Լայ­նա­մասշ­տաբ պա­տե­րազ­մի ծագ­ման հա­վա­նա­կա­նու­թյու­նը փոքր է, սա­կայն անվ­տան­գու­թյան սպառ­նա­լի­քն առ­կա է

russian.eurasianet.org-ը «Ամերիկա-իրանական հակամարտություն. ինչի՞ց պետք է զգուշանան Կովկասում» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ Հարավային Կովկասի երեք պետությունների պատմությունները հաճախ են որոշվել մեծ տերությունների դիմակայությամբ, և հետևաբար նրանք անհանգստացած են իրենց կողքին գտնվող մեկ այլ հնարավոր պատերազմի խաչմերուկում հայտնվելու հեռանկարից: Հայաստանը, Ադրբեջանը և Վրաստանը թեթևացած շունչ են քաշել այն բանից հետո, երբ Թեհրանի և Վաշինգտոնի առճակատման մեջ տեղի է ունեցել պարպում: 

Այնուամենայնիվ, դեռևս կա մտահոգություն հակամարտության վերսկսման վերաբերյալ, քանի որ շարունակվող աշխարհաքաղաքական լարվածությունը ստուգում է հավատարմության ամրությունը և բացահայտում Իրանի հյուսիսային փոքր հարևանների խոցելի կետերը: Առաջին հերթին գլխացավանք է առաջացնում ավիացիոն անվտանգությունը՝ կապված նրա հետ, որ Իրանը հունվարի 8-ին պատահաբար խոցել էր ուկրաինական ուղևորատար ինքնաթիռը: 

Բոլոր երեք երկրների ավիաընկերություններն էլ թռիչքներ ունեն Թեհրան, իսկ նրանց այլ երթուղիներից շատերն էլ անցնում են Իրանի և Իրաքի օդային տարածքով: Որոշ ավիաընկերություններ փոխել են երթուղիները և շրջանցում են Իրանը՝ թռչելով Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքով: 

Միևնույն ժամանակ տարածաշրջանային ավիաընկերությունները չեն չեղարկել թռիչքները Իրան, բացառությամբ Armenia Airways-ի մեկ թռիչքի: 

Բայց անորոշության պայմաններում կովկասյան երկրների այն զբոսաշրջիկները, որոնք նախատեսել էին թռչել տաք երկրներ՝ Եգիպտոս և ԱՄԷ, մտածմունքի մեջ են: Թեհրանի և Վաշինգտոնի միջև կոնֆլիկտային իրավիճակը ծագել է այն պահին, երբ Նոր տարվա տոնական օրերին շատ իրանցիներ ուղևորվել են Երևան, Թբիլիսի և Բաքու: 

Բանն այն է, որ իրանցիները մեծ ավանդ ունեն կովկասյան երկրների զբոսաշրջային ոլորտում և ապահովում են այդքան անհրաժեշտ փողի հոսք բոլոր երեք երկրներ, հատկապես Հայաստան և Վրաստան (խիստ նկատելի հոսք է գրանցվում մարտին, երբ իրանցիները նշում են Նովրուզը՝ Նոր տարին): 

Երեք անդրկովկասյան երկրներից Իրանի հետ կապված տնտեսական խնդիրների հարցով ամենախոցելին Հայաստանն է: Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ ձգձգված հակադրության պայմաններում Հայաստանը ջանքեր է գործադրում իր հարավային հարևան Իրանի հետ քաղաքական և տնտեսական կապեր ստեղծելու ուղղությամբ: 

Չնայած երկրների միջև ապրանքաշրջանառությունը մեծ չէ, բայց այն տարեցտարի ավելանում է, իսկ Հայաստանը համառորեն չի միանում ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի դեմ սահմանված պատժամիջոցներին և անգամ Իրանին սահմանակից Մեղրիում ստեղծել է ազատ տնտեսական գոտի: Միևնույն ժամանակ այդ երկիրը լուրջ քաղաքական և տնտեսական աջակցություն է ստանում ԱՄՆ-ից: 

