Newmag.am-ը գրում է.
Մարտական բարձր ոգի, գենետիկ արիություն, գերազանց հմտություններ և գերու հետ հարգանքով վարվելու մշակույթ:
Այս հանդիպումը հայ զինվորի հետ է: Զինվորի կենցաղի, կյանքի, հույզերի ու սովորությունների մասին: Մեր հերոսները բանակային ծառայության գերազանցիկ են՝ ինտելեկտուալ խաղերում հաղթած, մարտական առաջադրանքներ կատարած ու մեդալների արժանացած տղաներ:
«Խելոք չլինես, եղի՛ր խելացի»:
Արմենը եղբոր այս խրատով ճանապարհ ընկավ բանակ: Զինկոմիսարիատի առաջ հարազատները հավաքվեցին ու ուղարկեցին զինվորական ծառայության: Երևանում մեծացած վանաձորցի երիտասարդին ուղարկեցին ամենամեծ զորամասը: Բանակ գնաց համալսարանն ավարտելուց հետո. սոցիոլոգ է: Մասնագիտությունն ընտրել-չընտրելու պատճառով դժվարանում էր կողմնորոշվել, և ինժեների ընտանիքում ծնված երիտասարդը սոցիոլոգիայի մեջ տեսավ բոլոր մասնագիտությունները:
«Մտածեցին՝ համր եմ»:
Ծնողների այս մտավախությունն առաջացավ այն ժամանակ, երբ նշեցին Արմենի 3-ամյակը: Նա չէր խոսում: Խոսեց միանգամից, ավելին, դպրոցն ավարտեց գերազանցությամբ, բուհը՝ նույնպես, ուսանողական դասերին գումարվեց հասարակական ակտիվությունը: Բանակում այս ամենը խտացավ համազգեստի մեջ՝ կարգապահությամբ ու առաջադիմությամբ:
«Ամեն ինչ կախված է բախտից»:
Հակասական են կարծիքները. լավ է հասո՞ւն տարիքում ծառայել, թե՞ 18-ում: Արմենի համար ամեն ինչ պայմանավորված է ճակատագրով՝ զորամասը, անձնակազմը, բարքերը: Դժվար է 23 տարեկանում ծառայելը, երբ վերադասդ քեզանից փոքր է: Բայց հեշտ է, որովհետև բանակից հետո դու ունես մասնագիտություն, ծրագրեր ու ծառայությամբ ամրապնդված գիտելիք. վերադարձիդ գիտես՝ ինչ ես անելու:
«Բանակի ընկերը «բազմաֆունկցիոնալ» է»:
Բանակի ընկերն ամենաուժեղն է: Արմենն ինքն է պարզել սա ու իր համար դարձրել կարգախոս: Քաղաքացիական կյանքում բոլորն են ընկերներ, բայց երբ մարտական իրավիճակում ես, կամ գիշերը ցուրտ է խրամատում, ու մեկ գավաթ թեյի կարիք ունես, երբ դիրքում ես, ու ցուրտ եղանակին ընկերդ իր ծածկոցը գցում է վրադ, հասկանում ես, որ հարուստ ես ընկերոջովդ: Արմենի խոսքով՝ բանակի լավագույն ընկերը հայր է, մայր, եղբայր ու նոր միայն ընկեր, որովհետև բոլոր հարազատների հատկանիշները խտանում են մեկ մարդու մեջ:
«Զինվորի պատիվն այսօր այլ է»:
Արմենի պատկերացմամբ՝ հասարակությունը զարգանում է, բանակը՝ նույնպես: Տարիներ առաջ գումար էին վերցնում բանակում, զինվորի օրապահիկը «զոռբաներն» էին հավաքում: Զինծառայողի խոսքով՝ այսօր գումար վերցնել չկա, ավլելու հարկադրանքն էլ չկա. գուցե չափազանց բացառիկ դեպքերում: Ամեն մարդ պետք է իր հետևից հավաքի՝ անկախ նրանից՝ բանակում է, տանը, թե հասարակական վայրում:
«Ոչ մի սիրային հարաբերություն չպետք է ունենաս»:
Արմենի համար սա սկզբունք է. նա չլսեց սրտին ու որոշեց, որ չպետք է սիրահարվի ու ընկերուհի չպիտի ունենա, որովհետև դժվարությունները բանակում ավելանում են, երբ սիրում ես, կարոտում ու ձգտում կրկին ու կրկին տեսնել քո սիրելիին:
«Նամակ քչերն են գրում, ես՝ երբեմն»:
Արմենը վերջին նամակը գրել է դիրքում՝ մորը նվիրված երգի ազդեցության տակ: Գրեց մայրիկին, նամակն ուղարկեց: Հետո զանգեցին ու հաղորդեցին, որ նամակն ամբողջությամբ թրջվել է. մայրն արտասվել է ընթերցելիս: Արմենը ցանկանում է, որ զինվորները նամակ գրեն իրենց հարազատներին:
«Իմ թալիսմանը զինկոմիսարիատի ուղեգիրն է»:
Միշտ գրպանում է, որովհետև մտածում է, որ ամենահետաքրքիր հրավերն է կյանքում: Զինակից ընկերները թալիսմաններ պահում են. մեկի համար ծոցագրպանում պահած խաչն է, մյուսի համար՝ աղոթագիրքը, սիրելիի նվիրած նկարը:
«Կուզեի՝ բանակում տգիտություն չլիներ»:
Խնդիրը սոսկ գրագետ լինելը չէ: Արմենի համար տգիտությունն է բախումների, թշնամանքի, անհանդուրժողականության պատճառը: Զորանոցը պետք է ընտանիք դարձնես. ի վերջո, պահում ես ոչ թե քո բակը, այլ հայրենիքը, որն ավելին է:
