Նետուաղեղի «իրավահաջորդը»՝ արբալետ

Արբալետը կամ աղեղնազենը, ինչպես անվանում են այն հայերեն, նետի տեղադրման փորվածքով փայտյա խզակոթ է՝ ժամանակակից հրացանների նման, որին ամրացված է ուժեղ առաձգական աղեղ:

 Արբալետից կրակում են կարճ նետերով, որոնք սովորաբար պատրաստված են լինում մետաղական լարերից: Նետի տեղադրման փորվածքը ունենում է ուղղորդիչ, որտեղ էլ նետը տեղադրվում է արձակելուց առաջ: 

Բացի այդ, արբալետը պարտադիր ունենում է աղեղի լարման և կրակոցի ձգանային մեխանիզմներ: Արբալետը հազարամյակների պատմություն ունի: Սա իրականում շատ հին զենք է, սակայն, իհարկե, այնքան հին չէ, ինչքան նետն ու աղեղը: 

Իրականում արբալետը նետուաղեղի զարգացման տարբերակներից մեկն է: Հին տարեգրություններում դրանց մասին առաջին հիշատակությունները թվագրվում են մ.թ.ա. 5-րդ դարով: 

Հին չինացի մտածող Սուն-Ցզին է թողել առաջին հիշատակությունը արբալետի մասին: 

Բացի այդ, չինացի հնագետները պեղումների ժամանակ մինչ այժմ էլ գտնում են արբալետի որոշ կառուցվածքային տարրեր, ինչը վկայում է դրանց պատրաստման համար օգտագործված նյութերի բարձր որակի մասին: Միևնույն ժամանակ, Հին Հունաստանի բնակիչները ևս նման զենք են պատրաստել: Ամենապարզ արբալետները օգտագործել են նաև հին հռոմեացիները: 

Հռոմում դրանց մի քանի տեսակ կար, օրինակ՝ «մենուբալլիստ», «արկուբալլիստ»: Այնուամենայնիվ, մարդկության պատմության մի որոշակի փուլում արբալետները որոշակիորեն մոռացվել են, չեն պատրաստվել և չեն օգտագործվել պատերազմների ժամանակ: Այս զենքի զարգացման երկրորդ փուլը սկսվել է 12-րդ դարում: 

Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ Եվրոպայում բռնկվել են մի շարք պատերազմներ: Արբալետի առավելությունը սովորական նետուաղեղի նկատմամբ այն է, որ ավելի ծանր նետը թռիչքի ավելի մեծ արագություն է ստանում, ավելի դիպուկ է խոցում և, որպես արդյունք, ավելի մեծ արդյունավետություն է ցուցաբերում ճակատամարտում: 

Բանն այն է, որ արբալետի լարման մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս հասնել աղեղի առավել լարման աստիճանի և, մշտապես լարված վիճակում պահելով, այն օգտագործել անհրաժեշտ վայրկյանին, ինչը սովորական աղեղի դեպքում անհնար է իրականացնել: 

Բացի դա, արբալետի մինչև 400 գրամ կշիռ ունեցող մետաղական ծանր նետը, մեծ արագությամբ արձակվելով, ունակ է խոցել զրահավորված հակառակորդին, որը սովորական նետով հնարավոր չէ: Պետք է հաշվի առնել նաև այն, որ այդ զենքի ուղղորդիչի շնորհիվ մեծապես աճում է արձակված նետի դիպուկությունը: Այնուամենայնիվ, արբալետը մի շատ մեծ թերություն ունի: 

Դրա լարման գործընթացը բավականին դժվար ու ժամանակատար է, որն էլ կարող է զինվորի կյանք արժենալ: Ամենապարզ արբալետը լարվում է միայն հրաձիգի մկանային ուժի օգնությամբ. արբալետը հենվում է գետնին, և աղեղի լարը մինչև վերջ քաշվում է: 

Միայն 19-րդ դարում են հայտնվել ավելի բարդ արբալետներ, որոնք հնարավորություն են տվել բարձրացնել այդ զենքի արագությունը: 

Սակայն միջնադարյան զինվորները կարող էին միայն երազել այդպիսի արբալետների մասին, քանի որ դրանք շատ թանկ էին: Տեխնոլոգիական առաջընթացին զուգընթաց՝ արբալետները արդիականացվել են և բարդացել: 

