«Արվեստագետը պետք է պատրաստ լինի բարձունքներ նվաճելու». Ջակ Ավետիսյան

Գեղանկարիչ Ջակ Ավետիսյանը 9 տարեկան էր, երբ ընտանիքը տեղափոխվեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ: Թեև նա մինչ օրս չի կարողացել Հայաստանում լինել և վերհիշել մանկության տարիների քաղցր պահերը, ապրումներն ու սպասումները, այնուամենայնիվ հայրենիքից հեռու Ջակը ապրում ու ստեղծագործում է շարունակելով պահել հայկական շունչն ու հոգին:

Նա այն եզակի արվեստագետներից է , որին հաջողվել է գրավել աշխարհի շատ ու շատ խստապահանջ արվեստասերների ու մասնագետների ուշադրությունը: Ջակի գործերը ներկայացված են նաև ժամանցի հայտնի վայրերում, ինչը ևս փոքր ձեռքբերում չէ: Նկարելուց բացի, տաս տարի առաջ նա նաև հեղինակել է «Առյուծի սիրտը» պատվածքը, որտեղ կրկին միախառնված են թե՛ հայկական ընտանիքին, թե՛ ընդհանրապես մարդուն հուզող խնդիրներ:

- Ջակ, Դուք 9 տարեկանից ապրում եք ԱՄՆ Լոս Անջելես քաղաքում և կարելի է ասել, որ կյանքի մեծ մասն անց կացրել եք օտար ափերում: Նկարում եք, պատմվածքի հեղինակ եք, բայց Ձեր բոլոր ստեղծագործություններում կարմիր գծով անցնում է հայկական շունչն ու հոգին: Ինչպե՞ս է հաջողվել պահպանել այն:

- Շատ դժվար է եղել այն պահպանել, քանի որ մեծացել եմ ԱՄՆ-ում և սիրում եմ տեղի մշակույթը, որտեղ միախառնված են տարբեր ազգերի մշակույթներ: Միևնույն ժամանակ զգում էի, որ կան արժեքներ, որոնք պետք է պահպանել: Մշտապես տեղի մշակույթի ներգործության և հայոց ազգայինը պահպանելու հարցերը խառնաշփոթ են առաջացրել, բայց ամենաշատը ինձ հուզում էր այն, թե ինչպես կարող եմ տեղի և հայոց ազգային մշակույթները համատեղել: Երկար եմ փնտրել այն կետը, որտեղ մեկը մյուսին ոչ միայն չեն խանգարի, այլև կփոխլրացնեն: Այստեղ քիչ հայ արվեստագետներ կան, բացի այդ, իմ շփումներն ավելի շատ ամերիկացիների հետ են: Նման դեպքում ավելի է դժվարանում հայկական արժեքների պահպանությունը: Իմ մեջ հայկական ավանդականին ու ազգայինին հավատարիմ մնալու հարցը դեռ մանկուց ընտանիքումս է սերմանվել: Հետագայում, երբ տարիք առա, ինքնության պահպանման ցանկությունն ինքնիրեն արթնացավ: Տեսնելով Ամերիկայի և՛ լավը, և՛ վատը, հասկացա, որ շատ հարցերում հայերս ավելի ճիշտ ենք ապրում, քան այլ ազգերը:

- Խոսքը առօրյայի՞, թե՞ ընտանեկան արժեքների մասին է:

- Ավանդաբար հայկական ընտանիքներում հոր դերակատարումը բավական բարձր է, ինչը շատ այլ ազգերի դեպքում այդպես չէ: Հայկական ընտանիքում հայրը և մայրը իրենց հստակ տեղն ու դերն ունեն: Իմ կարծիքով դա օգնում է, որ ընտանիքն ավելի կայուն լինի: Դա ինձ համար շատ կարևոր է: Գուցե դա է պատճառներից մեկը, որ ինձ մոտ ազգային ու ընտանեկան ավանդույթները պահպանելու ցանկություն առաջացավ:

- Գուցե տարբեր ազգերի հետ շփումներն են օգնել, որպեսզի ազգայինը պահպանելու ցանկություն առաջանա: Հավանաբար այլոց մոտ տեսել եք սովորույթներ, որոնք ընդունելի չե՞ն եղել:

- Այո, կան բաներ, որոնք ինձ համար խորթ են, բայց այդ ամենը տեսնելու և եղածը վերարժևորելու համար նախ հարկավոր է գնալ, տեսնել, համեմատել, նոր միայն եզրակացություն անել:

