Գա­գիկ Մա­կա­րյան. «Առա­ջարկ­վող մո­դե­լը պետք է վե­րա­նա­յել. հա­զա­րա­վոր ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի այն հա­սա­նե­լի չի լի­նե­լու». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Օրերս հրապարակվեց կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքների չեզոքացման առաջին միջոցառման նախագիծը, որում մասնավորապես նշված են տնտեսվարողներին օժանադակելու նպատակները, ինչպես նաև տնտեսվարողների շրջանակը: 

Ըստ նախագծի՝ օժանդակության հիմնական ձևերը համաֆինանսավորումը, վերաֆինանսավորումն ու սուբսիդավորումն են: Հայաստանի գործատուների միության նախագահ Գագիկ Մակարյանը գնահատում է հրատապության կարգով նման նախագիծ մշակելու հանգամանքը, բայց, այդուհանդերձ, որոշակի վերապահումներ ունի:

«Արագությունը գնահատում եմ, բայց այստեղ կարևոր խնդիր կա. համակարգը հասանելի չի լինի հազարավոր ընկերությունների համար՝ պայմանավորված մի քանի պատճառներով: Առաջին՝ այստեղ սելեկցիայի, այսպես ասած, մի հետաքրքիր բանալի է դրված: Գրված է, որ կարող են դիմել լավ վարկային ու հարկային պատմություն ունեցող ընկերությունները, բայց սա արդեն բավականին խիստ սելեկցիայի է ենթարկում ընկերությունների թիվը. 

կարծում եմ՝ մեծ թվով ընկերություններ այդ շեմը պարզապես չեն կարողանա հաղթահարել: Երկրորդ  պատճառն այն է, որ այդ լավ պատմությունը կարող է խաթարվել հենց ներկա իրավիճակում՝ համավարակից բխող պայմաններում: Արդեն շատ-շատ ընկերություններ չունեն ֆինանսական միջոցներ, բացի այդ, ունեն խնդիրներ՝ սկսած կոմունալների վճարումներից, ավարտված հարկային պարտավորությունները կատարելով: Հետևաբար, իրենք շատ արագ կարող են հայտնվել վարկային վատ պատմություն ունեցողների ցուցակի մեջ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Գ. Մակարյանը:

Ըստ մեր զրուցակցի, այլ պատճառ էլ կա:

«Կլինեն ընկերություններ, որոնք չեն կարող դիմել, քանի որ, ըստ նախագծի, պետք է բիզնես պլաններ մշակեն: Բացի այդ, պետք է բանկերի հետ գործ ունենան, իսկ բանկերը շարունակելու են իրենց պահանջները դնել, որոնց թվում են համապատասխան շրջանառությունները, ապացուցող փաստաթղթերն առ այն, որ վերցրած վարկերը կարող են վերադարձնել: Ապագային ուղղված նման այլ հարցեր կարող են առաջանալ, բայց խնդիրն այն է, որ կորոնավիրուսի պատճառով ընկերությունները կորցնում են այդ հնարավորությունները: Օրինակ` չի բացառվում, որ արդեն պայմանագրեր են խզվում կամ չեն կատարվում, շրջանառության ծավալներն են նվազում: 

Բացի այդ, Ռուսաստանի հետ աշխատող ընկերությունները ռուբլու արժեզրկման պատճառով եկամուտների մեծ կորուստներ ունեն: Այսինքն, բանկը կարող է վաղն ուսումնասիրել ու տեսնել, որ այդ ընկերությունների հետ աշխատելն իր համար ռիսկային է: Հաջորդ պատճառն այն է, որ փոքր և միջին բիզնեսը կդժվարանա այս բոլոր պահանջները հաղթահարել՝ մասնավորապես բիզնես պլաններ մշակելու, ապացուցող փաստաթղթեր ներկայացնելու տեսանկյունից: Իրենց վարկային պատմությունները ոչ միշտ են հաջող»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը:

Ընդգծելով նաև այլ հնարավոր պատճառներ՝ Գ.Մակարյանը շեշտեց. 

«Այս մոդելը պետք է վերանայել: Իսկ միջոցները բավարար են. 150 մլրդ դրամը շուրջ 300 մլն դոլար է կազմում, ինչը հսկայական գումար է: Ըստ իս, այն կարելի է բաժանել մի քանի մասերի՝ հասանելիություն ապահովելու համար: Գումարների մի մասը կարելի է տալ կազմակերպություններին՝ կոմունալ վճարումների համար: Կամ էլ պետությունը կարող է միջնորդել, որ էներգակիրների հետ կապված վճարումները հետաձգվեն»:

Քանի որ վերոնշյալ խնդիրների պատճառով ոչ բոլոր ընկերությունները կարող են ստանալ այդ վարկերը, Գ. Մակարյանն առաջարկում է փորձել ավելի պարզեցված մոդելով տրամադրել դրանք կամ էլ դիտարկել դրամաշնորհների տարբերակը. 

