«Կա նախ­կի­նից եկած մշա­կույթ, որը խան­գա­րում է տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման լի­ար­ժեք կա­յաց­մանը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Կառավարությունը նոր նախաձեռնությամբ ցանկանում է ընդլայնել մարզպետարանների ֆունկցիոնալ դերը: Արդյոք այս փոփոխությունները կանդրադառնա՞ն տեղական ինքնակառավարման մարմինների վրա: «Օրենսդրական նախաձեռնությունը, որով նախատեսվում է ընդունել «Տարածքային կառավարման մասին» նոր օրենքը, կոչված է լիարժեք կերպով կենսագործել տարածքային քաղաքականության իրագործման սկզբունքները, այդ քաղաքականության բնագավառները և մարզպետի լիազորություններն այդ ոլորտում: Իմ համոզմամբ, այն որևէ կերպ տեղական ինքնակառավարմանը չի վնասում և չի կարող վնասել, որովհետև տեղական ինքնակառավարման մասին ունենք առանձին օրենք, որտեղ հստակ կարգավորված են ՏԻՄ կարգավիճակն ու հարաբերությունները պետական կառավարման այլ մարմինների հետ», - «Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնում կառավարման փորձագետ Սերոբ Անտինյանը:

Օրենքի նախագծի մասին խոսելիս, ըստ Անտինյանի, պետք է նախ հասկանալ, թե ինչ տեղ և դեր ունեն մարզպետարանները պետական կառավարման համակարգում և ինչպես են նրանք հարաբերվում տեղական կառավարման մարմինների հետ:

«Թե՛ մարզպետարանների, թե՛ տեղական ինքնակառավարման մարմինների պարագայում գործ ունենք իշխանության ապակենտրոնացման հետ: Սակայն դրանք սկզբունքորեն տարբեր ապակենտրոնացման տիպեր են: Մարզպետարանների դեպքում ունենք ապակոնցենտրացում՝ պատասխանատվությունների փոխանցում կառավարման նույն համակարգում գործող և կառավարության ուղղակի վարչական ենթակայությամբ գործող կառույցներին, իսկ ՏԻՄերի դեպքում գործ ունենք սեփական պատասխանատվությամբ քաղաքական որոշումների ընդունման և սեփական պատասխանատվությամբ՝ ՏԻ մարմինների իրավունքի և կարողության սահմաններում այդ որոշումների կենսագործման հետ: Սրանք սկզբունքորեն տարբեր գործընթացներ են: Մարզպետարաններն, ի տարբերություն ՏԻՄ-երի, զուրկ են երեք կարևոր առանձնահատկությունից: Առաջինը` նրանք օժտված չեն իշխանությամբ, որովհետև, ըստ էության, դրանք կառավարության շարունակությունն են տեղերում, տարածքներում, երկրորդ՝ մարզպետարանները չունեն սեփական պատասխանատվությամբ քաղաքական որոշումներ կայացնելու իրավասություն. նրանք ընդամենը կատարում են այն որոշումները, որոնք կայացնում է կառավարությունը՝ ոլորտային տվյալ քաղաքականությունը տեղերում իրագործելու համար: Եվ երրորդ՝ մարզպետարանները չունեն ինքնուրույն բյուջե ձևավորելու իրավասություն: Դրանք գործում են պետական բյուջեից, ըստ ոլորտների, իրենց տրվող հատկացումների հիման վրա: Այստեղ է այն սահմանը, որտեղ մարզպետարանները երբեք և ոչ մի դեպքում չեն կարող միջամտել տեղական ինքնակառավարմանը», - ասում է կառավարման փորձագետը՝ ընդգծելով, որ տեղական ինքնակառավարման պարագայում ունենք ապակենտրոնացման այնպիսի տեսակ, որը կոչվում է իշխանության փոխանցում, այսինքն՝ տեղերում համայնքի բնակիչների կողմից իշխանության ձևավորումը ՏԻՄ-երին օժտում է իշխանությամբ և քաղաքական որոշումներ կայացնելու իրավասությամբ: 

Անդրադառնում ենք նաև հարցին, որ տեղական ինքնակառավարման մարմինները ֆինանսական կախվածություն ունեն մարզպետարաններից: Մասնավորապես, եթե նրանք զարգացման որևէ ծրագիր պետք է իրագործեն, դիմում են մարզպետարաններին: Արդյոք այստեղ խնդիրներ չե՞ն առաջանա, ՏԻՄ-երի ֆինանսական թուլությունը չի՞ ազդի քաղաքական ինքնուրույնության վրա: «Նախ՝ անդրադառնանք մարզպետարաններին: Դրանք ինքնուրույն բյուջե ձևավորելու հնարավորություն չունեն: Մարզպետարանները ֆինանսավորում ստանում են պետբյուջեից: Նրանք իրավունք չունեն տեղական հարկերով բյուջե ձևավորել: 