- Իսկ ստեղծագործելիս մտածո՞ւմ եք այդ մասին, թե՞ Ձեր ստեղծագործությունները բոլորովին այլ ապրումներից են ծնվում:

- Ստեղծագործելու ժամանակ ես այլ մարդ եմ, որպես ընտանիքի հայր՝ այլ: Մեկը մյուսին փոխլրացնում են, բայց ինձ համար կարևոր է, որ երկու կերպարներն էլ միասին լինեն: Որպես ստեղծագործող ուրիշ աչքերով ես նայում առօրյա կյանքում տեղի ունեցող իրադարձություններին, իսկ ստեղծագործելիս՝ ամեն ինչին նայում եմ կյանքի և առօրյայի աչքերով: Դա շատ հետաքրքիր է:

- Դուք հեղինակել եք նաև «Առյուծի սիրտը»  պատմվածքը, որտեղ կրկին հայկական հետք ու շունչ կա: Այն հայր և որդի ժամանակ և տարածություն չունեցող փոխհարաբերությունների ու ապրումների մասին է: Ինչն էր առաջին անգամ պատմվածք գրելու ցանկության շարժառիթը:

- ԱՄՆ-ում գեղարվեստի ինստիտուտն ավարտելուց հետո մանկական հրատարակչի հետ համագործակելով մանկական երկու գիրք ձևավորեցի և պատմությունը գրելու, ձևավորելու և հրատարակելու ցանկություն առաջացավ: Երբ իմացա որ մեր առաջնեկն է լույս աշխարհ գալու, գիշերը մտորումների մեջ էի և հանկարծ ինքս ինձ հարցրեցի, թե ինչը կարող է այն ամենադժվար ու անլուծելի հարցը լինել, որը ծնողը պետք է ջանք չխնայելով հաղթահարի: Պատմվածքն այդ ժամանակ ծնվեց: Շատ արագ գրի առա: Բայց քանի որ ես գրող չեմ, ինձ օգնության եկավ իմ ընկերը՝ Կարո Փլիկյանը, որը պատմվածքներ է գրում: Եվ այդպես, համատեղ աշխատանքի արդյունքում ստեղծվեց իմ առաջին գրական գործը, որտեղ երեխան ծնվում է սրտի արատով, իսկ հայրը փորձում է հաղթահարել այդ փորձությունը, պայքարել ու փրկել իր տղայի կյանքը:



- Պատմվածքում, սակայն, կան նաև ապրումներ, որոնք հայրական օջախից հեռանալուց հետո սովորաբար հաղթահարում են զավակները: Արդյոք պատմվածքի այդ դրվագը զուգահեռվո՞ւմ է Ձեր մտորումների հետ:

- Հայրս շատ պահպանողական անձնավորություն է: Դա հատուկ է հայ ընտանիքներին: Օրինակ, որդին պետք է ծնողների հետ ապրի և այլն, բայց ինձ համար, որպես հայի, դա առաջին տեղում չէր, քանի որ ընտանեկան ավանդույթները պահպանելուց բացի, ցանկություն ունեի իմ պատկերացումներով ապրել: Ես էլ հեշտ չեմ բաժանվել իմ հայրական օջախից: Ֆիզիկապես հեռանալը հեշտ է, սակայն հոգեկան ապրումները հաղթահարելը, կարող եմ ասել, հեշտ չի եղել, քանի որ որպես զավակ միշտ էլ ցանկանում ես ծնողի կողքին լինել: Ես մեծացել եմ մի ընտանիքում, որտեղ կային ավանդույթներ, որոնք պետք էր պահպանել, և ես միշտ ամեն ինչ արել եմ ծնողներիս և շրջապատիս գոհացնելու և ուրախացնելու համար: Սակայն, գալիս է մի պահ, որ սկսում ես մտածել, թե շրջապատդ ինչքանո՞վ է ջանում նույնկերպ քեզ ուրախացնել և արդյոք ներդրածդ ջանքերը միակողմանի չե՞ն: Ինչ վերաբերում է հայր և որդի փոխհարաբերություններին ու ապրումներին, որոնք ներկայացված են պատմվածքում, ապա գրելու ընթացում ես չէի մտածում իմ և հայրական ընտանիքից բաժանվելու պահին ունեցած ապրումների մասին: Պատմվածքը գրելուց հետո ավելի ակնառու դարձավ, որ իսկապես բավական խորն են եղել բաժանման ապրումները, այդ պատճառով էլ, գուցե, այն տեղ է գտել պատմվածքի մեջ:

