Նախ­կին ԽՍՀՄ-ի չճա­նաչ­ված և մա­սամբ ճա­նաչ­ված հան­րա­պե­տու­թյուն­նե­րի դեպ­քե­րը ևս եզա­կի են

eurasia.expert-ը «Վտանգավոր նախադեպ. ինչու Կոսովոյի սցենարը չի աշխատի Եվրասիայում» վերնագրով վերլուծական հոդվածում գրում է, որ ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի և պետությունների տարածքային ամբողջականության սկզբունքի միջև հակասությունը բազմիցս հանգեցրել է միջէթնիկ հակամարտությունների՝ մոլդովամերձդնեստրյան, վրաց-աբխազական, ղարաբաղյան հակամարտություններ և այլն: Սակայն այսօր այս համատեքստում քաղաքական գործիչները ավելի հաճախ հիշում են հենց Կոսովոյի խնդիրը: ՆԱՏՕ-ի՝ Հարավսլավիայում զինված միջամտության 20-ամյա տարելիցը կրկին արդիականացրել է բանավեճը՝ արդյո՞ք Կոսովոյի միջադեպը եզակի է, թե՞ հակառակը, այն կարող է օգտագործվել որպես նախադեպ, և առաջին հերթին՝ հետխորհրդային տարածքում ինքնորոշումների համար: Eurasia.expert- ին այս հարցը լուսաբանել օգնել է Ռուսաստանի պետական հումանիտար համալսարանի արտաքին հարցերի և արտաքին քաղաքականության բաժնի դոցենտ Սերգեյ Մարկեդոնովը: Ըստ Մարկեդոնովի, ներկայումս եվրոպական անվտանգության հարցերով երկխոսություններում Կոսովոյի հարցը փաստացի չի քննարկվում: ԱՄՆ-ը և ՆԱՏՕ-ն համարում են այդ հարցը փակված: Այնուամենայնիվ, պետք է համաձայնել հայտնի ավստրիացի իրավագետ Բենեդիկտ Գերցլի հետ, որ «իրավիճակը Կոսովոյում հիմա էլ է ամենաքննարկվող և քաղաքականացված միջազգային- իրավական պրոբլեմը, և դրա մասին հիշում են բոլոր այն դեպքերում, երբ խոսքը անջատողականության մասին է, օրինակ՝ ինչպես իսպանական Կատալոնիայում կամ Լեռնային Ղարաբաղում. Կոսովոն ցուցադրում է, թե ինչպես կարելի է հաղթահարել քաղաքական ձգտումների և իրավական իրականության միջև առկա խզումը»: Ինչ արժե միայն Կոսովոյի ինքնորոշման «առանձնահատկության» հայտարարված թեզը: Սակայն, ինչ էլ լինի, ներկայումս աբխազական, ղարաբաղյան և այլ տարածքների առաջնորդները իրավիճակը գնահատում են հենց Կոսովոյի իրավիճակի համատեքստում: Իրականում Կոսովոյի անկախությունը ոչ թե հակամարտող կողմերի փոխզիջումային համաձայնությունների արդյունք էր, այլ արտաքին ուժերի գրագետ օգտագործում կողմերից մեկի կողմից: Հենց նույն «միակողմանիության» մեջ է հիմա Արևմուտքը մեղադրում Մոսկվային: Արդյունքում այնպիսի զգացողություն է առաջանում, որ դե-ֆակտո կայացած հետխորհրդային պետությունները հույսները դրել են հենց «Կոսովոյի նախադեպի» վրա: Նշենք, որ եթե Կոսովոյի անկախության հարցը բարձրացվել է միայն Խորվաթիայում, Բոսնիա և Հերցեգովինայում ու Սերբիայում եղած հակամարտությունների «միջազգայնացումից» հետո, ապա հետխորհրդային տարածքի անկախացումների գործընթացը սկսվել է ավելի վաղ, անգամ դեռևս ԽՍՀՄ-ի գոյության պայմաններում (1990-ին Մերձդնեստր և Հարավային Օսիա, 1991 թվականին հանրաքվե Լեռնային Ղարաբաղում և այլն): Այդ ժամանակներում Կոսովոյում չէին խոսում անկախացման մասին: Ավելին՝ այդ դե-ֆակտո պետությունները հասցրել են ունենալ ընտրությունների մի քանի շրջան, ստեղծել են իրենց պետական կառավարման մարմինները, ունեցել են իշխանափոխություններ և այլն: Ըստ Ջորջթաունի համալսարանի պրոֆեսոր Չարլզ Քինգի, «շատ բաներ կան, որոնցով Կոսովոյի միջադեպը պարզապես չի կարելի համեմատել Աբխազիայի կամ Հարավային Օսիայի հետ: Տարածքների տարբեր չափերը առաջին տարբերությունն է, բացի այդ, կան ՄԱԿ-ի մանդատով խաղաղապահների ներկայություն և հետկոնֆլիկտային վերակառուցում: Կոսովոյի կառավարության կողմից փախստականների վերադարձի վերաբերմունքը երրորդն է: Եվ չորրորդը լայն միջազգային աջակցությունն է Կոսովոյի անկախության համար»: Ամերիկացի գիտնականի փաստարկներում անհնար է չնկատել որոշակի սայթաքում: Արդյո՞ք ՄԱԿ-ի խաղաղապահները նպաստում էին Կոսովոյի անջատողականների ռազմական հաջողություններին: Պատկերացրեք վիճակ, երբ ՆԱՏՕ-ն ռազմական չեզոքություն է պահպանում: Հնարավոր չէ, որ Կոսովոյի ազատագրման բանակն ի վիճակի լիներ հաղթել սերբական զորքերին: Կոսովոյի ղեկավարության հանդուրժողականությունը փախստականների և էթնիկ փոքրամասնությունների հանդեպ, իհարկե, արժանի է գովասանքի, բայց միայն վերջին տարիների համար՝ չհաշված անցյալում տեղի ունեցածը, երբ Արևմուտքի կողմից առանց դիմադրության փոխվում էր ազգային հավասարակշռությունը բազմազգից մոնոէթնիկի: Ինչ վերաբերում է Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի «վերակառուցմանը», ապա 2008 թվականից հետո այն դարձել է իրականություն, և միևնույն է՝ դուր է գալիս դա ինչ-որ մեկին, թե ոչ: Այո, կարելի է խոսել դրա ոչ արդյունավետության մասին որքան հնարավոր է (և ողջամտորեն), բայց դա տեղի է ունենում: Եվ վերջին (ըստ հերթականության, բայց ոչ կարևորության) փաստարկը՝ միջազգային խաղաղապահների ներկայության մասին: Նույնականացնել դա ամերիկացիների հետ, տեղին չէ: Կոսովոն լիներ, կամ ընդհանրապես գոյություն չունենար էլ, միևնույն է՝ աբխազ կամ օս առաջնորդները պայքարելու էին Վրաստանից դուրս գալու համար: Նմանապես իրենց հատուկ կարգավիճակի ճանաչմանը հասնելու համար պայքարելու էին նաև Մերձդնեստրի, Լեռնային Ղարաբաղի և Դոնբասի «ժողովրդական հանրապետությունները»: Դրա համար արդեն եղել և առկա են տարածաշրջանային նախադրյալներ, որոնք ոչ մի կերպ կապված չեն նախկին սերբական ինքնավարության ինքնորոշման հետ: Շատ տարիներ առաջ քաղաքագիտության մեջ շրջանառության դրվեց «Կոսովոյի եզակիության դեպքի» բանաձևը: Այսօր ժամանակն է ասել, որ «նախկին ԽՍՀՄ-ի չճանաչված և մասամբ ճանաչված հանրապետությունների դեպքերը ևս եզակի են»: Յուրաքանչյուրն իր ձևով: Նրանք չեն կարող տեղավորվել մեկ բանաձևի մեջ: Նրանց մեջ էթնիկական գործոնը տարբեր կերպ է արտահայտվում: Եվ եթե Աբխազիայում դա առաջնային է, ապա Մերձդնեստրում կամ Ուկրաինայի հարավարևելքում դա վճռական դեր չի խաղում: Ռուսաստանը ևս տարբեր կերպ է արձագանքում քաղաքական կոնֆլիկտներին` սկսած անկախությունը լրիվ չճանաչելուց, վերջացրած վիճելի տարածքի ներառումով իր տարածք: 

Կամո Խաչիկյան

Загрузка...