Դրանք հագեցել են այնպիսի լրացուցիչ մեխանիզմներով, որոնք հնարավորություն են տվել նետաձիգին մկանային ուժի օգտագործումը նվազեցնել, զենքը ավելի դիպուկ դարձնել՝ որպես ուղղորդիչներ օգտագործելով խողովակներ (ժամանակակից հրազենային զենքերի փողերի նախատիպեր): 

Հենց այդպես էլ առաջացել է «արկեբուզան»՝ արբալետ, որը մետաղական գնդիկներ՝ փամփուշտներ է կրակում:

 Ներկայումս շատ հեշտ է արբալետ գնել գրեթե ցանկացած որսորդական կամ սպորտային խանութում: 

Օգտագործելով ժամանակակից նյութեր և նոր տեխնոլոգիաներ՝ արտադրողները հասել են արբալետի առավելագույն հզորության և հուսալիության: 

Այդ զենքի զարգացումը շարունակվում է նաև հիմա: Սակայն արբալետների կիրառման շրջանակն այսօր չափազանց նեղ է: Սովորաբար դա սպորտն է, չնայած այն դեռ ծառայում է նաև զինվորականներին: 

Աշխարհի առաջատար երկրների հատուկ ստորաբաժանումները արբալետ օգտագործում են թշնամուն անաղմուկ վերացնելու և խոչընդոտները հաղթահարելու համար:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը

Պարագվայում բանտից փախուստի է դիմել 75 վտանգավոր հանցագործ Եվրահանձնաժողովի ղեկավարը պատմել է Բեռլինում գագաթնաժողովի շրջանակում Պուտինի հետ հանդիպման մասին Մարտունի քաղաքում այրվել է տան տանիքը Վարչապետը սիրում է շաբաթը մեկ թշնամիներ փնտրել եւ ասել` նրանք են մեղավոր, որ ներդրումներ չկան․ քաղտեխնոլոգ Խոշոր վթար Արագածոտնում. բախվել են մարդատար գազելը, «ԳԱԶ 322132»-ը եւ բեռնատարը. կան վիրավորներ Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն՝ Երևանում Նույն բակում ենք մեծացել, հավասարակշռված անձնավորություն էր․ Սիսակ Գաբրիելյանը՝ Գեորգի Կուտոյանի մասին Պարկեշտ, ազնիվ մարդ, կիրթ մարդ, թե ինչ կատարվեց, չենք հասկանում. ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ Բավականաչափ տվյալներ վկայում են ինքնասպանության մասին. Արթուր Դավթյանը՝ Կուտոյանի մահվան մասին «Քննություն կանցկացվի՝ կասենք»․ ԱԱԾ տնօրենի պաշտոնակատարը` Գեորգի Կուտոյանի հոգեհանգստին Գեղարքունիքի մարզում բախվել են Mercedes-ն ու Renault-ն․ Mercedes-ը հայտնվել է դաշտում. կա 6 վիրավոր Սերժ Սարգսյանը մասնակցում է Գեորգի Կուտոյանի հոգեհանգստին «Շատ ցավալի դեպք է».Դավիթ Շահնազարյան Ընտրվել եմ Համաշխարհային Սկաուտական շարժման Եվրասիա տարածաշրջանի կոմիտեի նախագահ․Բագրատ Եսայան «Մեհրաբադ»-ը ձյան պատճառով դադարեցրել է թռիչքները, Թեհրան-Երևան չվերթը կժամանի կեսժամյա ուշացումով Մսի արտադրության ծավալները նվազել են Սպառողական շուկայում 12-ամսյա գնաճը կազմել է 0.7 տոկոս․Վիճակագրական կոմիտե Մանվել Գրիգորյանի գիտակցությունը տեղն է. նա վերակենդանացման բաժանմունքում է Ապարանի բնակարաններից մեկում տեղի է ունեցել գազի արտահոսք, հրդեհ է բռնկվել (տեսանյութ) Հայաստան ժամանած ՌԴ քաղաքացին «Զվարթնոց» օդանավակայանում ձերբակալվել է. նրա մոտ հայտնաբերվել է կասկածելի փաթեթ
website by Sargssyan