Հա­մազ­գա­յի՞ն, թե՞ պե­տա­կան օրա­կարգ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Իրանյան այցի շրջանակներում թե՛ Թեհրանում, թե՛ Սպահանում հանդիպելով տեղի հայ համայնքի հետ, Փաշինյանը քանիցս ընդգծեց համազգային օրակարգի կարևորությունը: Երկու դեպքում էլ դահլիճի էմոցիոնալ արձագանքը ցույց տվեց, որ համազգային աջակցություն, առնվազն այդ կոնկրետ օրինակներով, Փաշինյանն ունի: Սակայն մի բան է էմոցիոնալ ելույթն ու ելույթի ոչ պակաս էմոցիոնալ արձագանքը, մեկ այլ բան՝ քաղաքական ասելիքն ու դրանից բխող քաղաքական գիծը: 

«Պե՞տք է արդյոք մեզ համազգային օրակարգ» հարցն առաջին հայացքից ունի դրական պատասխան: Աշխարհասփյուռ հայկական համայնքների առկայությունը վկայությունն է այն բանի, որ հայկական օրակարգը միայն Հայաստանով չի սահմանափակվում: Սփյուռքի նախարարության փակվել- չփակվելը, Սփյուռքում կազմակերպված կառույցների հետ հարաբերությունների որակը միայն տեխնիկապես կարող են ազդել այդ օրակարգերի վրա: Դրանք կան ու լինելու են օբյեկտիվ պատճառներով: Սակայն արդյո՞ք ամեն ինչ այսքան միանշանակ է: Այսինքն, միայն օբյեկտիվ փաստի առկայությունը բավարա՞ր է, որպեսզի Հայաստանը, որպես պետություն, քաղաքական առաջնահերթության շարքում ձևակերպի համազգային օրակարգը: Ոչ թե համազգային օրակարգը, որպես ազգային-պետական օրակարգից բխող կամ այդ օրակարգի մաս կազմող սահմանում, այլ համազգային օրակարգը ինքն իրենով՝ Սփյուռքն ու Հայաստանը միաժամանակ ներառող:

Թերևս այս հարցը Հայաստանում ունի երկու մոտեցում: Դրանք տարբերակվում են Ցեղասպանության գործոնով: Տեր-Պետրոսյանի իշխանությունն, օրինակ, այդ գործոնը կապում էր ոչ թե Հայաստանի, այլ Սփյուռքի հետ՝ ցեղասպանության ճանաչման պայքարը դիտարկելով Հայաստանի սահմաններից դուրս: Տրամագծորեն հակառակն էր անում Ռոբերտ Քոչարյանը, ով ցեղասպանության խնդիրը դարձրեց արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններից մեկը: 

Սերժ Սարգսյանը կառավարման սկզբի տարիներին առավել հակված էր հարցի տերպետրոսյանական մոտեցմանը, սակայն հայթուրքական բանակցությունների ձախողումից հետո առավելապես հակվեց քոչարյանական մոտեցմանը, սակայն պակաս եռանդով: Ո՞րն է նոր իշխանության մոտեցումը:

Կառավարության ծրագրում, օրինակ, ցեղասպանության ճանաչման գործում Հայաստանի պատասխանատվության պահը ֆիքսված է հստակ: Պարզ է, իհարկե, որ փաստաթղթով ֆիքսված դրույթն ինքնին չի ենթադրում կոնկրետ քաղաքականության իրացում: Այս իմաստով միայն պաշտոնական արձանագրումները բավարար չեն մոտեցումների հստակությունը հասկանալու համար: Առավել ևս, որ անկախ մոտեցումների տարբերությունից, հաջողության պատմություն չկա ո՛չ ճանաչման պատասխանատվություն ստանձնելու, ո՛չ չստանձնելու դեպքում: Այս մոտեցումների տարբերությունն առավելապես կարելի է դիտարկել քաղաքական այլ մոտեցումների շրջանակներում: Օրինակ, Քոչարյանի դեպքում այն արտահայտվում էր Սփյուռքի կազմակերպված կառույցների սիրտը նման հռետորաբանությամբ շահելու ու ի պատասխան ներդրումներ ակնկալելու տեսքով: 