- Ի դեպ, հետաքրքիր է, որ պատմվածքի հերոսը հեռանում է հայրական օջախից, բայց վերադարձի մասին ոչինչ չկա: Արդյոք պատմվածքը շարունակություն կունենա՞:

- Այդ հարցը շատ են տալիս: Կարծում եմ, այն շարունակություն կունենա, քանի որ կարևոր է ներկայացնել նաև հայրական օջախից հեռանալուց հետո տղայի ապրումներն ու մտորումները: Անկեղծ ասած, դեռ չեմ մտածել, թե պատմվածքի հերոսը ինչ փորձություններ պետք է հաղթահարի: Դժվարանում եմ ասել, թե երբ կծնվի երկրորդ պատմվածը, բայց անպայման շարունակություն կունենա:

- Հայ արվեստագետի համար հե՞շտ է, թե՞ դժվար ապրել, ստեղծագործել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ու որպես արվեստագետ կայանալ: Իմ կարծիքով այստեղ ավելի շատ սպառողական միտքն է գերիշխում, քան հոգևորը, իսկ ազգայինը կա՛մ չկա, կա՛մ բավական հետին պլան է մղված: Եվ երկրորդ հարցը՝  եթե նորից մասնագիտություն ընտեիք, արդյոք կրկին կցանկանայի՞ք նկրիչ դառնալ: 

- Այո, չիշտ եք նկատել: Ինչ վերաբերում է մասնագիտությանս, ապա, միանշանակ, բայց եթե նորից նույն ճանապարհն անցնեի ինքս ինձ ավելի վաղ տարիքում կընդունեի որպես նկարիչ: ԱՄՆ-ում կայանալը հեշտ չէ: Պետք է կարողանալ նաև աշխարհին ներկայանալի լինել, ինչը բավական բարդ է: Այստեղ շատ հետաքրքի ր է: Նկարիչը կարող է շատ լավ ստեղծագործել, բայց այդպես էլ չկայանալ ու չընդունվել որպես նկարիչ: Բազմազգ երկիր է Ամերիկան և բոլորն ավելի շատ նորություն են փնտրում: Ուստի պետք է կարողանաս նոր ու այնպիսի խոսք ասել, որը հասկանալի լինի տարբեր ազգերի ներկայացուցիչների համար և միևնույն ժամանակ հետաքրքիր լինի: Հակառակ դեպքում քեզանով չեն հետաքրքրվի: Դա նաև օգնում է որպես արվեստագետ անընդհատ աճել ու կայանալ:

- Ամփոփելով զրույցը, ԱՄՆ-ում կամ կայացած այլ երկրներում ապրող հայի համար կարևո՞ր է ազգայինը պահպանելը և ինչպե՞ս կարելի է պահպանելով սեփական ես-ը ճանաչելի դառնալ աշխարհին:

- Շատ կարևոր է ինքնաճանաչումը: Եթե յուրաքանչյուր մարդ կարողանա իր ցանկություններն ու հնարավորությունները համադրել, ապա կկարողանա ավելի շուտ կայանալ ու ավելի հեռուն նայել: Եվ ամենևին կարևոր չէ, թե ինչ ուղղությամբ ես շարժվում, կամ արվեստի որ ճյուղն ես ընտրել: Օրինակ, եթե ես ավելի վաղ տարիքում ընդունեի, որ ես նկարիչ եմ, ապա ավելի շուտ կհասնեի այն կետին, որտեղ հիմա եմ: Բայց մյուս կողմից, հաշվի առնելով, որ յուրաքանչյուրն ինքն է ընտրում, թե ինչ է ուզում անել ու այդ ուղղությամբ է հարթում իր ճանապարհը, ապա կարող եմ ասել, որ յուրաքանչյուրի տեղն այնտեղ է, որտեղ հիմա է, և դա է իրենը: Ես չեմ ուզում որևէ մեկին խորհուրդ տալ, քանի որ ամեն ինչ խիստ անհատական է, բայց մի բանում համոզված եմ, որ ինքնաքննադատությունը երբեմն խանգարում է ցանկությունների ավելի վաղ իրականացմանը: Միշտ պետք է աշխատել որպեսզի ցանկություններն իրականություն դառնան, անկախ նրանից աշխատանքի արդյունքը քեզ դուր է գալիս, թե ոչ: Ամեն դեպքում ես հավատում եմ, որ արվեստագետը մշտապես պետք է պատրաստ լինի բարձունքներ նվաճելու, հակառակ դեպքում, համաշխարհային այս այս թոհուբոհի մեջ կկորցնի անգամ սեփական ես-ը:



Հարցազրույցը վարեց` Արմինե Գրիգորյանը

ԱՄՆ, Լոս Անջելես, 2020 թ.

