Մեր ժողովրդի մոտ ժողովրդավարության պատկերացումները շատ աղոտ ու անհասկանալի են: Բանն այն է, որ հաճախ ժողովրդավարության մասին խոսելով՝ իրականում նկատի են ունենում ամբոխավարությունը: Եթե ամբոխը փողոցում որոշում է կայացնում այս կամ այն հարցի վերաբերյալ, ապա համարվում է, որ ժողովուրդը որոշում կայացրեց, արտահայտեց իր կամքը, ու այն, ինչ ամբոխն է պահանջում, արդարացված ժողովրդի կամքի արտահայտությունն է:
Սակայն, նկատենք՝ ամբոխի վարքն ու ամբոխային որոշումները զուտ հուզական-հոգեբանական բնույթի են: Այսինքն` երբ մարդը հայտնվում է ամբոխի ազդեցության ոլորտում, նրա էությունն ու հուզականությունը գտնվում է ամբոխի հուզական տարածությունից ածանցված վիճակում: Ամբոխի կազմում մարդու մոտ թուլանում են գիտակցական մղումները, մարդը իրեն զգում է այլոց հետ միասնության մեջ, որի հետևանքով առաջանում է զորության և սեփական ուժերի նկատմամբ վստահության զգացում, ինչն էլ իր հերթին բերում է անհասցե ու անպատասխանատու վճիռների կայացմանը: Ամբոխի կազմում որոշումները կայացվում են բոլորի կողմից, ուստի ամբոխի գործունեության համար պատասխանատու են տվյալ ամբոխի բոլոր անդամները, հետևաբար ոչ ոք էլ իրապես պատասխանատու չէ:
Իսկ երբ կորչում է պատասխանատվությունը, ապա գործողության վերածված վճիռներն էլ կրում են զուտ հուզական բնույթ: Ի հակադրություն այս հանգամանքի՝ իրականում հասարակական կյանքի կազմակերպման ժողովրդավարական համակարգը ծագել է հենց վճիռների, որոշումների կայացման ռացիոնալ, բանական միտումները գործածելու նպատակով: Այսինքն՝ ժողովրդի նկատմամբ իշխանության կազմակերպման իրավասությունը հենց այդ նույն ժողովրդին տալը համարվել է ավելի բանական և ռացիոնալ, քան, ենթադրենք, ժողովրդի կյանքի կազմակերպումը ինչ-ինչ արտոնյալ խմբերին վստահելը, ենթադրենք՝ թագավորներին, իշխաններին, եկեղեցականներին և այլն: Այսինքն՝ ժողովրդավարությունը իր հիմքում բանական տարրեր պարունակող երևույթ է, իսկ ամբոխավարությունը` հուզական: Ուստի ամբոխի կողմից կայացված վճիռները երբեք հնարավոր չէ դիտարկել որպես ժողովրդավարության իրականացման օրինակ, այլ հենց հակառակը` սովորաբար ամբոխավարությունը ենթադրում է ժողովրդի կամքի աղավաղում, աղճատում:
Սակայն, քանի որ ամբոխի կազմում հայտնված մարդը զգում է, որ տվյալ պահին իր գործունեության համար հետագայում պատասխանատվություն չի կրելու, ապա իրեն թույլ է տալիս տրվելու կրքերի, հույզերի իշխանությանը: Եվ նույն մարդը առանձին, հետևաբար նաև արթուն բանականության վիճակում երբեք չի դրսևորի վարքի այն ձևը, որը նա ցուցաբերում է ամբոխի կազմում:
Ժողովրդավարությունը իրականում կարևորում է մարդու ձայնը, նրան հնարավորություն է տալիս կարծիք արտահայտելու, բայց միայն իր իսկ կարծիքի նկատմամբ պատասխանատվություն կրելու գնով: Իսկ ամբոխավարությունը մարդուն թույլ է տալիս միայն բղավել, գոչել, արտահայտել իր կարծիքը, բայց արդեն առանց այդ կարծիքների նկատմամբ պատասխանատվության գիտակցման զգացողության: Ժողովրդավարությունը գնահատում է մարդու կարծիքը, իսկ ամբոխավարությունը` նսեմացնում է այն: Ուստի այն որոշումները, որոնք կայացվում են ամբոխի կողմից, ոչ թե արտահայտում են ժողովրդի կամ նույնն է թե յուրաքանչյուրի գիտակցված կամքը, այլ պարզապես` մարդու անգիտակից, ստվերային հույզերն ու դեստրուկտիվ վարքը:
Լևոն ԲաբաջանյանOrer.am, վերլուծաբան
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»
IDBank получил награду Commerzbank STP Excellence Award 2025
«В Армении идёт тенденция к ухудшению обстановки» Аршак Карапетян
Геворг Геворкян не имеет никакого отношения к партии «Всеармянский фронт»: «Паст»
Почему меморандум о союзе с «Сильной Арменией» подписал руководитель инициативы «Армения-это я»? «Паст»
Армяне Москвы встретили Пашиняна акцией «Мы с Эчмиадзином»: «Паст»
ОАЭ сообщили о гибели человека в результате падения обломков беспилотника
Десантные операции и сценарии возможного захвата иранских островов в персидском заливе
Emirates: Гражданам Ирана запрещён въезд и транзит через ОАЭ