Ինչևէ: Ցեղասպանության հարցում պետության դերակատարման մոտեցումների հարցը պարզապես ինդիկատոր է, ընդհանրապես համազգային, թե պետական օրակարգ դիլեման հասկանալու համար: Գուցե ոչ միակ, բայց ամենացայտուն ինդիկատորը: Ցավոք, սակայն, նույնիսկ կառավարության ծրագրի մակարդակով արձանագրվածը առայժմ բավարար չէ հասկանալու, թե ինչպիսին է նոր իշխանության մոտեցումն այս հարցում: Իրանում ունեցած ելույթներն, իհարկե, որոշակիացնում են վիճակն ինչ-որ չափով, բայց հաշվի առնելով, որ այդ ելույթներն արվել են հայկական համայնքի հետ հանդիպմանը, չենք կարող չբացառել սուբյեկտիվության հանգամանքը: Ուստի կարիք կա առավել ամբողջական ու հստակ հայեցակարգային մոտեցման: Այստեղ մենք հերթական անգամ մոտենում ենք ընդհանրապես քաղաքական գաղափարական միասնական դոկտրինի բացակայության ցավոտ հարցին, որն իր դրսևորումներն է ունենում գրեթե բոլոր հարցերում և ոլորտներում: 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

Հայաստանը և Ուկրաինան պայմանավորվել են համատեղ աշխատել իրավապահ ոլորտում Անկախության օրը Երևան-Գյումրի-Երևան ուղղությամբ աշխատելու է չորս գնացք Վրաստանի նախագահը դատապարտյալների համաներման մորատորիում է հայտարարել Նախկինում դատապարտված Դավիթ Մինասյանը` Փարաքարի համայնքապետի թեկնածու Դոլարի փոխարժեքն աճել է. եվրոն եւս թանկացել է ԱԱԾ տնօրենն ու ՀՀ ոստիկանապետը Վիտալի Բալասանյանի հայտարարությունից մեկ օր հետո հեռացան Վլադիմիր Գասպարյանն առաջադրված մեղադրանքին լուրջ չի վերաբերվում. Տիգրան Աթանեսյան Հեռանալուս պատճառների մասին կխոսեմ հետագայում. Վալերի Օսիպյան Վլադիմիր Գասպարյանին մեղադրանք է առաջադրվել՝ իշխանությունը չարաշահելու համար Երազելը շատ լավ է. Դավիթ Տոնոյանը՝ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարին Մարգարիտա Գասպարյանը դուրս մնաց պայքարից Վալերի Օսիպյանն ազատվեց ՀՀ ոստիկանապետի պաշտոնից. նախագահը ստորագրել է հրամանագիրը Փաշինյանը Վալերիյ Օսիպյանին աշխատանքից ազատելու առաջարկ է ներկայացրել Արմեն Սարգսյանին Չեմպիոնների լիգա. օրվա խաղերը Սեպտեմբերի 20-ին կգումարվի Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (18 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ)․ Փլուզ­վել է 1790 թվա­կա­նին կա­ռուց­ված Սուրբ Մի­նաս եկե­ղե­ցու տա­նի­քը Վանեցյանն իմ ընկերն է. Դավիթ Տոնոյան Խնա­մա­կա­լու­թյան, հո­գա­բար­ձու­թյան կամ պատ­րո­նա­ժի ժամանակահատվածը կա­րո՞ղ է հա­մար­վել աշ­խա­տան­քա­յին ստաժ Նոր որոշում. Օսիպյանը կհեռանա Դե­պի քա­ղա­քա­կա­նու­թյո՞ւն, թե՞ քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից հե­ռա­ցում
website by Sargssyan