Փարիզի Աստվածամոր տաճարը գրեթե ամբողջովին փրկվել է ավերումից. մշակույթի նախարար Ֆաբիո Ֆոնյինին` Մոնտե Կարլոյի մրցաշարի հաղթող Ինքնասպանություն գործած Պերուի նախկին նախագահը մահվանից առաջ գրություն է թողել Անկարայում հարձակվել են ընդդիմության առաջնորդի վրա Չարենցավան, Մարտունի, Գավառ, Դիլիջան քաղաքներում ձյուն է տեղում Վարչապետ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Շրի Լանկայի նախագահին Շրի Լանկայում ժամանակավորապես արգելափակել են սոցցանցերը Ընդդիմության մասին. 82 բան, որ կատարել է Կառավարությունը 2019թ․ հունվարից սկսած Լավատեսությունս սկսում եմ կորցնել ՊԲ շտաբում տեղի են ունեցել հավաք-պարապմունքներ ՀՀ կառավարական պատվիրակության մասնակցությամբ (ֆոտո) Կարելի է «պլետով» պատժել Տավուշի մարզում և Սպիտակի ոլորաններում մառախուղ է Երեք անելիք ... Հայաստանի 6 մարզերում հունիսի 9-ին կակնցակվեն ՏԻՄ ընտրություններ Լրիվ փոխանցվել են Օրվա խաղերի անոնս Կդառնան գործազուրկ Սուրբ Հարության պատարագ է մատուցվում Գր․ Լուսավորիչ մայր եկեղեցում (ուղիղ) Սուդանի բողոքավոր ուժերը հայտարարել են Ռազմական խորհրդի հետ բանակցություններ սկսելու մասին․ Sky
Երբ ես լսեցի այս միջոցի մասին, միանգամից դեն նետեցի հակաքրտինքային դեզոդորանտները. ահա թե որն է դա Ամենահզոր միջոցը մազաթափության դեմ. երբեք չկորցնեք այս բաղադրատոմսը Ես գտել եմ բուժման եղանակ, որին միշտ դիմում եմ անհրաժեշտության դեպքում. լուծույթ, որն օրգանիզմից լիովին վերացնում է ցավը... Սովորեք պատրաստել այս բարակ և նուրբ ՖԻԼՈ խմորը և զարմացրեք հյուրերին իսկական փախլավայով և շտրուդելով Ո՞րն է սառը ձեռքեր և ոտքեր ունենալու պատճառը Եթե խնդիրներ ունեք անոթների և արյան հետ կապված, ուրեմն՝ օգտագործեք այս միրգը. այն ազատում է անոթները թրոմբներից և ջրիկաց... Անձնական փորձ. Ինչպես 2 շաբաթում նիհարեցի 8 կգ Կինը մտածում էր, թե ամուսինն ու դուստրը ընթրիք են պատրաստում, բայց մտնելով խոհանոց՝ կորցրեց խոսելու ունակությունը... Մարդկության պատմության մեջ ամենասարսափելի ու ամենահզոր երկրաշարժերը, պատերացնելն անգամ սարսափ է ներշնչում Գիտնականները պարզել են, որ կարմիր գինին և շոկոլադը օգնում են պահպանել երիտասարդությունը, փաստորեն գիտնականները հաճելի բա...
website by Sargssyan