Թուր­քա­կան ագ­րե­սի­ան վտան­գա­վոր է ողջ տա­րա­ծաշր­ջա­նի հա­մար

regnum.ru-ն «Թուրքիայի վրա կախվել է 1915 թվականի հայոց ցեղասպանության ստվերը» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Անկարայի մտադրությունը՝ Թուրքիայում գտնվող միլիոնավոր սիրիացի փախստականներին տեղափոխել Սիրիայի հյուսիսարևելքում նախատեսվող «անվտանգ գոտի», մեծ ուշադրության է արժանացել: Փաստորեն, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը սիրիական շրջաններից մեկի ժողովրդագրության և քանակային կազմը փոփոխելու պլաններ է հետապնդում առանց Դամասկոսի հետ համաձայնեցման, ինչը որոշակի տարածքներում կարող է հանգեցնել էթնիկ զտումների: Թուրքիան արդեն նման մի բան արել է սիրիական Աֆրին նահանգում, և ահավոր արդյունքներով, որոնք բազմաթիվ միջազգային կազմակերպություններ անվանել են «հումանիտար աղետ»: 

Նկատի ունենանք, որ Օսմանյան կայսրությունում էթնիկ և միջկրոնական հակադրությունների քաղաքականությունը գործադրվում է արդեն երկար ժամանակ: 

Օրինակ՝ ժամանակակից Թուրքիայի տարածքում ապրում է գրեթե 15 միլիոն քուրդ, ինչը կազմում է երկրի բնակչության 15-20% -ը, և 1980-ականներին Թուրքիայի իշխանությունների կողմից կազմակերպված բռնաճնշումների արդյունքում, երբ Անկարան պատերազմում էր Քուրդիստանի աշխատավորական կուսակցության (ՔԱԿ) ստորաբաժանումների հետ, ավելի քան մեկ միլիոն մարդ արտաքսվել էր իրենց տներից, իբր, ՔԱԿ -ի հետ համագործակցելու պատճառով: 

Այդ կուսակցության հետ հաշտեցման հինգ փորձեր անհաջողության են մատնվել: Դրանից հետո Թուրքիայում սկսել են հետապնդել Խաղաղության և ժողովրդավարության կուսակցության անդամներին, որը երկրի ամենաազդեցիկ քրդական քաղաքական կառույցն է: 

Ներկայումս էլ շարունակվում է Թուրքիայից քրդերի արտաքսման գործընթացը: Ահա թե ինչու, ելնելով տխուր փորձից, Անկարային հիմնավոր կերպով կասկածում են, որ Սիրիայի քրդերի և այլ էթնիկ փոքրամասնությունների հետ քրտնաջան աշխատանքներ տանելու փոխարեն ընտրվելու է անցանկալիներին դուրս մղելու համեմատաբար դյուրին և ամենաարդյունավետ տարբերակը: 

Եվ ներկայումս Արևմուտքի հաշվարկը այդ ամենի հիման վրա է: ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի պաշտոնական ներկայացուցիչը ասել է, որ Անկարան «դեռ չի հատել կարմիր գիծը», բայց հենց առաջին դեպքում Վաշինգտոնը «պատրաստ է պատժամիջոցներ կիրառել Սիրիայի հյուսիսում գտնվող խաղաղ բնակչության էթնիկ զտումների կամ նրանց դեմ հարձակումների դեպքում»: 

Ամերիկացի դիվանագետի խոսքով, «հենց այդ պատճառով է, որ իրենք այդքան նախազգուշացնում են, և իրենք շատ են անհանգստանում ոչ նպատակային հրետակոծություններից»: 

Հաղորդվում է նաև, որ ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում 30 հանրապետականներից բաղկացած խումբը նախօրոք պատրաստում է մի փաստաթուղթ, որը նախատեսում է պատժամիջոցներ Թուրքիայի դեմ ՝ ներառյալ նաև «էթնիկ զտումների համար»: 

Իրադարձությունների այդպիսի ընթացք է կանխատեսում նաև իսրայելցի հայտնի հրապարակախոս և քաղաքագետ Ավիգդոր Էսկինը, որը ենթադրում է, որ թուրքական ներխուժումը Հյուսիսային Սիրիա «միայն սահմանին քրդական ուժերի «մաքրում» չէ, և ոչ միայն պետք է փոխվի ուժերի հավասարակշռությունը կապված քրդերի հետ, այլև Անկարան փորձում է փոխել ուժերի հավասարակշռությունը հօգուտ սուննի ծայրահեղականների ամբողջ Սիրիայում»: 

Իսրայելը կարծում է, որ թուրքական ագրեսիան վտանգավոր է ողջ տարածաշրջանի համար, և բացահայտ ասում է, որ կաջակցի քրդերին, քանի որ «Անկարան առաջնորդվում է իր կայսերական պանթուրքական ամբիցիաներով»: 

Չնայած Թուրքիայի նախագահի պաշտոնական ներկայացուցիչ Իբրահիմ Կալինն ասում է, որ «Թուրքիան մտադիր չէ ժողովրդագրական և այլ փոփոխություններ կատարել», բայց Եվրամիությունում գրեթե բոլորը համոզված են հակառակում: 

Ենթադրվում է, որ թուրքական ռազմական գործողությունը «անխուսափելիորեն կհանգեցնի բնակչության տեղաշարժի Սիրիայում և կխաթարի այդ խնդրի լուծման քաղաքական ջանքերը»: 