Շարունակելի…
Այս հանդիպումը հայ զինվորի հետ է: Զինվորի կենցաղի, կյանքի, հույզերի ու սովորությունների մասին: Մեր հերոսները բանակային ծառայության գերազանցիկ են՝ ինտելեկտուալ խաղերում հաղթած, մարտական առաջադրանքներ կատարած ու մեդալների արժանացած տղաներ:
«Խելոք չլինես, եղի՛ր խելացի»:
Արմենը եղբոր այս խրատով ճանապարհ ընկավ բանակ: Զինկոմիսարիատի առաջ հարազատները հավաքվեցին ու ուղարկեցին զինվորական ծառայության: Երևանում մեծացած վանաձորցի երիտասարդին ուղարկեցին ամենամեծ զորամասը: Բանակ գնաց համալսարանն ավարտելուց հետո. սոցիոլոգ է: Մասնագիտությունն ընտրել-չընտրելու պատճառով դժվարանում էր կողմնորոշվել, և ինժեների ընտանիքում ծնված երիտասարդը սոցիոլոգիայի մեջ տեսավ բոլոր մասնագիտությունները:
«Մտածեցին՝ համր եմ»:
Ծնողների այս մտավախությունն առաջացավ այն ժամանակ, երբ նշեցին Արմենի 3-ամյակը: Նա չէր խոսում: Խոսեց միանգամից, ավելին, դպրոցն ավարտեց գերազանցությամբ, բուհը՝ նույնպես, ուսանողական դասերին գումարվեց հասարակական ակտիվությունը: Բանակում այս ամենը խտացավ համազգեստի մեջ՝ կարգապահությամբ ու առաջադիմությամբ:
«Ամեն ինչ կախված է բախտից»:
Հակասական են կարծիքները. լավ է հասո՞ւն տարիքում ծառայել, թե՞ 18-ում: Արմենի համար ամեն ինչ պայմանավորված է ճակատագրով՝ զորամասը, անձնակազմը, բարքերը: Դժվար է 23 տարեկանում ծառայելը, երբ վերադասդ քեզանից փոքր է: Բայց հեշտ է, որովհետև բանակից հետո դու ունես մասնագիտություն, ծրագրեր ու ծառայությամբ ամրապնդված գիտելիք. վերադարձիդ գիտես՝ ինչ ես անելու:
«Բանակի ընկերը «բազմաֆունկցիոնալ» է»:
Բանակի ընկերն ամենաուժեղն է: Արմենն ինքն է պարզել սա ու իր համար դարձրել կարգախոս: Քաղաքացիական կյանքում բոլորն են ընկերներ, բայց երբ մարտական իրավիճակում ես, կամ գիշերը ցուրտ է խրամատում, ու մեկ գավաթ թեյի կարիք ունես, երբ դիրքում ես, ու ցուրտ եղանակին ընկերդ իր ծածկոցը գցում է վրադ, հասկանում ես, որ հարուստ ես ընկերոջովդ: Արմենի խոսքով՝ բանակի լավագույն ընկերը հայր է, մայր, եղբայր ու նոր միայն ընկեր, որովհետև բոլոր հարազատների հատկանիշները խտանում են մեկ մարդու մեջ:
«Զինվորի պատիվն այսօր այլ է»:
Արմենի պատկերացմամբ՝ հասարակությունը զարգանում է, բանակը՝ նույնպես: Տարիներ առաջ գումար էին վերցնում բանակում, զինվորի օրապահիկը «զոռբաներն» էին հավաքում: Զինծառայողի խոսքով՝ այսօր գումար վերցնել չկա, ավլելու հարկադրանքն էլ չկա. գուցե չափազանց բացառիկ դեպքերում: Ամեն մարդ պետք է իր հետևից հավաքի՝ անկախ նրանից՝ բանակում է, տանը, թե հասարակական վայրում:
«Ոչ մի սիրային հարաբերություն չպետք է ունենաս»:
Արմենի համար սա սկզբունք է. նա չլսեց սրտին ու որոշեց, որ չպետք է սիրահարվի ու ընկերուհի չպիտի ունենա, որովհետև դժվարությունները բանակում ավելանում են, երբ սիրում ես, կարոտում ու ձգտում կրկին ու կրկին տեսնել քո սիրելիին:
«Նամակ քչերն են գրում, ես՝ երբեմն»:
Արմենը վերջին նամակը գրել է դիրքում՝ մորը նվիրված երգի ազդեցության տակ: Գրեց մայրիկին, նամակն ուղարկեց: Հետո զանգեցին ու հաղորդեցին, որ նամակն ամբողջությամբ թրջվել է. մայրն արտասվել է ընթերցելիս: Արմենը ցանկանում է, որ զինվորները նամակ գրեն իրենց հարազատներին:
«Իմ թալիսմանը զինկոմիսարիատի ուղեգիրն է»:
Միշտ գրպանում է, որովհետև մտածում է, որ ամենահետաքրքիր հրավերն է կյանքում: Զինակից ընկերները թալիսմաններ պահում են. մեկի համար ծոցագրպանում պահած խաչն է, մյուսի համար՝ աղոթագիրքը, սիրելիի նվիրած նկարը:
«Կուզեի՝ բանակում տգիտություն չլիներ»:
Խնդիրը սոսկ գրագետ լինելը չէ: Արմենի համար տգիտությունն է բախումների, թշնամանքի, անհանդուրժողականության պատճառը: Զորանոցը պետք է ընտանիք դարձնես. ի վերջո, պահում ես ոչ թե քո բակը, այլ հայրենիքը, որն ավելին է:
Շարունակելի… 
