Արցախի ՏԻՄ ընտրությունների ամփոփ քրոնիկոնը

Արցախի կառավարության որոշմամբ՝ սեպտեմբերի 8-ին Հանրապետության բոլոր 228 գործող համայնքներում տեղի են ունեցել տեղական ինքնակառավարման մարմինների հերթական ընտրությունները:

Վերջին անգամ ՏԻՄ ընտրություններ տեղի էին ունեցել 2015 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, երբ ընդհանուր առմամբ 207 համայնքում նշանակված էին ընտրություններ: 2015 թվականի ընտրությունների օրը տվյալ 207 համայնքներում ընդգրկված 94377 ընտրողներից քվեարկությանը մասնակցել են 52787 ընտրողներ կամ նրանց ընդհանուր թվի  55,9 %-ը: 2017 թվականի փետրվարի 20-ին Արցախում համաժողովրդական քվեարկությամբ ընդունվեց նոր Սահմանադրություն, որով, մասնավորապես, ՏԻՄ-երի լիազորությունների ժամկետ էր սահմանվում 5 տարին: Ըստ Սահմանադրության պահանջի՝ փոփոխություն կատարվեց նաև ոլորտային «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում՝ լիազորության ժամկետը, ինչպես նաև ՏԻՄ-երում ընտրվելու տարիքը շարադրելով նոր խմբագրությամբ: Այսպիսով, 2019 թվականի ՏԻՄ ընտրություններով ընտրված պաշտոնատար անձանց լիազորությունների ժամկետը 5 տարի է:  

2019թ. տեղական ընտրությունների նմասնակցելու իրավունք ունեցող քաղաքացիների թիվը, ըստ Ոստիկանության հրապարակած տվյալների, կազմել է 103310: Համաձայն ԿԸՀ նախնական ամփոփհաղորդագրության, ընտրությունների օրվա ժ. 20:00-ի դրությամբ, քվեարկությանը մասնակցել է 67342 ընտրող կամ ընտրելու իրավունք ունեցող բնակչության 65,4%-ը: Նշենք, որ ԸՕ-ն սահմանում է, որ ՏԻՄ ընտրությունները համարվում են կայացած, եթե մասնակիցների թիվը կազմում է ընտրելու իրավունք ունեցող բնակչության առնվազը 25 %-ը: Նկատի ունենալով, որ մի քանի ամիս անց՝ 2020 թվականի գարնանը, Արցախում անցկացվելու են համապետական՝ Նախագահի և խորհրդարանի համաժամանակյա ընտրություններ, ուստի ՏԻՄ ընտրություններից հանրային ակնկալիքը մեծէր, ինչը և բերեց նման բարձր մասնակցության: Բացի այդ՝ ընտրվելու գործընթացին ներգրավված անձինք և ուժերը նույնպես, կարելի է ասել, տարբեր եղանակներով (առաջին հերթին սոցիալական մեդիայով տարվող քարոզարշավի միջոցով) ընդգծել են տվյալ ընտրարշավը, ինչը նույնպես անդրադարձել է ընտրողների մասնակցության ծավալի վրա:

Վերլուծելով ԱՀ ԿԸՀ-ի հրապարակած ՏԻՄ ընտրությունների նախնական ամփոփագիրը՝ տեսնում ենք, որ ԱՀ թվով 12 քաղաքային համայնքներում ընտրված համայնքների ղեկավարներից 7-ը հանդիսանում են «Ազատ հայրենիք» կուսակցության անդամ (58.3%), իսկ մյուս 5-ը (41.7%), անկուսակցական են:

Ըստ տարածքների (շրջաններ և շրջանի կարգավիճակ ունեցող քաղաք Ստեփանակերտ), համայնքների ղեկավարների պաշտոնի համար առաջադրված թեկնածուների և ընտրված համայնքների ղեկավարների առումով պատկերը հետևալն է: Ստեփանակերտի քաղաքապետի պաշտոնի համար առաջադրված 5 թեկնածուներից 4-ը ինքնաառաջադրվել են, 1 թեկնածու առաջադրվել է «Ինքնություն և միասնություն» կուսակցության կողմից: Նախնական արդյունքներով քաղաքապետ ընտրվել է անկուսակցական Դավիթ Սարգսյանը: Ասկերանի շրջանի 42 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 83:

