Հիբ­րի­դա­յին ռե­ժի­մի վտանգ­նե­րը.ո՞ր ճա­նա­պարհն է ընտ­րել իշ­խա­նու­թյու­նը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Յուրաքանչյուր ժողովրդավարական երկրի համար կարևոր է իշխանության երեք ճյուղերի՝ գործադիր, օրենսդիր և դատական, լիարժեք անկախությունը։ 

Միայն իշխանության ճյուղերի անկախությունն է, որ ապահովում է փոխզսպումների և հակակշիռների համակարգը և թույլ չի տալիս, որ երկիրը գլորվի դեպի ավտորիտարիզմ։

Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո նոր իշխանությունները շատ են սիրում տարփողել՝ հատկապես օտարերկրյա պաշտոնատար անձանց հետ հանդիպումներում, թե Հայաստանում ժողովրդավարությունը լիակատար գործում է։ 

Սակայն եթե հայտարարությունները մի կողմ ենք դնում և դիտարկում ենք, թե ինչպիսի իրավիճակ է իշխանության ճյուղերում, այլ պատկեր է ստացվում։

Խնդիրն այն է, որ անցած տարվա դեկտեմբերին տեղի ունեցած ընտրությունների արդյունքում ձևավորված օրենսդիր իշխանությունն իր որակական հատկանիշներով շատ թույլ է և լիովին կրում է գործադիր իշխանության ազդեցությունը։ 

Ազգային ժողովում հայտնված պատգամավորների գերակշիռ մասը չունի քաղաքական գործունեության փորձ, հանրությունը չի ճանաչում նրանց, ուստի այդ պատգամավորները չունեն նաև քաղաքական կշիռ։ 

Սրանով նրանց կախվածությունը գործադիր իշխանության ղեկավարությունից մեծանում է, որովհետև առանց որևէ դժվարության նրանց կարելի է պարտադրել մանդատը վայր դնել, իսկ դա հանրային դժգոհության տեղիք չի տա։ 

Օրենսդիրները լուռումունջ պետք է դառնան գործադիրի կամակատարը և քվեարկեն միայն այնպես, ինչպես իրենց կասեն, կամ կառավարության մոտեցումներին դեմ գնալու դեպքում վայր դնեն իրենց մանդատները, ինչպես արեց ՔՊ-ական պատգամավոր Էդգար Առաքել յանը։

Թվում է, թե պառլամենտական հանրապետությունում օրենսդիր իշխանության դերակատարությունը պետք է լինի ամենաբարձրը, սակայն Ազգային ժողովը լիովին չի արտահայտում հանրային տրամադրությունները։ 

Ըստ էության, խորհրդարանում միայն մեկ ուժ է, ի դեմս ԲՀԿ-ի, որն անհրաժեշտության դեպքում կարող է հակադրվել կառավարության քաղաքականությանը այս կամ այն հարցում և ներկայացնել այլընտրանքային տեսակետ։

Արդյունքում հաճախ հանրությանը հուզող հարցերի քննարկումը տեղի է ունենում այլ քաղաքական խողովակների և արտախորհրդարանական ուժերի միջոցով, ինչպես դա եղավ Ստամբուլ յան կոնվենցիայի, Ամուլսարի խնդրի հետ կապված ռիսկերի բարձրաձայնման տեսանկյունից։

Ինչպես տեսնում ենք, ներկա պահին խորհրդարանական մեծամասնությունը՝ գումարած ԼՀԿ-ն, գործադիր իշխանության կողմից լիովին վերահսկելի է, սակայն դատական իշխանության ինքնուրույնությունը դեռևս պահպանվում է։ 

Որպեսզի դատական իշխանության կայացրած որոշումները հանկարծ չհակադրվեն իշխանության որդեգրած քաղաքական կուրսին, հայտարարվեց դատական համակարգում վեթթինգ անցկացնելու մասին:

Իշխանության մտադրություններից պարզ է դառնում, որ վեթթինգի միջոցով ոչ թե քայլեր են ձեռնարկվելու դատական համակարգի անկախության մակարդակը բարձրացնելու ուղղությամբ, այլ նախատեսվում է բարեփոխումների անվան տակ լիովին վերահսկելի և, այսպես ասած, հեղափոխական դատարանների ստեղծում։ 

Եվ այս նպատակադրումներին հասնելու համար չի բացառվում նաև, որ իշխանությունները փորձեն գնալ սահմանադրական փոփոխությունների ճանապարհով։ 

 

Պետք է նկատել, որ օրենսդիր և դատական իշխանությունների դերակատարության նվազումը վտանգներ է պարունակում պետության համար, քանի որ այդ դեպքում պետության քաղաքական համակարգը շարժվում է դեպի հիբրիդային ռեժիմի ստեղծում, որը իր մեջ կրում է ինչպես ավտորիտարիզմի, այնպես էլ, որոշ չափով, ժողովրդավարության հատկանիշները: 

Սակայն հիբրիդային ռեժիմի հաստատումը դեպի լիարժեք ավտորիտարիզմ տանող ճանապարհի առաջին քայլն է։

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

Հայաստանի և Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպանները համատեղ այցեր են կատարել զորամասեր ու ազատազրկման վայրեր Զվարթնոց տաճարի մոտ մեքենան դուրս է եկել երթևեկելի հատվածից և հարվածել էլեկտրասյանը Նորագավիթում BMW X5-ը դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց և բախվել տներից մեկի գազատար խողովակին Արարատի մարզում բախվել են Subaru-ն և «Նիվան», վերջինս կողաշրջվել է. 7 վիրավորներից 4-ը երեխաներ են Կապանի ԲԿ-ում կորոնավիրուսով հիվանդներ չկան. ԲԿ-ից հերքում են Վենետիկի կառնավալը ցանկանում են ընդհատել կորոնավիրուսի բռնկման պատճառով Արմավիրի մարզում Toyota-ն դուրս է եկել երթևեկելի գոտուց, բախվել էլեկտրասյանը և տապալել այն. կա վիրավոր Իրանում մեկ օրում գրանցված երկրորդ երկրաշարժը զգացվել է նաև Հայաստանում Սյունիքի մարզում 29-ամյա վարորդը Ford Transit-ով բախվել է 44-ամյա վարորդի բեռնատար Volvo-ին. կա վիրավոր Թուրքիան փակում է Իրանի հետ սահմանը կորոնավիրուսի բռնկման պատճառով. ԶԼՄ-ներ Կդադարեցվի Իրան-Հայաստան օդային հաղորդակցությունը ու Մեղրիի անցակետով անձանց մուտքը Հայաստան․ Նիկոլ Փաշինյան 2019 թվականին նորածիններին ավելի հաճախ տրվող անունները․ Վիճակագրական կոմիտե Տաշիր քաղաքի տներից մեկում հրդեհ է բռնկվել Պուտինը պատմել է Ռուսաստանում «ապագայի զենքի» մասին Փետրվարի 25-ին շրջանների զգալի մասում սպասվում են տեղումներ. Եղանակը Հայաստանում ՊՆ-ի 24–ամյա ծառայողը չի ենթարկվել ոստիկանների պահանջին․նա հարվածներ է հասցրել ոստիկանների մարմնի տարբեր մասերին Գերմանիայի հարավում անհայտ անձինք կրակ են բացել նարգիլե-ակումբի ցուցափեղկի ուղղությամբ Անհապաղ պետք է ձեռնարկել ավելի լայնածավալ գործողություններ` կորոնավիրուսի ներթափանցումը կանխելու համար․ Արման Աբովյան Թուրքիայում յոթ մարդ է զոհվել Իրանի հետ սահմանին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետեւանքով ԵՄ-ն կոչ է արել Իսրայելին հրաժարվել Արեւելյան Երուսաղեմում նոր բնակավայրեր կառուցելու ծրագրերից
website by Sargssyan