Ո՞վ է հող հանձնել. տարածքները կորսվել են կռվի դաշտում. Լենա Նազարյան (տեսանյութ) Գոնե Քարվաճառի պարագայում Մոնթեն ամեն ինչ կաներ, որ արդյունքն այսպիսին չլինի. Սեդա Մելքոնյան (տեսանյութ) Լույս չի լինի նշված հասցեներում Հայ զինծառայողը փրկում է ականի վրա հայտնված ծառայակցի կյանքը (տեսանյութ) Ով է զոհված ֆուտբոլիստ Արթուր Բարսեղյանը ՄԻՊ-ի նկատմամբ հարձակումները կազմակերպվում կամ համակարգվում են բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից. ՄԻՊ «Գարնանը, գուցե, ստանանք նոր, ավելի լայնամասշտաբ պատերազմ» (տեսանյութ) Փարիզի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի անկախության ճանաչումը ոչ ոքի ձեռնտու չէ․ Ֆրանսիայի ԱԳՆ պետքարտուղար Արտակարգ դեպք. Վիճաբանություն-ծեծկռտուք Երևանում Սպիտակ տունը դիտարկում է Եվրոպայից մուտքի սահմանափակումների վերացման հնարավորությունը Ինչո՞ւ զոհերի ցուցակները չեն հրապարակվում․ պարզաբանում են ՊՆ-ից Ֆրանսիան Թուրքիայից պահանջել է սիրիացի վարձկաններին դուրս բերել Լեռնային Ղարաբաղից Մի քանի օր լուր չունեինք եղբորիցս, բոլորս անհանգիստ էինք, բայց չէի կարող պատկերացնել, որ…Ալբերտ Հովհաննիսյանի քույրիկի հուզիչ գրառումը Թուրքիան ուժեղացնում է իր ռազմական ներկայությունն Իրաքի հյուսիսում Ֆրանսիայի Սենատում մեկնարկել է ԼՂ ճանաչման անհրաժեշտության մասին բանաձևի նախագծի քննարկումը Ուկրաինացի զինվորականները շրջափակման մեջ են ընկել Ղարաբաղի շրջաններից մեկում Կյանքից հեռացել է Դիեգո Մարադոնան «Մոնթեի ծնունդին տալիս ենք էն, ինչը չտալու համար ինքը ծնվել էր». Գարիկ Մեկ ամսից ավելի լուր չունենալուց հետո ընտանիքը զինվորի մասին տեղեկացել է ադրբեջանցիների տեսանյութերից Լենա Նազարյանը, դուրս գալով գեղեցկության սրահից, չպատասխանեց ոչ մի հարցի (տեսանյութ)
Մի քանի օր լուր չունեինք եղբորիցս, բոլորս անհանգիստ էինք, բայց չէի կարող պատկերացնել, որ…Ալբերտ Հովհաննիսյանի քույրիկի հ... Գիտնականները պատմել են մի ըմպելիքի մասին, որը կարող է օգնել կորոնավիրուսի դեմ պայքարում Ռիտա Սարգսյանը մահվանից առաջ միայն մի նախադասություն է ասել Ես բախտ ու պատիվ եմ ունեցել ճանաչելու Ձեզ, իմ Ռիտա Ալեքսանդրովնա ջան. Ավետ Բարսեղյան «Նախքան կնոջս երդում տալը՝ հայրենիքիս եմ երդում տվել»․ զոհված զինծառայող Դավիթ Արզումանյան Արցախում զոհվել է Էդիկ Կիրակոսյանը «Բարձունքը մերն է, տղերքը չկան». զոհվել է հայտնի տողերի հեղինակի որդին «Դու խաղ մի խաղա, ամոթա Մգեր Արմենիա, հարգի հերոս տղերքին». Սոնան պատասխանել է Մհերի մեկնաբանությանը «Վարդանս, տղես, շնորհակալ եմ, որ ծնվեցիր, ներողություն, որ գնացիր». Դավիթ Ամալյանի գրառումը որդու զոհվելու մասին Սիրված երգչուհին փնտրում է եղբորը
website by Sargssyan