենաուղիղ հարվածը լինելու է վարկային ռեսուրսների համատարած թանկացումը։ Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացումը նշանակում է, որ առևտրային բանկերի համար ֆինանսական ռեսուրսը՝ փողը, դառնում է ավելի թանկ, իսկ բանկային համակարգն այդ լրացուցիչ ծախսն անխուսափելիորեն տեղափոխում է վերջնական վարկառուների վրա։ Արդյունքում շուկայում նոր տրամադրվող հիփոթեքային, բիզնես և նաև սպառողական վարկերի տոկոսադրույքներն արձանագրելու են աճ՝ սահմանափակելով ինչպես տնային տնտեսությունների գնողունակությունը, այնպես էլ փոքր ու միջին ձեռնարկությունների ներդրումային ակտիվությունը։

Սակայն վարկային շուկայում ռիսկերը չեն սահմանափակվում միայն նոր վարկառուներով. չափազանց սուր խնդիր է առաջանում լողացող կամ փոփոխական տոկոսադրույքներով վարկեր ունեցող սուբյեկտների համար։ Վերջին տարիներին Հայաստանի բանկային պրակտիկայում լայն տարածում են գտել այնպիսի վարկային պայմանագրերը, որոնց տոկոսադրույքներն ուղղակիորեն կապված են Կենտրոնական բանկի վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի կամ դրանից ածանցվող հենանիշների հետ։ Հետևաբար, այն քաղաքացիները կամ ընկերությունները, որոնք արդեն իսկ սպասարկում են նմանատիպ գործող վարկեր, տոկոսադրույքի յուրաքանչյուր բարձրացումից հետո ավտոմատ կերպով բախվելու են իրենց ամսական վճարների ավելացման խնդրին, ինչը կարող է էականորեն ծանրացնել ընտանեկան բյուջեների և բիզնեսի ընթացիկ իրացվելիության բեռը՝ մեծացնելով նաև չաշխատող վարկերի առաջացման հավանականությունը։

Մյուս կողմից, անշուշտ, դրամավարկային խստացումն ունի նաև իր դասական դրական կամ հակակշռող կողմը, որը դրսևորվում է խնայողությունների գրավչության աճով։ Վարկերի թանկացմանը զուգահեռ առևտրային բանկերը լրացուցիչ իրացվելիություն ներգրավելու նպատակով բարձրացնում են նաև ազգային արժույթով՝ դրամային ավանդների տոկոսադրույքները։ Սա տնտեսական խթան է ստեղծում քաղաքացիների և տնտեսվարողների համար՝ իրենց ազատ դրամական միջոցները ոչ թե անմիջապես ուղղելու սպառմանը և շուկայում գների բարձրացմանը, այլ վերածելու բանկային խնայողությունների՝ դրանով իսկ նպաստելով շրջանառության մեջ գտնվող «տաք» փողի զանգվածի կլանմանը և գնաճային ճնշումների մեղմմանը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Когда вся Армения была одной командой. Никита Симонян и «Арарат-73»Ucom и Impact Hub Yerevan подвели итоги третьего этапа программы по развитию зелёного предпринимательстваIDBank представит концепцию единой экосистемы на DigiTec 2026Без 102-й базы Армении конец. Аршак КарапетянЧто будет, если выведут 102-ю базу? Аршак КарапетянЕвропейский курс Армении между обещаниями и обязательствамиПри поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природе