Արագաչափեր. իրականում ի՞նչ նպատակ ունեն դրանք

Մենք գիտենք, որ...

Արագաչափերը նպատակ ունեն նվազեցնել ավտոմեքենաների արագությունը և ստեղծվել են ճանապարհներին ավտոմեքենաների արագության գերազանցումները արձանագրելու և հնարավորինս կանխելու համար։

Իրականում այդպես չէ։

Ի սկզբանե արագաչափերը բացարձակ հակառակ նպատակ էին հետապնդում։ Դրանց նպատակն էր արագացնել մեքենայի ընթացքը և թույլ չտալ արագության անկում։ Արագաչափը հայտնագործել է հոլանդացի ինժեներ Մորիս Գոտսոնիդեսը (1911–1998)։ Բանն այն է, որ նրան հնրարավոր չէ համարել անվտանգ երթևեկության համար պայքարի առաջամարտիկ, նա հանդիսանում էր Եվրոպայի առաջին պրոֆեսիոնալ ավտոարշավորդը։ Նրա կարիերայի գագաթնակետը եղել է Մոնտե Կառլոյի ավտոմրցույթի հաղթող դառնալը, երբ նա իր «Ֆորդ Զեֆիրայով» գրավեց առաջին տեղը՝ ամբողջ երեք վայրկյանով առաջ անցնելով երկրորդ տեղը գրաված ավտոարշավորդից։

Ներկայումս այնքան հանրահայտ և վարորդների համար ատելի արագաչափը Գոտսոնիդեսը ստեղծեց այն պատճառով, որ ցանկանում էր իր մեքենայի արագությունը ավելացնել շրջադարձերում։ Առաջին «արագաչափը» իրենից ներկայացնում էր ճանապարհին ուղղահայաց ձգված երկու ռետինե ժապավեններ, որոնք արձագանքում էին անվադողերի ճնշմանը։ Երբ մեքենայի անիվները անցնում էին առաջին ժապավենի վրայով, միանում էր վայրկյանացույցը, իսկ երկրորդով անցնելիս անջատվում։ Արդյունքում սա ճշգրտորեն ֆիքսում էր մեքենայի արագությունը, իսկ ավտոարշավորդի նպատակն էր, որ կրճատի առաջին ժապավենից երկրորդին անցնելու ժամանակահատվածը։ 

Ավելի ուշ Գոտսոնիդեսը կատարելագործեց իր սարքը՝ ժապավեններին ավելացնելով լուսանկարչական ապարատ ֆոտոլույսով։ Լուսանկարը ցույց էր տալիս, թե էլ ինչքան կարելի է ավելացնել արագությունը այդ շրջադարձի հատվածում՝ այն անցնելով տարբեր հետագծերով։ Սա էլ քիչ էր, հանկարծ Գոտսոնիդեսի ուղեղ մտավ այն միտքը, որ կարելի է ֆոտոապարատը այսկերպ օգտագործել ճանապարհներին մեծ արագություններ զարգացնելու սիրահար ավտոսիրողներին որսալու համար։ 1958 թվականին նա հիմնադրեց «Gatsometer BV» ընկերությունը և հաջորդ 20 տարիներին կատարելագործեց իր հայտնագործած արագաչափը։

Արդյունքում 1971 թվականին ռետինե ժապավենները փոխարինվեցին ռադարային ճառագայթով։ Ներկայումս այդ ընկերության ստեղծած «Гатсо 24»-երը տեղադրված են ավելի քան 40 երկրների ավտոճանապարհներին։ Մեծ Բրիտանիայում առաջին «Գատսոն» տեղադրվել է 1988 թվականին Նոտինհեմում՝ խաչմերուկներից մեկում արձանագրված ցավալի ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, ինչը դարձել էր երեք մարդու մահվան պատճառ։ Ներկայումս Բրիտանիան առաջատարն է եվրոպական երկրներում արագաչափերի քանակով. դրանց թիվը գերազանցում է, օրինակ՝ Ֆրանսիայում և Իտալիայում տեղադրված արագաչափերի գումարային թվին։ Իսկ արդյո՞ք արագաչափերը օգուտ են տալիս։ 

Մեծ Բրիտանիայի օրինակով ասենք, որ, ըստ վիճակագրության, տրանսպորտային հոսքերի ընդհանուր միջին արագությունը արագաչափեր տեղադրված հատվածներում անկում է ապրում 6 %-ով, իսկ լուրջ ՃՏՊ-ների դեպքում մահերի և ծանր վնասվածք ստացածների թիվը՝ 42 %-ով։ Իրականում պետք է ընդունել, որ ՃՏՊ-ների առաջացման գործում խիստ կարևոր պահերից մեկն էլ հենց արագության գերազանցումն է։

