Ի՞նչ կտա ազատ մուտ­քը դե­պի տվյալ­նե­րի բա­զա­ներ

eurasianet.org-ը «Հայկական իշխանությունները փորձում են ավելացնել թափանցիկությունը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի կառավարությունը շրջանառության մեջ է դրել օրենքի նախագիծ, որը հնարավորություն կտա իրականացնել թափանցիկության ավելացման՝ կառավարության խոստումը:

Ըստ այդ օրենքի, կհեշտացվի իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի և կադաստրի բազաների տվյալների հասանելիությունը ԶԼՄ-ների համար, որն էլ կհեշտացնի կոռուպցիայի դեմ պայքարին ուղղված լրագրողական հետաքննությունների իրականացումը: Ներկայումս արդարադատության նախարարության իրավաբանական անձանց տվյալների բազայում մեկ գրության հետ ծանոթանալը արժե 7, իսկ հողային կադաստրում` 10 դոլար:

Սա մեծապես բարդացնում է լրագրողների աշխատանքը, հատկապես, եթե նրանք աշխատում են մի հոդվածի վրա, որի պատրաստման համար անհրաժեշտ է ծանոթանալ մեծ թվով տվյալների հետ: Այժմ առաջարկվում է կատարել փոփոխություններ և լրացումներ մի շարք օրենքների մեջ, ինչը լրագրողներին կտա էլեկտրոնային համակարգից անվճար օգտվելու հնարավորություն: Նախկին լրագրող Սիսակ Գաբրիելյանը, որը ներկայումս իշխող «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավոր է , Eurasianet.org- ի հետ զրույցում ասել է, որ նմանատիպ օրենքի նախագիծը նախատեսվում է ընդունել մինչև տարեվերջ: Մշակման փուլում է նաև օրենքի նախագիծ, ըստ որի, հանքարդյունաբերական ընկերությունները պետք է տրամադրեն իրենց սեփականատերերի անունները:

Հայաստանում գործող հետաքննող լրագրողները ևս ողջունում են այս քայլերը: Ըստ Hetq.am կայքի լրագրող Դիանա Ղազարյանի, ինքը շատ է գրում պետական գնումների մասին, բայց ստիպված է լինում սահմանափակվել, երբ պետք է տվյալների բազաներից փաստաթղթեր գնել: Նրա խոսքերով, տվյալների բազաների ազատ մուտքն անգնահատելի ռեսուրս կդառնա լրագրողների համար:

Եթե օրենքն ընդունվի, իրենք «կարող են հեշտությամբ ուսումնասիրել տվյալները և բացահայտել կոռուպցիայի հետ կապված բազմաթիվ գործարքներ»: Կոռուպցիայի դեմ պայքարի և կազմակերպված հանցագործությունների բացահայտման նախագծի (OCCRP) գլխավոր խմբագիր Իլ յա Լոզովսկին գտնում է, որ հետաքննող լրագրողների համար կառավարության տվյալների բազաների և այլ նյութերի հասանելիության կարևորությունը դժվար է գերագնահատել:

Ըստ նրա, «իրենց դեպքում սա կարող է վճռորոշ լինել այն հարցի կապակցությամբ, թե արդյոք նյութը կհրապարակվի՞, քանի որ իրենք չեն ընդունում հոդվածներ, որոնք հիմնված են միայն երրորդ կողմի տեղեկատվության կամ բանավոր հարցազրույցների վրա»:

Ներկայումս Հայաստանի լրագրողները անվճար կարող են ստանալ միայն պետական տվյալների բազաների հիմնական տեղեկատվությունը, օրինակ` հասցե, գրանցման ամսաթիվ և ձեռնարկության հիմնադիրների անունները:

Ավելի մանրամասն տեղեկություններ ստանալու համար, ներառյալ բաժնետերեր, տնօրեններ, ընկերակցության կանոնադրության և այլ կապակցված անձանց անուններ, պետք է վճարել: Սակայն հետաքննող լրագրողները պետք է հսկայական քանակությամբ տվյալներ հավաքեն, և երբ նրանք ստիպված են վճարել յուրաքանչյուր փաստաթղթի համար՝ հետաքննության արժեքը կարող է խոչընդոտ հանդիսանալ նյութի պատրաստման համար: Օրինակ՝ բիզնեսի իրական սեփականատիրոջը գտնելու համար լրագրողը երբեմն ստիպված է լինում գնել տասնյակ գրություններ: Civilnet լրատվական կայքի լրագրող Մկրտիչ Կարապետյանը հայկական քաղաքական վերնախավի անշարժ գույքի մասին վերջերս կատարված հետաքննական նյութի վրա ծախսել է մոտ 68 դոլար, և ծախսերը նվազագույնի հասցնելու համար նա ստիպված է եղել լրացուցիչ այլ աշխատանքներ կատարել: 

Ըստ նրա, «այն, որ տվյալների բազաները ազատ չեն, բարդացնում է իրենց աշխատանքը»: Միևնույն ժամանակ Հայաստանում կառավարության գործունեության թափանցիկության ապահովման աշխատանքները հեռու են բավարար լինելուց:

Օրինակ, «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի պահանջի համաձայն, հարցման պատասխանի մշակումը պետք է տևի 5 օր, իսկ հատկապես ծանր դեպքերում` մինչև 30 օր: Հարևան Վրաստանում այդ ժամանակահատվածը սահմանափակվում է ընդամենը 10 օրով: Ըստ լրագրող Արտակ Համբարձումյանի, այս քայլի շնորհիվ Հայաստանը կհասնի Վրաստանի և Ուկրաինայի «հետհեղափոխական» կառավարություններին, որոնք նույնպես բացել են տվյալների բազաները և այլ պետական նյութերը:

Համբարձումյանը կարծում է, որ «կոմերցիոն ձեռնարկությունների հիմնական տվյալների հասանելիությունը համարվում է երկրի ժողովրդավարացման գործընթացի կարևոր կողմ, և այն հետաքննական լրագրության որակի բարձրացմանը նպաստող գործոն է»: Սակայն նա նաև այն կարծիքին է, որ տվյալների բազաները պետք է բաց լինեն բոլորի, այլ ոչ թե միայն լրագրողների համար: Ընդ որում, հարց է բարձրացնում, թե «ինչպե՞ս են որոշելու, թե որոնք են ԶԼՄ-ները, իսկ որոնք՝ ոչ, բացի դա, ինչպե՞ս պետք է հարցը լուծվի արտահաստիքային լրագրողների, օտարերկրյա հետաքննող լրատվամիջոցների կամ ՀԿների դեպքում»:

Նա նաև նշել է, որ 2018 թվականին իշխանությունները տվյալների բազաներ մուտք գործելու համար վճարներից վաստակել են ընդամենը 30 հազար դոլար, այսինքն՝ եկամտի այս աղբյուրը էական չէ պետության համար:

Կամո Խաչիկյան

 

 

Երևանի փողոցներում քեֆ-ուրախություն է (տեսանյութ) Յոթ ամսում ոստիկանությունում ստացվել է 1.108.710 դիմում-բողոք (տեսանյութ) 2019-ի 7 ամսում ուռուցքների վիրահատությունների թիվը 1322-ով գերազանցել է նախորդ տարվա ցուցանիշը. Արսեն Թորոսյան Որսը կթույլատրվի միայն չորեքշաբթի, շաբաթ, կիրակի, տոներին ու հիշատակի օրերին. Էրիկ Գրիգորյանն ստորագրել է հրամանը Նյարդավիրաբույժները հրաժարվում են հետազոտել առողջական լուրջ խնդիրներ ունեցող կալանավորին Արայի լեռան ստորոտում հրդեհաշիջման աշխատանքները շարունակվում են․ այրվում է 1800 հա Ամերիկաբնակ հայերը դատի են տվել Թուրքիային Երևանում թալանել են «Հիդրոէլեկտրոմոնտաժ» ՓԲԸ-ի կոմերցիոն տնօրենին՝ հափշտակելով 20 հազար դոլար Գ.Ծառուկյանի ջանքերով Երևանում բացվել է հանրահայտ «Sport Point»-ի 1-ին մարզախանութը ԱԱԾ-ն հերքում է Միհրան Հարությունյանի նոր մենամարտի օրը հայտնի է Հայաստանի Մ-19 կանանց հավաքականը հնգօրյա հավաք կանցկացնի Սա մեր ամենակարևոր ծրագրերից է. Փաշինյան (տեսանյութ) Քաղաքի օրվան ընդառաջ Գյումրիում ընթանում են լայնածավալ փողոցաշինական աշխատանքներ Ժառանգականների լռությունն ավելի խոսուն է, քան ոչինչ չասող հայտարարությունը Տիգրան Խաչատրյանը շարունակում է մասնավոր հատվածի հետ քննարկումները ոլորտային խնդիրների շուրջ Եվրամիությունը պատրաստվում Է Brexit-ի բոլոր սցենարներին. Մակրոն ՀՀ նախագահը բնության պահպանության մասին Դոլարի փոխարժեքը նվազել է. եվրոն նույնպես էժանացել է Պոլիտեխնիկի ուսումնասիրությունն ավարտվել է․ ՊՎԾ-ն հայտարարություն է տարածել
Ահա թե ինչ է նշանակում սիրող ընտանիք ունենալ. նկարներ, որոնց ջերմությունը սահմաններ չունի (Photo) 5 պատճառ, թե ինչու են մարդիկ արթնանալուց հետո դեռ հոգնածության զգացողություն ունենում Տղամարդկանց կարծիքը․ իդեալական կնոջ 8 հատկանիշ Ֆինլանդիան կդառնա առաջին երկիրը, որտեղ կձերբազատվեն դպրոցական բոլոր առարկաներից 10 «նորաձև» թրենդ, որոնց մասին մարդիկ մոռացել են. ի՞նչ կլիներ, եթե հիմա էլ այսպես հագնվեին (Photo) Ինչ է կատարվում մարդու մարմնի հետ գերեզմանում հայտնվելուց հետո՝ 100 տարվա ընթացքում ԹԵՍՏ. Տղամարդկանցից ո՞վ է ավելի գրավիչ քեզ համար. պատասխանը կբացահայտի, թե ինչպիսի կին ես դու 10 լուսանկար, որոնք ապացուցում են Նորվեգիայի հեքիաթային լինելու մասին. եղե՞լ եք այնտեղ (Photo) Ալինա Մարտիրոսյանի ու ամուսնու ջերմ գրկախառնությունը «Հետո ասում են դերասանները շատ փող են ստանում»․ ինչո՞վ է զբաղված Մարինակ Խաչատրյանը քաղաքի կենտրոնում
website by Sargssyan