Մինչդեռ տեղական ինքնակառավարման մարմինները ինքնուրույն են ձևավորում իրենց բյուջեները հիմնական հարկերի՝ եկամտահարկի և շահութահարկի մասհանումներից, տեղական հարկերից և տուրքերից: Իհարկե, տեղական ինքնակառավարման մեր համակարգը լիարժեք կայացած չէ, որպեսզի ՏԻՄ-երը կարողանան այնքան գումար հավաքագրել, որ ինքնուրույն լուծեն իրենց խնդիրները: Նրանք պետությունից ստանում են դոտացիաներ և սուբսիդիաներ՝ տարբեր ծրագրերի իրագործման համար: Խոսքն այստեղ գնում է այն սուբսիդավորման մասին, որը պարտադիր խնդիր է դնում տեղական ինքնակառավարման մարմնի առջև այս կամ այն ծրագիրը կամ խնդիրը լուծելու համար: Այո, այդ պրակտիկան դեռևս կա: Բայց տեղական ինքնակառավարման մարմինը նաև ինքն է որոշում՝ դիմե՞լ որևէ ծրագրի համար, թե՞ ոչ: ՏԻՄ-ը դիմում է պետությանը, ասում է՝ ես այսպիսի խնդիրներ ունեմ և ֆինանսական աջակցության կարիք ունեմ: Սա ընդունված պրակտիկա է, և քանի դեռ ՏԻՄ-ը ֆինանսապես թույլ է, այդ գործընթացները կշարունակվեն: Համայնքների խոշորացման ծրագրի իմաստն այն է, որ ապագայում ունենանք խոշոր, հզոր համայնքներ, որոնք կկարողանան և՛ իրենց եկամտային մասն ապահովել, և՛ տեղական ինքնակառավարումն այնպես իրականացնեն, որպեսզի լիարժեքորեն լուծեն տեղական նշանակության հարցերը: Քանի դեռ մեր համայնքները թույլ են, պետությունը նրանց պետք է աջակցի, ինչը նա անում է մարզպետարանների միջոցով: Ունենք պետական լիազոր մարմին՝ տարածքային կառավարման նախարարությունը, որը մարզպետարանների միջոցով հավաքում է տեղեկատվությունը, ուսումնասիրություն կատարում և Կառավարության միջոցով կայացնում հատկացումների մասին որոշումը»,- մարզպետարանների միջոցով: Ունենք պետական լիազոր մարմին՝ տարածքային կառավարման նախարարությունը, որը մարզպետարանների միջոցով հավաքում է տեղեկատվությունը, ուսումնասիրություն կատարում և Կառավարության միջոցով կայացնում հատկացումների մասին որոշումը», նշում է զրուցակիցս: 

Դիտարկմանը, որ հնարավո՞ր չէ լինեն համայնքի ղեկավարներ, որոնք կդիմեն մարզպետարաններին, և վերջիններս, ասենք, հետապնդելով անձնական կամ քաղաքական շահ, մերժեն նրանց, Անտինյանն արձագանքում է. «Իրականում ամեն ինչ էլ հնարավոր է: Իրավական կարգավորումները և ընթացակարգերն այնպիսին են, որ նվազագույնի հասցվեն այդ մտավախությունները: Կա նախկինից եկած մշակույթ, որը խանգարում է տեղական ինքնակառավարման լիարժեք կայացմանը: Այն եկել է խորհրդային տարիներից, երբ համայնքի ղեկավարը մարզպետի հետ շփվում է շրջկոմի և քաղկոմի հարաբերությունների տրամաբանությամբ: Խորհրդային տարիներին կար կախվածություն և՛ կադրային, և՛ ծրագրերի հաստատման առումով: Մարդկանց մտածելակերպից սա դեռևս դուրս չի եկել: Վերջին տարիներին է միայն նկատվում մտածողության փոփոխությունը, երբ համայնքի ընտրված ղեկավարները սկսում են գիտակցել, որը ՏԻՄ-ը կառավարման ինքնուրույն տեսակ է և կախված չէ կենտրոնական իշխանություններից: Այդ մտայնությունը աստիճանաբար անցնում է: Ժամանակի ընթացքում, երբ տեղական ինքնակառավարումը կկայանա և այդ մարմինները լիարժեք ֆինանսական անկախություն կստանան, մեր նշած խնդիրներն էլ կվերանան», - հավելում է պարոն Անտինյանը՝ բերելով մեկ օրինակ.