Ընտրված համայնքապետերից 12-ը (38.7%) նորընտիր է: Ընտրված համայնքապետերից 23-ը (54.7%) անկուսակցական են, 11-ը՝ (26.2%) «Ազատ հայրենիք» կուսակցության, 4-ը՝ (9.5%) Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության, 1-ը՝ (2.4%) ՀՅԴ անդամ:

Արցախյան ընտրությունների պրակտիկայում աննախադեպ դրություն է ստեղծվել շրջանի Բերքաձոր համայնքում, որտեղ առաջադրված ընդամենը 1 թեկնածուի՝ «Սասնա ծռեր» Արցախյան կուսակցության համակարգող Գեղամ Գրիգորյանի օգտին հաշվարկվել է 21 քվե՝ ընդհանուր առմամբ 87 քվեաթերթիկից: 60 ընտրող քվեարկել է այդ թեկնածուի դեմ, ևս 6 քվեաթերթիկ ճանաչվել է անվավեր:

Օրենսդրությունը նման դեպքերը մեկնաբանում է, որպես ընտրության չկայացում և իրավասու մարմնին տալիս ցուցում՝ նշանակելու նոր ընտրություն, որըտեղի կունենա արդյունքների վերջնական ամփոփումից հետո ընկած 40-օրյա ժամկետի վերջին կիրակի օրը (ամենայն հավանականությամբ՝ հոկտեմբերի 27-ին):

Շրջանի Արմենակավան և Խրամորթ համայնքներում ղեկավարների 2-ական թեկնածու ստացել են հավասար թվով առավելագույն կողմ քվեներ, իսկ այդ դեպքում ընտրական օրենսգիրքը սահմանում է վերահաշվարկի գործընթաց: Դրանից բացի, կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը սահմանել է նորմ, որով սահմանվում էանճշտությունների հաշվարկի արդյունքում քվեների նույն քանակիառկայության դեպքում համայնքի ղեկավարի որոշման կարգը: Հադրութի շրջանի 30 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 51: Ընտրված համայնքապետերից 16-ը (50.7%)  նորընտիր է: Համայնքապետերից 25-ը (83.3%) անկուսակցական են, 2-ը` «Ազատ հայրենիք» կուսակցության (6.6%), 2-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (6.6%) և 1-ը՝ ՀՅԴ (3.3%) անդամ: Մարտակերտի շրջանի 43 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 77: Ընտրված համայնքապետերից 19-ը (44.2%)  նորընտիր է: Համայնքապետերից 34-ը (79%) անկուսակցական են, 8-ը` «Ազատ հայրենիք» կուսակցության (18.7%) և 1-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (2.3%) անդամ: Մարտունու շրջանի 35 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 70: Ընտրված համայնքապետերից 20-ը (57.1%)  նորընտիր է: Համայնքապետերից 25-ը (71.4%) անկուսակցական են, 6-ը «Ազատ հայրենիք» կուսակցության (17.1%), 1-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (2.9%) և 2-ը՝ (5.7%) ՀՅԴ անդամ: Շրջանի Հերհեր համայնքում նույնպես 2 թեկնածու ստացել են հավասար թվով կողմ քվեներ, և այդ դեպքում ևս կիրառվում է Ասկերանի շրջանի նույնանման իրավիճակ գրանցած համայնքների մասով ընտրական գործընթացը: Շահումյանի շրջանի 16 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 23: Ընտրված համայնքապետերից 8-ը (50%) նորընտիր է: Համայնքապետերից 12-ը (75.3%) անկուսակցական են, 3-ը «Ազատ հայրենիք» կուսակցության (18.7%) և 1-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (6.3%) անդամ: Շուշիի շրջանի 7 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 12: Ընտրված համայնքապետերից 2-ը (28.6%) նորընտիր է: Համայնքապետերից 6-ը (85.7%) անկուսակցական են, իսկ 1-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (14.3%) անդամ: Քաշաթաղի շրջանի 54 համայնքների ղեկավարների պաշտոնների համար առաջադրված թեկնածուների ընդհանուր թիվը կազմում է 95: Ընտրված համայնքապետերից 23-ը (42.6%)  նորընտիր է: Համայնքապետերից 11-ը (20.3%) անկուսակցական են, 35-ը՝ «Ազատ հայրենիք» կուսակցության (64.8%), 3-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (5.5%) և 3-ը՝ (5.5%) ՀՅԴ անդամ: Շրջանի Արախիշ և Հակ համայնքներում նույնպես 2-ական թեկնածու ստացել են հավասար թվով կողմ քվեներ, և այդ դեպքում ևս կիրառվում է վերը նշած՝ համապատասխան ընտրական գործընթացը:

Ամփոփելով, արձանագրենք, որ նախնական տվյալներով՝ ընտրված 227 համայնքապետերից 137-ը (60.1%) անկուսակցական են, 65-ը՝ «Ազատ հայրենիք» կուսակցության (28.5%), 13-ը՝ Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (5.7%) և 7-ը՝ ՀՅԴ (3.1%) անդամ: Եվս 5 համայնքում ընտրության արդյունքները վիճալի են և պահանջում են լրացուցիչ ընտրական միջոցառումներ:

2019թ. ՏԻՄ ընտրություններն առանձնացվում են նաև դիտորդական առաքելության նպատակով ՀՀ-ից ժամանած կազմակերպությունների գործունեությամբ և, ընդհանրապես, արցախյան ընտրապրոցեսներին հայաստանյան ոչ կառավարական հատվածի հասարակական կառույցների ակտիվ հետաքրքրվածությամբ: Բացի հասարակական կառույցներից, ընտրությունները դիտարկել են նաև հայաստանյան խորհրդարանականները: Բոլոր դեպքերում դիտորդների նախնական (սկզբնական) գնահատականները հուսադրող են՝ նկատված թերությունները կրում էին ոչ թե վերահսկողական, այլ ընտրական պրոցեսների նրբությունների չիմացության բնույթ:

Անդրանիկ Հարությունյան

«ՊՍԺ»-ն արտագնա խաղում հաղթանակ տարավ «Նա պատերազմի կոչնակ հնչեցրեց, բան չունե՞ք ասելու». Արփինե Հովհաննիսյան «Բարսելոնան» Գամպերի գավաթակիր Ողջ աշխարհում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը գերազանցել է 31 միլիոնը Հայ դիպուկահարը խոցել է նշանակետը 2574մ հեռավորությունից՝ թարմացնելով սպորտային սեփական ռեկորդը Սննդային թունավորման դեպքեր` «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» կենտրոնում Ամսական դրամաշնորհ՝ զբոսաշրջության և հարակից ոլորտների տնտեսվարողներին. Կառավարության նոր ծրագիրը Նիկոլին բզեք, որ սեպտեմբերի 21-ին, Հայաստանի անկախության օրվա ելույթում լրջագույնս հակադարձի Ալիեւին․ Աշոտյան Լավ կլիներ, որ առողջապահության նախարարության ղեկավարությունը նման օպերատիվությամբ պայքարեր կորոնավիորւսի դեմ՝ սապոնը ձեռքին Նիկոլի դռանը հերթ կանգնելու փոխարեն Սևան-Մարտունի-Գետափ ավտոճանապարհին բախվել են Mercedes Vario և Mercedes C 240 մակնիշների ավտոմեքենաները․ վարորդներից մեկն ու իր երկու ուղևորները հոսպիտալացվել են Արթուր Վանեցյանը հանդիպել է երիտասարդներին Իրաքցի ուժայինները ձերբակալել են «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական ծառայության առաջնորդներից մեկին «Պռոշյան կոնյակի գործարանի» մասնաճյուղում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով մահացածը 32 տարեկան էր Բանակցել ենք գործարանների հետ, բանջարեղենն ամբողջ ծավալով կմթերվի․ Էկոնոմիկայի նախարարություն Հեղափոխական իշխանությունից շուտով մնալու են միայն աքսեսուարները. Վլադիմիր Մարտիրոսյան Հանրապետության առանձին շրջաններում առաջիկա օրերին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ Գիտնականները պարզել են կորոնավիրուսով վարակման հիմնական միջոցը Գավառի ոստիկանները տաք հետքերով կանխել են 40 ոչխարի գողության փորձը. կան բերման ենթարկվածներ Վրաստանը Ինդոնեզիա է արտահանել տեղական արտադրության զրահամեքենաներ Սևիլյան մերժել է Սիթիի՝ Կունդեի տրանսֆերի վերաբերյալ առաջարկը
website by Sargssyan