Արևմտյան քաղաքակրթության ձեռքբերում համարվող արժեքները` ժողովրդավարությունը, ազատ շուկայական հարաբերությունները, իրավունքի գերակայության սկզբունքը, անհատակենտրոնությունը, ամենևին էլ ունիվերսալ, համամարդկային արժեքներ չեն: Ունիվերսալ չեն, քանի որ առաջին հերթին նրանք սկզբնավորվել են կոնկրետ պատմական պահից սկսած, կոնկրետ հասարակության մեջ, կոնկրետ քաղաքակրթական լոկալ տարածություններում:
Եվրոպական համարվող այդ նույն արժեքները ունիվերսալ չեն անգամ նույն Եվրոպայի համար, բայց ոչ թե տարածական, այլ` ժամանակային իմաստով: Օրինակ` ժողովրդավարության ինստիտուտը դժվար է պատկերացնել միջնադարյան եվրոպական հասարակություններում: Եվրոպայում ժողովրդավարության գաղափարի տարածման և հաստատման համար անհրաժեշտ էր նախ «դեսակրալիզացնել», ապա «սրբազանացնել» մարդկանց մտածողությունը: Այսինքն` հարկավոր էր կոտրել այն միտումը, ըստ որի` Աստված է ամեն գոյություն ունեցողի արարիչը, ուստի նաև Տերն է և Հայրը ողջ մարդկության, հետևաբար այն, ինչ տեղի է ունենում մարդկանց կյանքում` Նրա կամքն է ու նպատակադրումները, որոնք մարդու ընկալման համար այդքան էլ հասանելի չեն: Իսկ եթե Աստված է արարել երկրում գոյություն ունեցող ամեն ինչ, ուստի այն, ինչ կա, պետք է լինի այնպես, ինչպես կա: Եթե կա թագավոր, ուրեմն Աստված է կամեցել, որ նա լինի ու իշխի մնացյալի վրա: Եթե միջնադարյան ճորտը ծնվել է որպես հպատակ, ուրեմն Աստծո նախախնամությունն է, որ նա պետք է ծառայի իր տիրոջն ու պատկանի նրան: Միջնադարում գոյություն ունեցող ֆեոդալական կարգերն, այդպիսով, իրենց գաղափարական հումքը ստանում էին հենց Աստծո գոյության և վերջինիս` աշխարհիկ կյանքին ակտիվորեն մասնակցության անքննելիության և աշխարհիկ կյանքի սակռալիզացման գաղափարական պաշարից: Եվրոպային անհրաժեշտ էր ապրել Վերածննդի, Լուսավորականության, Դասական արդիականության փուլերը, պետք էր աշխարհիկացնել մարդկանց մտածողությունը, պետք էր բազմիցս արյուն թափվեր տարբեր ժողովրդական հուզումների արդյունքում, պետք էր երկու համաշխարհային պատերազմներ տեսնել, և նոր միայն գար ժողովրդավարության` որպես հասարակության կյանքի քաղաքական կազմակերպման ամենաարդյունավետ համակարգին:
Իսկ այժմ Արևմուտքը, իր միսիոներական ոգուն համապատասխան, ցանկանում է իր կյանքի փորձով, իր ժողովրդի արյան գնով ձեռք բերված հասունությունը պարտադրել կամ, գուցե, ընդամենը առաջարկել քաղաքակրթական, մշակութային, քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական այդ վայրիվերումները ամբողջությամբ չապրած Արևելքին ու նաև մեզ: Եթե մեզ մոտ դեռ եկեղեցին ու եկեղեցականը կարող են քաղաքական ու տնտեսական հարցեր լուծել, եթե մեր ժողովուրդը ընդամենը երկու տասնամյա պետականության կյանք ունի, եթե մեր հայկական հողի վրա սոցիալական անարդարությունների պատճառով մեծ հաշվով դարեր շարունակ ժողովրդական հոզումներ չեն եղել, եթե պետականության բացակայության պատճառով եկեղեցին է լուծել ներհամայնքային հարցերը` այդպիսով մեծացնելով իր ազդեցությունն ու միգուցե ակամայից նվազեցնելով ժողովրդի իրավական գիտակցության ձևավորման հնարավորությունը և, դրան գումարած, բազում այլ և այլ հանգամանքներ, ապա մեր հասարակության ներքին շերտերից բխող փոփոխությունների եվրոպականացման մասին դեռ վաղ է խոսել:
Լևոն Բաբաջանյան
Orer.am, վերլուծաբան
На пути к разрушению церкви «хватается за пену»: «Паст»
Еврокомиссия объявила о мерах по ускорению производства дронов и систем противодействия им
Водитель пострадавшего вследствие камнепада на проспекте Мясникяна автомобиля рассказал, как это было
В Армении начнет работать монетизация YouTube
Суд в Германии приговорил к тюремному сроку гражданина США по делу о шпионаже в пользу Китая
Юнибанк стал членом А-уровня Армяно-британской торгово-промышленной палаты
Зимние приключения продолжаются в Myler: Idram&IDBank
Совет Европы согласился лишить дипломатического иммунитета бывшего генсека в связи с делом Эпштейна
Сила одного драма — общественной организации Матeмик
Учёные впервые исследовали банки Дарвина с помощью уникального лазерного метода без вскрытия
