Հա­յաս­տա­նում «հե­ղա­փո­խու­թյան» փաս­տը դեռ պետք է ապա­ցու­ցել

regnum.ru-ն «Փաշինյանը հավակնում է դառնալ համայն հայության առաջնորդ» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Երևանում դեսպանների և երկրի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ղեկավարների հավաքի ժամանակ մի շարք նկատառումներ է ներկայացրել, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում թեկուզ միայն այն պատճառով, որ դրանց քաղաքական գաղտնազերծումը թույլ է տալիս հասկանալ, թե Փաշինյանը ինչպիսին է տեսնում քաղաքական գործընթացը, ինչպես է ծրագրում իրականացնել տարբեր ուժերի միավորման և համախմբման գործառույթները, ինչպես է փորձում սահմանել պետական և հասարակական հաստատությունների գործունեության ուղղությունները և ինչպես է նախանշում երկրում իր կողմից իրականացվող բարեփոխումների ընթացքի առանձնահատկությունները:

Սկզբից փորձենք հասկանալ առաջին նկատառումը, որը կարծես թե հենց հիմնականն է: Ըստ Փաշինյանի, «կա փոքր ազգի և փոքր ժողովրդի ընկալման բարդույթ, ընդ որում, այդ բարդույթը կարող է արտացոլվել գործունեության բոլոր ոլորտներում և անգամ արտաքին քաղաքականության մեջ», որին էլ ինքը ականատես է եղել որպես վարչապետ կատարած այցերի ընթացքում»:

Փաստացի Փաշինյանը կրկնում է Վրաստանի նախկին նախագահ Սահակաշվիլու այն խոսքերը, որոնք վերջինս արտահայտել է բրիտանական Institute for War and Peace Reporting-ին վերջերս տված հարցազրույցում, երբ նա պատմել է արևմտյան առաջնորդների հետ շփման իր սեփական փորձի մասին:

Ըստ Սահակաշվիլու, սկզբում ինքը Արևմուտքը տեսնում էր իդեալիստական լույսի ներքո և մտածում, որ Արևմուտքը ևս առաջնորդվում է նույն արժեքներով, ինչպես և ինքը, և դրա առանձնահատկությունն է օրենքի գերակայության վրա հիմնված ժողովրդավարական հասարակությունը:

Ինչպես ասել է Հենրի Քիսինջերը, «Սահակաշվիլին նման էր թույլ խաղացողի, որը պոկեր խաղալու համար նստում էր ուժեղ խաղացողների հետ նույն սեղանին՝ առանց որևէ խաղաթուղթ ձեռքին ունենալու»:

Ըստ Սահակաշվիլու, «երբ մի փոքր երկիր նստում է մեծերի հետ սեղանի շուրջ և սկսում է ինչպես հավասարի հետ խոսել, ապա միշտ չէ, որ դա գնահատվում է, քանի որ վերջիններս համարում են, որ դիմացինը փորձում է իր գլխից բարձր ցատկել»: Սահակաշվիլին պատմել է, որ հիմա ինքը դա հասկացել է:

Սա իրականում նորություն չէ, դա, այսպես կոչված, փոքր երկրների ֆենոմենն է, որը, չնայած տարբեր երկրների դեպքում տարբերություններ ունի, բայց ունի մեկ մեծ ընդհանուր խնդիր՝ նրանք փոքր են և ուժով չեն կարող պաշտպանել իրենց ազգային շահերը խոշոր երկրներից: Ինչպես ասում էր հին հույն պատմիչ Ֆուքիդիդեսը, «ուժեղը անում է այն, ինչ կարող է անել, իսկ թույլը ընդունում է այն, ինչի հետ ստիպված է հաշտվել»: 

Այնուամենայնիվ, Փաշինյանը առաջարկում է մի ռազմավարություն, որը, նրա կարծիքով, թույլ կտա Հայաստանին գոյատևել: Այսպես նախանշվում է երկրորդ նկատառումը: Փաշինյանը կոչ է անում բառացի իմաստով ճանաչել, այսպես ասած, «թավշյա հեղափոխությունը» որպես «համաշխարհային իրադարձություն»:

Ըստ նրա, «աշխարհում երկրի հեղինակությունը բարձրացնելու համար Հայաստանի դեսպանությունները և դիվանագիտական ներկայացուցչությունները պետք է օգտագործեին այս փաստը»:

Այս պատգամը ևս լավ ուսումնասիրված և շարադրված է քաղաքագիտության դասագրքերում: Որոշակի պայմաններում փոքր պետությունը փորձում է օգտագործել «ժողովրդավարությունը» որպես ազգային ինքնիշխանության ապահովման կարևոր գործիքներից մեկը:

Բայց խնդիրն այն է, որ Հայաստանում «հեղափոխության» փաստը դեռ պետք է ապացուցել, քանի որ ակնառու բոլոր տվյալներով նկատելի է, որ միայն իշխանափոխություն է եղել: Արտաքին աշխարհի կողմից ընկալման առումով ինչոր տեղ, իհարկե, կարելի կլիներ վիճարկել հեղափոխության փաստը, եթե Փաշինյանը փոխեր երկրի արտաքին քաղաքականությունը:

Բայց Երևանը շարունակում է հավատարիմ մնալ իր նախկին արտաքին պարտավորություններին և ինտեգրացիոն միություններին` ՀԱՊԿ-ին և ԵԱՏՄ-ին: Փաշինյանն ասել է, որ «արտաքին քաղաքականության մեջ հակադարձումներ չեն լինի, չնայած դա չի նշանակում, որ արտաքին քաղաքականության մեջ ոչինչ չի փոխվել»:

Հավանաբար, փոխվել է, կամ պետք է փոխվի՝ հաշվի առնելով նրա հնչեցրած կոչը՝ «երկրի շահերի հստակ դիրքորոշմամբ և համապատասխանությամբ» այնպես «մանևրել», որ «բուռն հոսքի մեջ չլինի սայթաքում»: Հայաստանի համար այստեղ վտանգն այն է, որ մանևրելով ուժային կենտրոնների միջև՝ վտանգ է առաջանում, որ նրանցից մեկի համար կարող է դառնալ օտար, իսկ մյուսի համար՝ «ոչ յուրային»:

Ամեն դեպքում «թավշյա հեղափոխության» ընկալումը, ինչպես Փաշինյանն է ներկայացնում, և՛ Ռուսաստանում, և՛ Արևմուտքում ակնհայտորեն այլ կերպ են ընդունում: Վերջապես Փաշինյանն ասել է, որ «դեսպանները պետք է ներկայացնեն ամբողջ հայությանը», այլ «ոչ թե որոշակի քաղաքական ուժ, էլիտա կամ նույնիսկ պետություն»:

Բայց դրա համար աշխարհի հայությունը նախ պետք է Փաշինյանին ճանաչի առաջնորդ: Իսկ դա դեռևս չկա: Նա ընկալվում է ընդամենը որպես Հայաստանի երրորդ հանրապետության ղեկավարներից մեկը, իսկ այդ հանրապետությունը ձևավորվել է, այսպես կոչված, «ռուսահայաստանի» տարածքում, իսկ արևմտահայ սփյուռքը Օսմանյան կայսրության հպատակների սերունդն է:

Նրանց կողմից անգամ վերջերս քայլեր են ձեռնարկվել արտասահմանյան երկրներից մեկում, այսպես կոչված, արտաքսման պայմաններում Արևմտյան Հայաստանի խորհրդարան և կառավարություն ստեղծել:

Ի դեպ, Թուրքիան դա հստակ գիտակցում է, երբ փորձում է քաղաքական երկխոսություն սկսել «իրենց հայերի» հետ: Արևմտահայերը Առաջին հանրապետությունը չեն համարել Հայաստան և հաճախ այն անվանել են Երևանի Հանրապետություն՝ հայտարարելով, որ Հայաստանի պատմական հիմքը գտնվում է «էրգրում»:

Ավելին, ժամանակակից Հայաստանը տարածքով Առաջին Հայկական հանրապետության կեսի չափ է և դե յուրե նրա իրավահաջորդը չէ, և արևմտահայերի ներկայացուցչական մարմինների կողմից ոչ ոք նրան իրավունք չի տվել ներկայացնել իրենց շահերը:

Տեսականորեն հնարավոր է Հայաստանի և Սփյուռքի միջև հարաբերությունների նոր մակարդակի բարձրացում: Բայց դա չի լինի, քանի դեռ Փաշինյանը փորձում է Հայաստան- Սփյուռք - Լեռնային Ղարաբաղ ձևաչափով, հայտարարելով Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի միավորման անհրաժեշտության մասին, ճնշում գործադրել Ստեփանակերտի վրա, քանի որ դա կապված է հայտնի խնդիրների լուծման վտանգների հետ, այդ թվում` Ստեփանակերտի կարգավիճակի մասով: 

Այնպես որ, ստացվում է, որ իրականում հայերը մինչ այժմ համախմբված են միայն ազգովի, բայց իրականում գտնվում են իրենց համար շատ թույլ քաղաքական դաշտում: Պարզ է նաև, որ միայն ուժեղ Հայաստանի պայմաններում Սփյուռքը կդադարի ընկալվել այլ երկրների կառավարությունների կողմից՝ որպես իրենց երկրում պատերազմից և սովից ապաստանածներ:

Վտանգն այն է, որ ուժերի իրական հարաբերակցության օբյեկտիվ ընկալումից հրաժարվելու դեպքում «Փաշինյանի դարաշրջանի Հայաստանը» կարող է անդառնալի սխալներ թույլ տալ:

Կամո Խաչիկյան

 

Արտաշատի ԲԿ-ն մինչ օրս սպասարկել է կորոնավիրուսով վարակված 537 պացիենտի Պարետի որոշմամբ՝ 24 ժամով կասեցվել է մի շարք տնտեսվարողների գործունեությունը Թալինի ոստիկանները շինանյութի խանութից կատարված գողության դեպք են բացահայտվել «Մանչեսթեր Յունայթեդը» երկարաձգել է Իգալոյի վարձակալությունը մինչև 2021 թվականի հունվար Տանձուտ համայնքում հաստատվել է կորոնավիրուսի առաջին դեպքն Աննա Հակոբյանի այցելության օրը. համայնքի ղեկավար Տիգրան Ավինյանը` սահմանափակումների ռեժիմին վերադարձի մասին Վրաստանը չի կարող բացել սահմանը Հայաստանից ժամանող զբոսաշրջիկների համար. Գամկրելիձե Երբ կբացվի օդային հաղորդակցությունը. փոխվարչապետը մանրամասներ հայտնեց Այսօր քննարկում էինք դիմակների կրման պայմանները խստացնելու հնարավորությունը. Վարչապետ Աշխարհահռչակ դոները՝ նաև Հայաստանում. Տերյան փողոցում իր դռներն է բացել «Ալի Բաբա» ռեստորանը Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել Գործարկվել է ՀՀ նախագահի՝ երեխաների համար նախատեսված կայքը Ղազախստանի նախագահն արագ ապաքինում է մաղթել Փաշինյանին «Բելառուսում փաշինյաններ ու զելենսկիներ չկան, այստեղ Մայդան չի՛ լինելու»․ Լուկաշենկո․ Belta Լոռիում ապօրինի ծառահատման դեպքեր են բացահայտվել Ամերիաբանկը գործնական ուսուցման հեռավար դասընթացներ կանցկացնի Գյումրիի ՏՏ կենտրոնի ուսանողների հետ Որքան կկազմի մինչև 10 մլն դրամ կադաստրային արժեք ունեցող բնակարանների տարեկան գույքահարկը ՀԾԿՀ-ն առաջարկում է սպառողներին վաճառվող գազի սակագինը թանկացնել 4․5 %-ով, ոչ թե 11 %-ով, ինչպես առաջարկում է «Գազպրոմ Արմենիան» Տիգրան Ավինյանը թեստավորվել է, հայտնի է պատասխանը ՀՀ զինված ուժերը Նախիջևանի ուղղությամբ խոցել են ադրբեջանական ռազմական տեխնիկա. Տեսանյութ
website by Sargssyan