Բացահայտենք «Շենգավիթ» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանում պահվող գանձերը

Թանգարանային գիշեր ամենամյա միջոցառմանն այս տարի առաջին անգամ մասնակցեց նաև Էրեբունի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի «Շենգավիթ» մասնաճյուղը, որտեղ ներկայացված են մեր թվարկությունից առաջ 4-3 հազարամյակներից վաղ բրոնզեդարից մեզ հասած ժառանգության հրաշալի նմուշներ: Թանգարանին է պատկանում նաև շուրջ երեք հեկտար հողատարածք, որտեղ ցուցադրված են մեր նախնիների կացարանները:

Մասնաճյուղի վարիչ Աստղ Պողոսյանը Orer.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ նախորդ տարվա ցուցանիշների համեմատ այս տարի թանգարանի այցելուների թիվն ավելացել է: Ու թեև թանգարանն այսօր ունի ենթակառուցվածքների, լուսավորության խնդիրներ, սակայն այդ ամենն, ըստ պաշտոնակատարի, լուծել հնարավոր է, պարզապես շատ աշխատել է հարկավոր:

«Կարծում եմ, որ մինչև հաջորդ տարի նման խնդիրներն արդեն լուծված կլինեն: Բայց մինչ այդ, բոլորին հրավիրում եմ ծանոթանալու մեր ցուցանմուշներին, քանի որ իսկապես բացառիկ հուշարձան ունենք: Երևանն այնպիսի բացառիկ հարստություն ունի, որի մասին պետք է յուրաքանչյուրն իմանա, հատկապես հայաստանցիները, որպեսզի իմանան, թե ինչպիսի հարուստ ժառանգություն մենք ունենք և ինչպիսի գանձեր են թաքնված մեր կողքին: Կարևորում եմ նաև, որ մեր ազգաբնակչությունը խնամքով վերաբերվի այն ամենին ինչ ունենք, քանի որ եթե իմանանք մեր անցյալը, ներկան ևս կկարողանանք ավելի ճիշտ ընկալել և արժևորել»,- ասաց Ա. Պողոսյանը:

Թանգարանում պահվող և ցուցադրվող ցուցանմուշները պատմում են, թե ինչքան զարգացած հարուստ մշակույթ են ունեցել մեր նախնիները և ինչպես են կարողացել տարբեր նյութերից աշխատանքային գործիքներ ու կենցաղային բարձրաճաշակ առարկաներ պատրաստել: Հնավայրի պեղումների ժամանակ հայտնաբերված իրերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում նաև, որ տեղի բնակիչները նստակյաց կյանք են վարել, զբաղվել են անասնապահությամբ, մշակել են նաև հացահատիկ, մանել թելեր և այլն: Մեր նախնիների աշխատանքային գործիքներից է եղել նաև մանգաղը որը պատրաստել են խոշոր եղջերավոր կենդանիների ծնոտի հատվածից:

«Ատամները հեռացնում էին և փոսերի մեջ օբսիդիանի միջուկներ էին տեղադրում: Փաստորեն մեր նախնիները շատ լավ գիտեին, որ այն բավականին ամուր և սուր քար է, որն այսօր էլ օգտահործվում է բժշկության մեջ: Շենգավթյան մշակույթի ամենաբնորոշ նմուշներից են նաև վաղ բրոնզեդարյան ժամանակշրջանի սև փայլեցված և բարձրորակ մշակում ունեցող խեցեղենը: Մետաղական փայլի հասցված մշակումը տիպիկ է այս ժամանակշրջանի խեցեղենի համար, որը ևս վկայում է մեր նախնիների բարձր հմտությունների և ճաշակի մասին: Այդ ժամանակաշրջանին բնորոշ են բարձր էսթետիկ հատկությունները, որը երևում է նաև մեզ հասած անոթների որակից ու զարդանախշերից: Հետագայում, միջին բրոնզեդարում այս մշակույթի անկումից հետո արդեն ի հայտ են գալիս կարմրադարչնագույն գույներով անոթներ»,- ասաց Ա. Պողոսյանը:

Ցավոք, հետագա դարերում կորստյան է մատնվել խեցեղենի սև փայլեցման այդ տեխնոլոգիան, որի վկայութնունն է այն, որ հետագա դարերում նման նշակում ունեցող խեցեղեն այլևս չի հանդիպում: Դա խոսում է տվյալ մշակույթի անկման մասին, որը հետագայում, ցավոք, այլևս չի վերականգնվել:

Թանգարանի տարածքում ցուցադրվող կլոր և ուղղանկունաձև իրար հաջորդող կացարանները նույնպես շենգավթյան մշակույթի մասն են կազմում: Բոլոր կացարանների կենտրոններում եղել են կավե օջախներ: Թանգարանում ներկայացված են նաև բրոնզե դարից մեզ հասած մետաղի հալոցիկներ, կաղապարներ, ասեղներ և այլ նմուշներ:

Անկեղծ ասած, դժվար է մեկ հոդվածով անդրադառնալ այն ամենին, ինչ այսօր խնամքով պահպանվում է արգելոց-թանգարանում, ուստի առաջիկայում մենք ավելի մանրամասն կներկայացնենք այն ամենն, ինչ ցուցադրված է, ինչպես նաև պահվում  ու պահպանվում է պատմության էջերում: 

 

Արմինե Գրիգորյան

Ես այս հարցը քննարկել եմ Վլադիմիր Պուտինի հետ. Փաշինյան (տեսանյութ) Իշխանությունների կողմից նոր հարձակում ԵՊՀ վրա Ամերիաբանկը և Նաղաշյան Սոլուշնսը առաջարկում են օնլայն բիզնեսի խթանման նոր լուծում Նվազագույն աշխատավարձը կբարձրանա (տեսանյութ) Արոնյանն ընդդեմ Գիրիի ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (27 ՀՈՒՆԻՍԻ). Ազա­տագ­րվել է Մար­տա­կերտ քա­ղա­քը հրա­ժա­րա­կան է տվել քա­ղա­քա­պետ Տա­րոն Մար­գա­րյա­նը ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը կհամագործակցի staff.am-ի հետ Շատ կարևոր է, որ ՀՀ-ում նորանոր արտադրական ցիկլեր գոյանան․ Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ) Լարսում արգելված բեռ տեղափոխելու գործով ձերբակալված ավտոբուսի վարորդն ազատ է արձակվել. մեղադրանք է առաջադրվել ուղևորին Նախ­կին նա­խա­գա­հի դա­տա­պար­տու­մը կստեղ­ծի բարդ իրա­վա­կան խնդիր. «Փաստ» «Կո­չում­նե­րի և մրցա­նակ­նե­րի նկատ­մամբ ան­տար­բեր եմ. Սի­սի­ա­նում, օրի­նակ, որևէ մե­կին հե­տաքր­քիր չէ, որ ես պե­տա­կան մրցա­նա­կի դափ­նե­կիր եմ». «Փաստ» Չորս բնակարան, մեկ հողամաս, ավտոտնակ և հասարակական նշանակության շինություն. «Փաստ» Հակարի գետում ջրահեղձ է եղել Քաշաթաղի շրջանի ԱԻ բաժնի պետի 16-ամյա որդին «Նպա­տակ և հնա­րա­վո­րու­թյուն ունե­ցող մարդ­կանց պետք է քա­ջա­լե­րել, որ Հա­յաս­տա­նի մար­զե­րում ներդ­րում­ներ կա­տա­րեն». «Փաստ» Ան­հան­դուր­ժո­ղա­կա­նու­թյուն ու ան­տա­գո­նիզմ. «Փաստ» Իշ­խա­նու­թյան մտադ­րու­թյուն­նե­րի ֆոր­մա­լա­ցու­մը մենք կտես­նենք փու­լա­յին տար­բե­րա­կով. «Փաստ» «Եթե գոր­ծա­դի­րը ցան­կա­նում է ունե­նալ գրպա­նա­յին դա­տա­կան հա­մա­կարգ, ապա ոչինչ չենք ունե­նա­լու». «Փաստ» «Վի­ճա­կագ­րա­կան հե­ղա­փո­խու­թյու­նը» շա­րու­նակ­վում է. «Փաստ» Անլր­ջու­թյուն և պե­տա­կան մտա­ծե­լա­կեր­պի բա­ցա­կա­յու­թյուն, կամ՝ «հե­ռա­խոսս էին գո­ղա­ցել» տրա­մա­բա­նու­թյան մեջ. «Փաստ» Սասուն Միքայելյանը վայր կդնի՞ մանդատը. «Փաստ»
website by Sargssyan