Շատ բան կախված կլինի Անկարայի ռազմավարական մտածողության ուղղությունից, որն ունի էթնիկ զտումների տխուր փորձ, մասնավորապես 1915 թվականին տեղի ունեցած հայկական ցեղասպանությունը: Հայաստանի արտգործնախարարությունն արդեն իսկ դատապարտել է «Թուրքիայի ռազմական ներխուժումը Սիրիայի հյուսիս-արևելքում, ինչը կհանգեցնի տարածաշրջանային անվտանգության իրավիճակի հետագա վատթարացման, քաղաքացիական զոհերի, մարդկանց զանգվածային տեղահանման և, ի վերջո, նոր հումանիտար ճգնաժամի»: 

Հայտարարությունը ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ «հատկապես տագնապալի իրավիճակ է ստեղծվել ազգային և կրոնական փոքրամասնությունների համար»: Անուղղակիորեն, այս թեզը հաստատել են նաև «Ամերիկայի ձայնի» փորձագետները, որոնք խոսել են բոսնիական Սրեբրենիցայի օրինակով «էթնիկ զտման վտանգի մասին»: 

Պատահական չէ, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույցի ընթացքում քննարկել են Սիրիայի հյուսիսում տիրող իրավիճակը: 

Փաշինյանն այնուհետև Facebook- ի իր էջում շնորհակալություն է հայտնել Ռուսաստանի առաջնորդին «օպերատիվ արձագանքի համար»: Հակառակ կերպ է պահել իրեն Ադրբեջանը՝ հայտարարելով իր աջակցությունը Սիրիայում Անկարայի գործողություններին: 

Բայց սիրիական սուր զարգացումները կարող են մետաստազներ տալ ղարաբաղյան հակամարտության գոտում: Այս կապակցությամբ, որոշ ադրբեջանական կայքեր սկսել են հորդորել Բաքվին՝ «միջսահմանային ռազմական հակաահաբեկչական գործողության թուրքական փորձը օգտագործել Լեռնային Ղարաբաղում», և այդ նպատակով նախօրոք ստանալ «միաժամանակ և՛ Վաշինգտոնի, և՛ Մոսկվայի համաձայնությունը»: 

Տարածաշրջանային հակաահաբեկչական կոալիցիա ստեղծած Ռուսաստանը, Իրանը, Իրաքը և Սիրիան պետք է լրջորեն մտածեն իրադարձությունների զարգացման նման տարբերակի հնարավորության մասին: 

Դատելով ամեն ինչից՝ իրավիճակի նման զարգացման համար եղել են նախապես մշակված որոշ պլաններ, որոնք էլ ներկայումս ծավալվում են: 

Առջևում դեռևս բազմաթիվ անակնկալներ կլինեն: Թուրքիայում նոր իրավիճակը զարգանում է հենց հիմա բոլորի աչքերի առաջ, և բոլորը ստիպված կլինեն ընտրություն կատարել ՝ և՛ Արևմուտքը, և՛ Արևելքը:

Կամո Խաչիկյան

«ՊՍԺ»-ն արտագնա խաղում հաղթանակ տարավ «Նա պատերազմի կոչնակ հնչեցրեց, բան չունե՞ք ասելու». Արփինե Հովհաննիսյան «Բարսելոնան» Գամպերի գավաթակիր Ողջ աշխարհում կորոնավիրուսով վարակվածների թիվը գերազանցել է 31 միլիոնը Հայ դիպուկահարը խոցել է նշանակետը 2574մ հեռավորությունից՝ թարմացնելով սպորտային սեփական ռեկորդը Սննդային թունավորման դեպքեր` «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» կենտրոնում Ամսական դրամաշնորհ՝ զբոսաշրջության և հարակից ոլորտների տնտեսվարողներին. Կառավարության նոր ծրագիրը Նիկոլին բզեք, որ սեպտեմբերի 21-ին, Հայաստանի անկախության օրվա ելույթում լրջագույնս հակադարձի Ալիեւին․ Աշոտյան Լավ կլիներ, որ առողջապահության նախարարության ղեկավարությունը նման օպերատիվությամբ պայքարեր կորոնավիորւսի դեմ՝ սապոնը ձեռքին Նիկոլի դռանը հերթ կանգնելու փոխարեն Սևան-Մարտունի-Գետափ ավտոճանապարհին բախվել են Mercedes Vario և Mercedes C 240 մակնիշների ավտոմեքենաները․ վարորդներից մեկն ու իր երկու ուղևորները հոսպիտալացվել են Արթուր Վանեցյանը հանդիպել է երիտասարդներին Իրաքցի ուժայինները ձերբակալել են «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական ծառայության առաջնորդներից մեկին «Պռոշյան կոնյակի գործարանի» մասնաճյուղում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով մահացածը 32 տարեկան էր Բանակցել ենք գործարանների հետ, բանջարեղենն ամբողջ ծավալով կմթերվի․ Էկոնոմիկայի նախարարություն Հեղափոխական իշխանությունից շուտով մնալու են միայն աքսեսուարները. Վլադիմիր Մարտիրոսյան Հանրապետության առանձին շրջաններում առաջիկա օրերին սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ Գիտնականները պարզել են կորոնավիրուսով վարակման հիմնական միջոցը Գավառի ոստիկանները տաք հետքերով կանխել են 40 ոչխարի գողության փորձը. կան բերման ենթարկվածներ Վրաստանը Ինդոնեզիա է արտահանել տեղական արտադրության զրահամեքենաներ Սևիլյան մերժել է Սիթիի՝ Կունդեի տրանսֆերի վերաբերյալ առաջարկը
website by Sargssyan