Հաշվի առնելով այս ամենը՝ Հայաստանը առաջարկել է ԱՄՆ-Իրան հակամարտությունում հանդես գալ միջնորդի դերում: Վրաստանի տնտեսության կառուցվածքում Իրանը չունի նշանակալի դեր, չնայած առկա են ներդրումներ և ապրանքաշրջանառություն: Ադրբեջանն իրականացնում է էներգակիրների արտահանում և առավել քիչ կարող է տնտեսապես տուժել Իրանում լայնամասշտաբ հակամարտություն սկսվելուց: Այնուամենայնիվ, չպետք է մոռանալ, որ Իրանի ոչ մի հարևան ապահովագրված չէ նման զարգացման «կողմնակի երևույթներից»:

 Իրավիճակի սրացումը Իրանի շուրջ ունի նաև մշակութային ենթատեքստ, քանի որ Անդրկովկասի բոլոր երեք երկրներն էլ խորը պատմական կապեր ունեն այդ երկրի հետ, և այնտեղ ունեն էթնիկ սփյուռք, մասնավորապես կան միլիոնավոր ադրբեջանցիներ: Այնուամենայնիվ, Բաքվի, Թբիլիսիի և Երևանի համար առաջին հերթին կարևոր են քաղաքականության և անվտանգության հարցերը: 

Իրանի երեք հարևանները գնացել են տարբեր աշխարհաքաղաքական ուղիներով. Հայաստանը դաշնակցում է Ռուսաստանի հետ, Վրաստանը ունի ամերիկամետ դիրքորոշում, իսկ Ադրբեջանը փորձում է չեզոքություն պահպանել: 

Բայց երեքն էլ անհանգստացած են նրանով, որ Կովկասը կարող է դառնալ հարթակ ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի դեմ իրականացվելիք լրտեսական և անգամ ռազմական գործողությունների համար: Արդրբեջանը նախկինում արդեն դարձել է իրանական և իսրայելական լրտեսների «ճակատամարտի դաշտ»: 

Բաքուն տարածաշրջանում ամենախիստն է քննադատել իրանական գեներալ Սուլեյմանիի սպանությունը և անգամ համարել դա «պաշտոնական անձի նկատմամբ իրականացված ահաբեկչական գործողություն»: 

Չնայած ԱՄՆ-ի հասցեին ուղղած իր քննադատությանը՝ միևնույն ժամանակ Ադրբեջանը տարածաշրջանում Իրանի նկատմամբ առավել ոչ բարեկամաբար տրամադրված պետությունն է: 

Բաքուն անհանգստացած է Իրանից իր տարածք արմատական իսլամի թափանցման հեռանկարից, իսկ Իրանին դուր չի գալիս Իսրայել-Ադրբեջան համագործակցությունը: Մտորումների մեջ է Թբիլիսին: 

Ենթադրվում է, որ նա պետք է պաշտպանի իր քաղաքական և տնտեսական բարերար Վաշինգտոնին, իսկ քաղաքական ընդդիմությունը պահանջում է, որ անգամ պետք է առավել կոշտ արձագանքել, քանի որ երկիրը պատրաստվում է մտնել ՆԱՏՕ: 

Վրաստանի համար տիպիկ է այն, որ նրան ավելի շատ անհանգստացնում է Ռուսաստանը, և Արևմուտքի հետ առավել ամուր կապեր ստեղծելու կողմնակիցները վախենում են, որ Ռուսաստանը, օգտագործելով իրանական հակամարտությունը, կարող է ԱՄՆ-ին ներկայացնել որպես հրեշի տեսքով համաշխարհային ագրեսոր և օգտագործել այդ առիթը Կովկասում իր ռազմական ներկայությունն էլ ավելի ուժեղացնելու համար: 

Բայց, ինչպես կարծում է վրացի փորձագետ Էկի Ակոբին, հակամարտությունը կարող է նաև հակառակ արդյունք տալ: 