Այն, որ արագաչափերը վարորդները չեն սիրում, նորություն չէ։ Անգամ 1905 թվականին ստեղծված ավտոսիրողների առաջին միության հիմնական նպատակն էր օգնել վարորդներին՝ խուսափել ոստիկանական դարանակալումներից, որոնք ինչպես այն ժամանակ, այնպես էլ հիմա վարորդները համարում են ընդամենը փող կորզելու գործողություն։ Չկա վարորդ, որը երբեք չի գերազանցել մեքենայի արագությունը։ Անգամ ինքը՝ արագաչափի տխրահռչակ ստեղծող Գոտսոնիդեսը, ասում էր, որ ինքը ևս հաճախ է «նկարվում» իր իսկ սարքերի կողմից և ամեն տարի բավականին կլորիկ գումար մուծում դրա հետևանքով։ Ինչ արած, չմոռանանք, որ նա ժամանակին ավտոարշավորդ է եղել և սիրել է արագությունը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը

«Ոսկե գնդակ» մրցանակի բոլոր հավակնորդները հայտնի են Գրավի դիմաց ազատ արձակված նախկին նախարարը կալանավորվեց. Վերաքննիչը հրապարակեց որոշումը Ապրիլյանի քննիչ հանձնաժողովն ինչո՞ւ չի հրավիրում Նիկոլ Փաշինյանին. Շարմազանով ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ)․ Մար­դա­տար գնաց­քի շո­գե­քար­շը, չկա­րո­ղա­նա­լով ար­գե­լա­կել, ճեղ­քել է եր­կա­թու­ղա­յին կա­յա­րա­նի պա­տը և ըն­կել փո­ղոց Ար­դյոք դուք ունե՞ք հա­մա­տեղ սե­փա­կա­նու­թյուն Քրեակատարողական համակարգի աշխատակիցների աշխատավարձը կբարձրանա շուրջ 30 տոկոսով Հայաստանի հյուպատոսը խորհուրդ է տալիս հրավիրել Քիմ Քարդաշյանին Դաժան սպանություն՝ Երեւանում. դանակով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել 64-ամյա կնոջ պարանոցին, կրծքավանդակին Ի՞նչ դրամական միջոցներ, գույք ու եկամուտ ունի Վիետնամում ՀՀ դեսպանը. «Փաստ» «Պո­չամ­բար­ներն աղե­տա­լի վի­ճակ են ստեղ­ծել Հա­յաս­տա­նի հա­մար». «Փաստ» Նոր նախագծում կա՞ն հա­կա­սահ­մա­նադ­րա­կան իրա­վի­ճա­կի նա­խադ­րյալ­ներ. «Փաստ» ՈՒՂԻՂ. Խորհրդարանը հերթական նիստերն է հրավիրել. Օրակարգում 21 հարց է ՈՒՂԻՂ. Փաշինյանը մասնակցում է «Հանուն անտառների. գլոբալ ջանքերը եւ Հայաստանը» գագաթնաժողովին «Այս մարդ­կանց գի­տակ­ցու­թյան մեջ ժո­ղո­վուր­դը կրկին չկա». «Փաստ» Ին­տեր­նե­տա­յին ոլոր­տում վե­րահս­կո­ղու­թյան մե­խա­նիզ­մի ներդ­րու­մը հա­կա­սում է հան­րա­յին շա­հե­րին. «Փաստ» Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վար­ման հա­մա­կար­գը մխրճվել է ան­ցու­մա­յին փու­լի ճահիճը. «Փաստ» «Ան­թա­քույց քվա­զի­քա­ղա­քա­կան են­թա­տեքստ ունե­ցող գոր­ծըն­թաց­նե­րը ոչ մի­այն չեն լու­ծում կու­տակ­ված խնդիր­նե­րը, այ­լև դրանք ավե­լի խո­ցե­լի են դարձ­նում». «Փաստ» ՀԱԿ-ը շահագրգիռ է, իսկ իրավաբաններն այլ կարծիք ունեն. «Փաստ» Եվրանեսթը կարևոր չէ, այլ հարց է շախմատը. «Փաստ» Գև­որգ Կոս­տա­նյա­նը Մոսկ­վա­յում հանդիպել է ՌԴ գլխա­վոր դա­տա­խա­զին. «Փաստ»
website by Sargssyan