Вступило в силу постановление правительства о порядке расчета налога исходя из мощности двигателя электромобиля
Марко Рубио: США придётся пересмотреть свои отношения с НАТО после завершения конфликта с Ираном
Ереван и Армения вошли в топ стран с худшим воздухом
Напряженная ситуация сложилась в ереванском детском саду: родители требуют отставки директора
«Мы уйдем очень скоро»: Трамп анонсировал окончание войны независимо от того, будет ли сделка с Ираном
В Армению через Азербайджан сегодня будет отправлено 5 вагонов зерна
Затопили плакатами «с сердечками»: «Паст»
Снова активизируют сквернословие, злобу и ненависть: «Паст»
Существует желание не допустить, чтобы «Арарат-Армения» стала чемпионом: «Паст»
Ким Кардашьян выставила на благотворительный аукцион одежду из сериала «Все честно»
IDBank представил специальное предложение на TOON EXPO 2026
Международная конференция FINTECH360 соберет в Ереване 500 участников
Армянский самбист Карен Саргсян завоевал золото «Кубка основоположников самбо 2026» в Москве
ЕАЭС хочет, чтобы Армения активнее участвовала в кооперации с другими странами ЕАЭС – Оверчук
Представители омбудсмена встретились с задержанными после инцидента в Ереване
В Большом театре в Москве прошла премьера оперы Верди «Отелло»: в главной партии выступил Ованнес Айвазян
При поддержке Ucom в Вагаршапате состоялся региональный молодежный форум «ДемАрДем: Диалог поколений»
МИД Ирана: Зеленский пытается обобрать страны Ближнего Востока
The Hill: свыше ста миллионов американцев уверены, что застанут апокалипсис
Иран грозит ударами по университетам США и Израиля в регионе
Reuters: Турция, Египет и Саудовская Аравия хотят создать консорциум по нефти
Американский университет Армении перешел на дистанционное обучение
Как за одну ночь становятся «независимыми»? «Паст»
Примитивный, устаревший пропагандистский «трюк»: «Паст»
Привилегированное правосудие? Когда закон не одинаков для всех: «Паст»
Сходство с вождем, ставшее судьбой: Георгий Саакян
Армянская пара — в топ-8 ЧМ-2026 с лучшим результатом в карьере
Признание на высшем уровне: Тамара Варданян получила Благодарность Президента Российской Федерации
Министры иностранных дел Ирана и России провели переговоры
«“Западный Азербайджан”: экспансия под прикрытием возвращения»
«От Ватикана до политики экспансии: истоки проекта “Западный Азербайджан”»
Скончался видный государственный деятель Армении Левон Саакян
MWM: Израиль потерял 21 танк за день, это самые масштабные потери за 40 лет
В Румынии прогнозируют рост цен на хлеб на 35% из-за конфликта вокруг Ирана
В ООН опасаются дальнейшей эскалации на Ближнем Востоке
В Польше ввели пособие для алкоголиков
WSJ: восстановление техники США после ударов Ирана может стоить $1,4-2,9 млрд
Следующее заседание Евразийского межправсовета пройдет 6-7 августа
Университеты США возвращают устные экзамены из-за искусственного интеллекта
Unity от Ucom — лучшая фиксированная сеть в Армении
Исаагулян: идею «Западного Азербайджана» Алиеву предложил Пашинян
The Hill: свыше ста миллионов американцев уверены, что застанут апокалипсис
В Польше ввели пособие для алкоголиков
The Telegraph: Президент Германии сравнил Трампа с Путиным
На мир обрушатся беспрецедентно высокие температуры
Армянский министр в Нью-Йорке: Мы сосредоточены на стимулировании занятости женщин в селах
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»1
Как за одну ночь становятся «независимыми»? «Паст»2
Министры иностранных дел Ирана и России провели переговоры3
Существует желание не допустить, чтобы «Арарат-Армения» стала чемпионом: «Паст»4
Признание на высшем уровне: Тамара Варданян получила Благодарность Президента Российской Федерации5