Ներդ­րու­մա­յին բու­մի «փու­չի­կը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունները շուտ անցկացնելու «ամենազորավոր» փաստարկն այն էր, որ պոտենցիալ ներդրողները հերթ են կանգնել կառավարության դռանը ու պահանջում են իշխանության ամբողջացում՝ Հայաստանի տնտեսությունը շենացնելու նպատակով։ Այս միտքն ակտիվորեն զարգացրեց հատկապես Նիկոլ Փաշինյանը, երբ ԱՄՆ հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ հանդիպմանը հաղորդեց Երևանի ավագանու ընտրություններում «Իմ քայլը» դաշինքի համոզիչ հաղթանակի «ավետիսը»։ Տնտեսագետներն, իհարկե, հակադրվեցին վարչապետի այս մոտեցմանը, սակայն ընդդիմադիր տեսակետները համարվեցին «հակահեղափոխական», ու արտահերթ ընտրություններն անցկացվեցին իշխանության նախանշած ժամկետներում։

Լավ արեցին ու մի բան էլ՝ համոզիչ հաղթանակ տարան։ Հիմա մենք՝ «հպարտ» քաղաքացիներս, անհամբեր սպասում ենք շռնդալից ներդրումների մասին տեղեկատվական հոսքերին։ Սակայն վիճակագրական տվյալները «սառը ցնցուղի» ներգործություն ունեցան, ու պարզվեց, որ 2018-ին նախորդ տարվա համեմատ օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները մոտ 1,8 տոկոսով են ավելացել, դոլարային պատկերով՝ աճը 2018-ին 4,5 միլիոն է: Ստացվում է՝ կա՛մ Փաշինյանի թիմը մեզ մանիպուլացրել է, կա՛մ էլ հեղափոխության արժեքները տնտեսության մեջ առհասարակ չեն կապիտալիզացվել, այլ խոսքով ապաշնորհ է գտնվել կառավարությունը։ Երկրորդ փաստարկի մասին է խոսում նաև այն հանգամանքը, որ ընթացիկ տարվա առաջին եռամսյակում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն ընդամենը 6,5 տոկոս է՝ միանգամայն համադրելի անցած երեք՝ «ոչ հեղափոխական» տարիների ցուցանիշներին։ Այս ամենի հանրագումարում «տնտեսական հեղափոխության» շեշտադրումները միայն ժպիտ կարող են առաջացնել, կամ էլ կառավարության ընդդիմախոսների անխնա քննադատությունը։

Ինչևէ, ինչո՞ւ Հայաստանում այդպես էլ տնտեսությունը թռիչքաձև չաճեց կամ չարձանագրվեց ներդրումային բում։

Նիկոլ Փաշինյանի թիմին թվում էր՝ դրա համար հակակոռուպցիոն պայքարը բավարար է։ Պայքարի գոյությունն ու անհրաժեշտությունը որևէ մեկը չի վիճարկում, մյուս կողմից՝ նախկին համակարգի ու դրա կոռուպցիոն մեխանիզմների կազմաքանդումը մեխանիկորեն չէին կարող հանգեցնել ներդրումային ակտիվացմանը։ Հայաստանյան իրականության մեջ շատ մեծ է քաոսի գործոնը։ Այդպես էլ չստեղծվեցին անցումային արդարադատության գործիքները, որոնց միջոցով պետք է իրականացվեր հարկային համաներում ու տեղի ունենար հանրային հաշտեցման գործընթաց։ Մինչև դա տեղի չունենա, հայրենական բիզնեսն ապրելու է վախերի ու անորոշության մեջ ու նոր ներդրումներ չի անելու, օտարերկրյա ներդրողներն էլ նայելու են հայաստանյան իրենց գործընկերների վարքագծին ու իրենց կապիտալը հեռու պահեն Հայաստանից։ Սա աքսիոմ է։ Կապիտալի նախնական կուտակման հետ կապված գործընթացը իրավական հարթության մեջ պետք է ունենա իր վերջակետը, այլ խոսքով՝ լեգալ մեխանիզմներով բիզնեսի ներկայացուցիչներն ինչ-որ գումար մուծեն ու «մաքրեն» իրենց սեփականությունն ու բիզնեսը։ Հակառակ պարագայում՝ պոտենցիալ ներդրողները մշտապես թիրախավորվելու են իրավապահ մարմինների կողմից, ու Հայաստանում գործելու է արատավոր պրակտիկան, երբ մարդուն «փակում» են՝ նրանից գումար կորզելու նպատակով կամ էլ, ասենք, անձնական դրդապատճառներով։