Рубен Варданян: Я представляю армянский народ здесь, на этом суде, не боюсь никакого наказания или решения
Первый трейлер «Дьявол носит Prada 2» — смех, интриги и стиль
Валерий Царукян продолжит карьеру в «Ахмате»
В Москве состоится масштабное шоу скрипача-виртуоза Самвела Айрапетяна
Трамп: Иран поступил бы глупо, если бы не заключил сделку с США
Нетаньяху обсудил в Вашингтоне с Уиткоффом и Кушнером переговоры США с Ираном
К каким ещё мерам прибегнет Пашинян, чтобы сорвать Собрание епископов? «Паст»
Попытаются применить «западный» сценарий в «армянизированном» варианте: «Паст»
В прошлом ЭСА на протяжении многих лет оказывала поддержку Церкви: «Паст»
В Польше создают военный резерв повышенной готовности
SCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTS
Вновь открылся филиал IDBank «Нор Норк»
Вице-президент США Дж. Д. Вэнс прибыл в резиденцию премьер-министра Республики Армения
Европа пытается вредить взаимодействию России и Закавказья — Лавров
Суд над бывшим премьером Арцаха Рубеном Варданяном в Баку продолжится 10 февраля
ФСБ объявила, что подозреваемые в покушении на замглавы ГРУ Владимира Алексеева признали вину
Маск пообещал защитить любого, кто расскажет правду об Эпштейне
Теперь от чего «расстроены» ГД-вцы? «Паст»
Что показывают просмотры и реакции на пресс-конференцию Роберта Кочаряна? «Паст»
Призовое «братство»... за счет тысяч жертв, лишений и насильственного переселения: «Паст»
WSJ: Иран отказался приостанавливать обогащение урана в ходе переговоров с США
Самый богатый человек в мире признал, что деньги не приносят счастья
Армения – на обложке французского журнала Le Courrier de l’Atlas
Давид Хачатрян – чемпион Европы по стрельбе
Поздравляю Вас с днём рождения, господин генерал. полковник запаса Вооружённых сил РА Артом Симонян
Архиепископ Микаэл Аджапахян отпущен под домашний арест
Глава МТУИ РА и посол Ирана обсудили вопросы сотрудничества
Копыркин: Москва готова к обсуждениям возможности подключения России к проекту «Маршрут Трампа»
Архиепископ Микаэл Аджапахян подал жалобу в ЕСПЧ
В Норвегии начали расследование против экс-премьера из-за досье Эпштейна
Премия за “укрепление братства” или “карт-бланш на геноцид”? Общественность требует отменить присуждение премии Zayed Award Алиеву и Пашиняну
В Армению прибыла большая делегация из США
США рекомендовали своим гражданам покинуть Иран
Новые подробности: на напряжённость между телеком-операторами и платёжно-расчётными организациями откликаются последние: «Паст»
Попытаются «сделать своими» глав общин։ «Паст»
«В поле «прозападников» «рассветы» вовсе не мирные». «Паст»
Провалили все — так и скажите: мы все провалили. «Паст»
О невозможности оплаты услуг операторов связи через Idram и о сложившейся ситуации
Министр признал наличие проблемы: В Армении хотят ввести новую систему ID-карт
В Армении регулирование цифровой игровой сферы должен будет осуществлять специальный оператор 
SCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTS
WSJ: Иран отказался приостанавливать обогащение урана в ходе переговоров с США
Ralph Lauren превращает Рокфеллер-центр в ледяной оазис Олимпиады
Армянская армия — это гордость армянской нации. Аршак Карапетян
Как засуха разрывает Землю: назван неожиданный фактор ускорения распада Восточной Африки
Поздравляю Вас с днём рождения, господин генерал. полковник запаса Вооружённых сил РА Артом Симонян1
Новые подробности: на напряжённость между телеком-операторами и платёжно-расчётными организациями от...2
Призовое «братство»... за счет тысяч жертв, лишений и насильственного переселения: «Паст»3
SCMP: в Китае обнаружили антитело для борьбы с лихорадкой SFTS4
Валерий Царукян продолжит карьеру в «Ахмате»5