«Օրեր առաջ, երբ այրվեց Փարիզի Աստվածամոր տաճարը, քաղաքի կենտրոնական Իլ դե Ֆրանս շրջանը պատրաստակամություն հայտնեց մեծ գումար հատկացնել դրա վերականգնման համար: Սա նշանակում է, որ Ֆրանսիայում տեղական ինքնակառավարումն այնքան զարգացած է, որ Փարիզի ենթահամայնքներից մեկը բավականին մեծ գումար է կարողանում նվիրաբերել տաճարի վերականգնման աշխատանքների համար: Փաստորեն, կայացած տեղական ինքնակառավարման պարագայում ՏԻՄ-երը բավական լուրջ ֆինանսական միջոցների կարող են տնօրինել և ապագայում ինքնուրույնաբար լուծել իրենց առջև ծառացած խնդիրները՝ պետությունից ֆինանսական կախվածություն չունենալով», - եզրափակում է զրուցակիցս:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

«Ոսկե գնդակ» մրցանակի բոլոր հավակնորդները հայտնի են Գրավի դիմաց ազատ արձակված նախկին նախարարը կալանավորվեց. Վերաքննիչը հրապարակեց որոշումը Ապրիլյանի քննիչ հանձնաժողովն ինչո՞ւ չի հրավիրում Նիկոլ Փաշինյանին. Շարմազանով ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ)․ Մար­դա­տար գնաց­քի շո­գե­քար­շը, չկա­րո­ղա­նա­լով ար­գե­լա­կել, ճեղ­քել է եր­կա­թու­ղա­յին կա­յա­րա­նի պա­տը և ըն­կել փո­ղոց Ար­դյոք դուք ունե՞ք հա­մա­տեղ սե­փա­կա­նու­թյուն Քրեակատարողական համակարգի աշխատակիցների աշխատավարձը կբարձրանա շուրջ 30 տոկոսով Հայաստանի հյուպատոսը խորհուրդ է տալիս հրավիրել Քիմ Քարդաշյանին Դաժան սպանություն՝ Երեւանում. դանակով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել 64-ամյա կնոջ պարանոցին, կրծքավանդակին Ի՞նչ դրամական միջոցներ, գույք ու եկամուտ ունի Վիետնամում ՀՀ դեսպանը. «Փաստ» «Պո­չամ­բար­ներն աղե­տա­լի վի­ճակ են ստեղ­ծել Հա­յաս­տա­նի հա­մար». «Փաստ» Նոր նախագծում կա՞ն հա­կա­սահ­մա­նադ­րա­կան իրա­վի­ճա­կի նա­խադ­րյալ­ներ. «Փաստ» ՈՒՂԻՂ. Խորհրդարանը հերթական նիստերն է հրավիրել. Օրակարգում 21 հարց է ՈՒՂԻՂ. Փաշինյանը մասնակցում է «Հանուն անտառների. գլոբալ ջանքերը եւ Հայաստանը» գագաթնաժողովին «Այս մարդ­կանց գի­տակ­ցու­թյան մեջ ժո­ղո­վուր­դը կրկին չկա». «Փաստ» Ին­տեր­նե­տա­յին ոլոր­տում վե­րահս­կո­ղու­թյան մե­խա­նիզ­մի ներդ­րու­մը հա­կա­սում է հան­րա­յին շա­հե­րին. «Փաստ» Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գը մխրճվել է ան­ցու­մա­յին փու­լի ճահիճը. «Փաստ» «Ան­թա­քույց քվա­զի­քա­ղա­քա­կան են­թա­տեքստ ունե­ցող գոր­ծըն­թաց­նե­րը ոչ մի­այն չեն լու­ծում կու­տակ­ված խնդիր­նե­րը, այ­լև դրանք ավե­լի խո­ցե­լի են դարձ­նում». «Փաստ» ՀԱԿ-ը շահագրգիռ է, իսկ իրավաբաններն այլ կարծիք ունեն. «Փաստ» Եվրանեսթը կարևոր չէ, այլ հարց է շախմատը. «Փաստ» Գև­որգ Կոս­տա­նյա­նը Մոսկ­վա­յում հանդիպել է ՌԴ գլխա­վոր դա­տա­խա­զին. «Փաստ»
website by Sargssyan