Գործնականում, կարծես թե, Հայաստանում վերացվել են մենաշնորհները, ինչի մասին անընդհատ թմբկահարվում է, սակայն դրանք դե ֆակտո գործում են, որովհետև, ենթադրենք, ներկրումների արգելքի վերացումը չի վերացրել ստարտային հնարավորությունների կոնտրաստը։ Եթե նախկինում ինչ-որ մեկը շաքարը կամ կարագը բերում էր 90, այսօր՝ 70 տոկոսով, չի նշանակում, թե նա կորցրել է գերիշխող դիրքը։ Մենաշնորհների դեմ պայքարի շրջանակում մենաշնորհները պետք է տրոհվեն կամ օրենսդրական մեխանիզմներով սահմանափակվի նրանց գործունեության ծավալը։ Այդ ուղղությամբ կառավարությունն, ըստ էության, որևէ բան չի արել, իսկ դա նշանակում է, որ Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքը, մեծ հաշվով, մնացել է նույնը՝ գրավիչ չլինելով ներդրումների համար։ Ակնհայտ է, որ որևէ խոշոր ներդրող գումարներ չի դնի մի տնտեսության մեջ, որտեղ կան գերիշխող խաղացողներ։

Մյուս կողմից՝ Հայաստանի կառավարության պոպուլիստական ու ոչ հետևողական քաղաքականության հետևանքով երկրում վտանգված է ամենամեծ ներդրումային ծրագրի՝ Ամուլսարի գործունեությունը, ինչը մեծացնում է նոր ներդրումների հետ կապված ռիսկերը։

Հայաստանի կառավարությունը որդեգրել է հարկային փոփոխությունների փուլային, ավելի ճիշտ կլինի ասել՝ պերմանենտ գործընթաց, ինչը ենթադրում է, որ մոտ հեռանկարում հստակեցված չեն լինելու տնտեսական ու հարկային խաղի կանոնները։ Նման իրավիճակում անիմաստ է ակնկալել խոշոր ներդրումներ, եթե անգամ Նիկոլ Փաշինյանն ու նրա կառավարության անդամներն ամեն օր հանդես գան պերճախոս ելույթներով։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

 

Եթե հարկ լինի՝ կհրավիրեմ միջազգային փորձագետի․ մահացած զինծառայողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ 2 երիտասարդ բռնացել ու թալանել են ՌԴ քաղաքացու Վառելափայտով բարձած մեր մեքենաները անհիմն պահվում են ոստիկանությունում. «Շիրակ կենտրոն» ՀԿ Աննա Հակոբյանի ղեկավարած հիմնադրամներին անանուն նվիրատվություններում կոռուպցիոն ռիսկ կա. Վարուժան Հոկտանյան Արմավիրի մարզում 10-րդ դասարանի աշակերտը դանակահարել է նույն դպրոցի 11-րդ դասարանցուն Երիտասարդը թոշակ հատկացնելու պատրվակով մտել է տուն եւ գողացել է պահարանում դրված 70 հազար դրամը Կանադայում ամբողջովին էլեկտրականությամբ աշխատող ինքնաթիռ է թռիչք կատարել Առողջապահության նախարարությունը մանրամասներ է հայտնում Վարդենիսի հիվանդանոցում արձանագրված երեխայի մահվան դեպքից ՏԿԵ նախարարը տարեվերջյան ամփոփիչ խորհրդակցություն է անցկացրել ջրօգտագործող ընկերությունների տնօրենների հետ Վարչապետը եւ ՀԲ տարածաշրջանային տնօրենը խոսել են գործընկերության ընդլայնման հեռանկարների մասին Վերաքննիչ դատարանը ենթադրություններով է կայացրել դատական ակտ. դատապարտյալի հարազատները բողոքում են Խոշոր ավտովթար Սարալանջի հին ճանապարհին. 2 մարդ տեղափոխվել է հիվանդանոց «Իրավական ուղի» ՀԿ համահիմնադիրը Ժնևում խոսել է Հայաստանում տիրող իրավական խնդիրների մասին «ՍԱՍ»-ի Արտակը եւ Արամ Քոչարյանը հրաժարվել են ենթարկվել դատաբժշկական փորձաքննության Անթույլատրելի է հավասարեցնել Ղարաբաղի իշխանություններին եւ «ադրբեջանական համայնքի» ներկայացուցիչներին․ ՀՅԴ Գյուղական տուրիզմի զարգացման ծրագրի աջակցությամբ վերանորոգվել է Թաթոյանների ջրաղացը Նիկոլ Փաշինյանի ամանորյա ուղերձը հեռարձակվելու է Հանրապետության հրապարակից՝ ուղիղ եթերում․ քաղաքապետարան Այսօր Տանգոյի միջազգային օրն է Ամփոփվել են «ԵԱՏՄ երկրներում էներգիայի արդյունավետության խթանման շրջանակ» տարածաշրջանային ծրագրի արդյունքները Կուզեի տղամարդու «ժամանակակից տեսակ»-ը մրցակցության մեջ չլիներ կնոջ հետ. Լիլի Հովեր
website by Sargssyan