Ըստ նրա, «կասկածելի է, որ իրավիճակը զարգանա հօգուտ Ռուսաստանի, անգամ հակառակը, դա կարող է բերել Մերձավոր Արևել քում ուժերի այն հավասարակշռության խախտման, որին հասել է Ռուսաստանը սիրիական պատերազմում իր մասնակցությամբ»: 

Այնուամենայնիվ, փորձագետների մեծ մասի կարծիքն այն է, որ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լայնամասշտաբ պատերազմի ծագման հավանականությունը փոքր է, սակայն անվտանգության սպառնալիքն առկա է, և Կովկասի երկրները պետք է «ուշադիր հետևեն իրադարձությունների զարգացմանը»:

Կամո Խաչիկյան

 

ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (25 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Բար­բա­րո­սա­կան քրե­ա­կան գոր­ծո­ղու­թյուն, որի պա­տաս­խա­նա­տուն Ադր­բե­ջանն է Ավ­տո­մե­քե­նա­նե­րի կու­տա­կում է, իսկ գնորդ չկա Հան­ցա­վո­րու­թյան դեմ պայ­քար՝ նաև քա­ղա­քա­կան պատ­ճառ­նե­րո՞վ. ան­հանգս­տաց­նում է, որ այդ պատր­վա­կով կհար­ձակ­վեն ընդ­դի­մու­թյան վրա Ամերիաբանկ. օնլայն հաստատումով վարկեր 1000 խոշոր հարկատուների համար Ան­պար­տե­լի Դա­վիթն ու Նա­րեն.գրե­թե ան­փո­փոխ ճա­շակ՝ անուն­նե­րի հար­ցում. «Փաստ» Աս­պի­րանտ­նե­րի և դոկ­տո­րանտ­նե­րի կրթա­թո­շա­կը կբարձ­րա­նա. կավելանա՞ արդյոք հետ­բու­հա­կան կրթա­կան ծրագ­րում ընդգրկ­վա­ծու­թյունը. «Փաստ» «Տե­ղա­կան ինք­նա­կա­ռա­վար­ման կա­յաց­մա­նը զու­գըն­թաց մարզ­պե­տա­րան­նե­րի դերն աս­տի­ճա­նա­բար կնվա­զի». «Փաստ» Ինչ­պե՞ս են իշ­խա­նու­թյան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը ներ­կա­յա­նա­լու Լյուք­սեմ­բուր­գի ներդ­րու­մա­յին հա­մա­ժո­ղո­վին. «Փաստ» Հան­րաք­վեի մի­ջազ­գա­յին հո­վա­նա­վո­րի փնտրտուք. «Փաստ» «Իշ­խա­նու­թյու­նը դեռ հա­մա­րում է, որ անս­խա­լա­կան է.ոչ բո­լորն են ըն­կա­լել այն պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը, որն այ­սօր իրենց ուսե­րին է». «Փաստ» Փոքր հիդրոէլեկտրակայանի ծրագիրը կասեցվո՞ւմ է. «Փաստ» Լրացուցիչ հուզականություն ու էյֆորիա ապահովելու համար. «Փաստ» Դա­վիթ Տո­նո­յա­նի հրա­ժա­րա­կա­նը առա­վել առար­կա­յա­կան է դառ­նում. «Փաստ» Հունվարին Երեւանում բնակարանների շուկայական գների տարեկան աճ է նկատվել Իտալիայում ՀՀ դեսպանությունը հորդորում է հայերին չայցելել Լոմբարդիա և Վենետո Ֆրանսիայում ապաքինվել են կորոնավիրուսով վարակված բոլոր հիվանդները Ծնողը աշակերտների ներկայությամբ ապտակել է ուսուցչուհուն, քաշքշել. հայտարարություն «Անտերություն է». Մեղրու ԲԿ-ում հրաժարվել են զննել մի քանի օր ջերմող երեխաներին Իրանի կառավարության ներկայացուցիչը կոչ է արել չքաղաքականացնել կորոնավիրուսի խնդիրը Կորոնավիրուսը հասավ Ադրբեջան. կան հոսպիտալացվածներ
website by Sargssyan