Արևմտյան քաղաքակրթության ձեռքբերում համարվող արժեքները` ժողովրդավարությունը, ազատ շուկայական հարաբերությունները, իրավունքի գերակայության սկզբունքը, անհատակենտրոնությունը, ամենևին էլ ունիվերսալ, համամարդկային արժեքներ չեն: Ունիվերսալ չեն, քանի որ առաջին հերթին նրանք սկզբնավորվել են կոնկրետ պատմական պահից սկսած, կոնկրետ հասարակության մեջ, կոնկրետ քաղաքակրթական լոկալ տարածություններում:
Եվրոպական համարվող այդ նույն արժեքները ունիվերսալ չեն անգամ նույն Եվրոպայի համար, բայց ոչ թե տարածական, այլ` ժամանակային իմաստով: Օրինակ` ժողովրդավարության ինստիտուտը դժվար է պատկերացնել միջնադարյան եվրոպական հասարակություններում: Եվրոպայում ժողովրդավարության գաղափարի տարածման և հաստատման համար անհրաժեշտ էր նախ «դեսակրալիզացնել», ապա «սրբազանացնել» մարդկանց մտածողությունը: Այսինքն` հարկավոր էր կոտրել այն միտումը, ըստ որի` Աստված է ամեն գոյություն ունեցողի արարիչը, ուստի նաև Տերն է և Հայրը ողջ մարդկության, հետևաբար այն, ինչ տեղի է ունենում մարդկանց կյանքում` Նրա կամքն է ու նպատակադրումները, որոնք մարդու ընկալման համար այդքան էլ հասանելի չեն: Իսկ եթե Աստված է արարել երկրում գոյություն ունեցող ամեն ինչ, ուստի այն, ինչ կա, պետք է լինի այնպես, ինչպես կա: Եթե կա թագավոր, ուրեմն Աստված է կամեցել, որ նա լինի ու իշխի մնացյալի վրա: Եթե միջնադարյան ճորտը ծնվել է որպես հպատակ, ուրեմն Աստծո նախախնամությունն է, որ նա պետք է ծառայի իր տիրոջն ու պատկանի նրան: Միջնադարում գոյություն ունեցող ֆեոդալական կարգերն, այդպիսով, իրենց գաղափարական հումքը ստանում էին հենց Աստծո գոյության և վերջինիս` աշխարհիկ կյանքին ակտիվորեն մասնակցության անքննելիության և աշխարհիկ կյանքի սակռալիզացման գաղափարական պաշարից: Եվրոպային անհրաժեշտ էր ապրել Վերածննդի, Լուսավորականության, Դասական արդիականության փուլերը, պետք էր աշխարհիկացնել մարդկանց մտածողությունը, պետք էր բազմիցս արյուն թափվեր տարբեր ժողովրդական հուզումների արդյունքում, պետք էր երկու համաշխարհային պատերազմներ տեսնել, և նոր միայն գար ժողովրդավարության` որպես հասարակության կյանքի քաղաքական կազմակերպման ամենաարդյունավետ համակարգին:
Իսկ այժմ Արևմուտքը, իր միսիոներական ոգուն համապատասխան, ցանկանում է իր կյանքի փորձով, իր ժողովրդի արյան գնով ձեռք բերված հասունությունը պարտադրել կամ, գուցե, ընդամենը առաջարկել քաղաքակրթական, մշակութային, քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական այդ վայրիվերումները ամբողջությամբ չապրած Արևելքին ու նաև մեզ: Եթե մեզ մոտ դեռ եկեղեցին ու եկեղեցականը կարող են քաղաքական ու տնտեսական հարցեր լուծել, եթե մեր ժողովուրդը ընդամենը երկու տասնամյա պետականության կյանք ունի, եթե մեր հայկական հողի վրա սոցիալական անարդարությունների պատճառով մեծ հաշվով դարեր շարունակ ժողովրդական հոզումներ չեն եղել, եթե պետականության բացակայության պատճառով եկեղեցին է լուծել ներհամայնքային հարցերը` այդպիսով մեծացնելով իր ազդեցությունն ու միգուցե ակամայից նվազեցնելով ժողովրդի իրավական գիտակցության ձևավորման հնարավորությունը և, դրան գումարած, բազում այլ և այլ հանգամանքներ, ապա մեր հասարակության ներքին շերտերից բխող փոփոխությունների եվրոպականացման մասին դեռ վաղ է խոսել:
Լևոն Բաբաջանյան
Orer.am, վերլուծաբան
Тигранашен на грани опустения: жители приграничного села живут в тревоге и неопределённости
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»
IDBank получил награду Commerzbank STP Excellence Award 2025
«В Армении идёт тенденция к ухудшению обстановки» Аршак Карапетян
Геворг Геворкян не имеет никакого отношения к партии «Всеармянский фронт»: «Паст»
Почему меморандум о союзе с «Сильной Арменией» подписал руководитель инициативы «Армения-это я»? «Паст»
Армяне Москвы встретили Пашиняна акцией «Мы с Эчмиадзином»: «Паст»
ОАЭ сообщили о гибели человека в результате падения обломков беспилотника
Десантные операции и сценарии возможного захвата иранских островов в персидском заливе
Emirates: Гражданам Ирана запрещён въезд и транзит через ОАЭ
Вступило в силу постановление правительства о порядке расчета налога исходя из мощности двигателя электромобиля
Марко Рубио: США придётся пересмотреть свои отношения с НАТО после завершения конфликта с Ираном
Ереван и Армения вошли в топ стран с худшим воздухом
Напряженная ситуация сложилась в ереванском детском саду: родители требуют отставки директора
«Мы уйдем очень скоро»: Трамп анонсировал окончание войны независимо от того, будет ли сделка с Ираном
В Армению через Азербайджан сегодня будет отправлено 5 вагонов зерна
Затопили плакатами «с сердечками»: «Паст»
Снова активизируют сквернословие, злобу и ненависть: «Паст»
Существует желание не допустить, чтобы «Арарат-Армения» стала чемпионом: «Паст»
Ким Кардашьян выставила на благотворительный аукцион одежду из сериала «Все честно»
IDBank представил специальное предложение на TOON EXPO 2026
Международная конференция FINTECH360 соберет в Ереване 500 участников
Армянский самбист Карен Саргсян завоевал золото «Кубка основоположников самбо 2026» в Москве
ЕАЭС хочет, чтобы Армения активнее участвовала в кооперации с другими странами ЕАЭС – Оверчук
Представители омбудсмена встретились с задержанными после инцидента в Ереване
В Большом театре в Москве прошла премьера оперы Верди «Отелло»: в главной партии выступил Ованнес Айвазян
При поддержке Ucom в Вагаршапате состоялся региональный молодежный форум «ДемАрДем: Диалог поколений»
МИД Ирана: Зеленский пытается обобрать страны Ближнего Востока
The Hill: свыше ста миллионов американцев уверены, что застанут апокалипсис
Иран грозит ударами по университетам США и Израиля в регионе
Reuters: Турция, Египет и Саудовская Аравия хотят создать консорциум по нефти
Американский университет Армении перешел на дистанционное обучение
Как за одну ночь становятся «независимыми»? «Паст»
Примитивный, устаревший пропагандистский «трюк»: «Паст»
Привилегированное правосудие? Когда закон не одинаков для всех: «Паст»
Сходство с вождем, ставшее судьбой: Георгий Саакян
Армянская пара — в топ-8 ЧМ-2026 с лучшим результатом в карьере
Признание на высшем уровне: Тамара Варданян получила Благодарность Президента Российской Федерации
Министры иностранных дел Ирана и России провели переговоры
«“Западный Азербайджан”: экспансия под прикрытием возвращения»
«От Ватикана до политики экспансии: истоки проекта “Западный Азербайджан”»
Скончался видный государственный деятель Армении Левон Саакян
MWM: Израиль потерял 21 танк за день, это самые масштабные потери за 40 лет
В Румынии прогнозируют рост цен на хлеб на 35% из-за конфликта вокруг Ирана
В ООН опасаются дальнейшей эскалации на Ближнем Востоке
В Польше ввели пособие для алкоголиков
WSJ: восстановление техники США после ударов Ирана может стоить $1,4-2,9 млрд
Следующее заседание Евразийского межправсовета пройдет 6-7 августа
Университеты США возвращают устные экзамены из-за искусственного интеллекта
Unity от Ucom — лучшая фиксированная сеть в Армении
The Hill: свыше ста миллионов американцев уверены, что застанут апокалипсис
В Польше ввели пособие для алкоголиков
The Telegraph: Президент Германии сравнил Трампа с Путиным
На мир обрушатся беспрецедентно высокие температуры
Армянский министр в Нью-Йорке: Мы сосредоточены на стимулировании занятости женщин в селах
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»1
Как за одну ночь становятся «независимыми»? «Паст»2
Министры иностранных дел Ирана и России провели переговоры3
Существует желание не допустить, чтобы «Арарат-Армения» стала чемпионом: «Паст»4
Признание на высшем уровне: Тамара Варданян получила Благодарность Президента Российской Федерации5