«Մենք մեկ շաբաթ առաջ 14 կետով առաջարկներ ենք ներկայացրել փոխվարչապետին: Կետերից մեկը դրամաշնորհներ տրամադրելու մասին է՝ 4000-25000 դոլար՝ փոքր ու միջին բիզնեսին, հատկապես զգայուն ոլորտներին, որոնցից մեկը զբոսաշրջությունն է: Կամ էլ առաջարկում ենք դիտարկել հարկային արձակուրդը, կամ գոնե չհաշվարկել տույժ ու տուգանքները: Այս առումով հատկանշական է Բուլղարիայի օրինակը, որը, ի թիվս այլ մեխանիզմների ներդրման, մի քանի ամսով հետագձել է հարկային հաշվետվությունների ժամկետները: 

Հայաստանի դեպքում ևս պետք է փոխվեն գործիքակազմերը, որպեսզի բիզնեսի բոլոր շերտերի համար հասանելիություն լինի»:

Մեր զրուցակիցը նշեց, որ ինչպես բոլոր պետությունները, համավարակի պայմաններում Հայաստանը ևս պետք է երեկ կարևոր ու գլոբալ նպատակ իրականացնի:

Առաջին նպատակը, որը պետք է իր առջև դնի ՀՀ կառավարությունը, տնտեսության պահպանումն է. «Այսինքն, թույլ չտալ, որ տնտեսությունը փլուզվի: Երկրորդ նպատակը պետք է լինի ձեռնարկությունների կայունության ապահովումը, երրորդը՝ զանգվածային գործազրկություններ չառաջացնելու խնդիրը: Հայաստանն այս առումով կրիտիկական է, քանի որ աղքատության և գործազրկության բարձր ցուցանիշ կա: 

Այս երեք բաղադրիչները տեղավորվում են սոցիալականից տնտեսական շղթայի մեջ, հետևաբար պետք է ներդաշնակ աշխատել, կարևորել ոչ միայն սոցիալականը, այլև տնտեսականը: Այսինքն, մեկը մյուսի հաշվին չանել, այլ որոշակի կոմպրոմիսներով, լուծումներով փորձել ներդաշնակ դարձնել իրավիճակը»: 

Գ.Մակարյանի հետ զրույցում անդրադարձանք նաև պետական ու մասնավոր հատվածի համագործակցության կարևորությանը:

«Ցավոք, այսօր երկխոսություն առանձնապես չեմ տեսնում: Իրականում երկխոսությունը պետք է ակնհայտ լինի մի քանի ձևով: Նախ՝ բիզնեսի շահերը պաշտպանող ասոցիացիաները ներառված չեն շտաբի աշխատանքների մեջ: 

Պարետի հետ հանդիպումներ չեն լինում, պարետատունը չի դիմում հանդիպումների, խորհրդակցելու կամ ինչոր հարցեր քննարկելու համար: Համապատասխան նախարարությունների կողմից ևս արձագանք չկա, բացառությամբ էկոնոմիկայի նախարարության, որը մեզ ևս դիմել է՝ բիզնեսի շրջանակներում հարցումների իրականացման խնդրանքով: 18 հարց է՝ մի քանի կետերով. օրինակ՝ կրճատե՞լ եք արդյոք աշխատողների, կամ կորոնավիրուսի հանգամանքով պայմանավորված հումքի կամ այլ ռեսուրսների խնդիր ունե՞ք: 

Նպատակն այն է, որ անկեղծ պատասխանների հիման վրա նախարարությունը կարողանա կառավարության հետ ինչ-որ գործիքակազմ մշակել՝ ավելի կոնկրետ աջակցություն ցույց տալու համար: Բայց, այդուհանդերձ, այս հարցաշարերը լրացնելը կարող է իրենից սառը, պասիվ բնույթի ինֆորմացիա ենթադրել, մինչդեռ հանդիպումներն ու քննարկումներն ավելի հետաքրքիր են, թեպետ այդ առումով երկխոսություն դեռ չկա: 

Բացի այդ, մենք նախարարներին, պարետին, ինչպես նաև Ազգային ժողով ենք նամակներ ուղարկում, բայց որևէ արձագանք չենք ստանում: Մենք անգամ չգիտենք՝ այդ նամակը ստացան, թե ոչ: Ոչ մի ռեակցիա չկա: Հասկանալի է, գերծանրաբեռնված են այս օրերին, բայց գոնե ինչ-որ վերաբերմունք պետք է երևա: Ընդհանուր առմամբ, ինչպես մինչ այս էր երկխոսության մակարդակը վատ, նույն ձևով էլ հիմա է»,-ասաց Գ. Մակարյանը՝ միաժամանակ նկատելով, որ երկխոսությունը հատկապես այս պահին անհրաժեշտ է ու կարևոր:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

 

Այսօր քննարկում էինք դիմակների կրման պայմանները խստացնելու հնարավորությունը. Վարչապետ Աշխարհահռչակ դոները՝ նաև Հայաստանում. Տերյան փողոցում իր դռներն է բացել «Ալի Բաբա» ռեստորանը Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել Գործարկվել է ՀՀ նախագահի՝ երեխաների համար նախատեսված կայքը Ղազախստանի նախագահն արագ ապաքինում է մաղթել Փաշինյանին «Բելառուսում փաշինյաններ ու զելենսկիներ չկան, այստեղ Մայդան չի՛ լինելու»․ Լուկաշենկո․ Belta Լոռիում ապօրինի ծառահատման դեպքեր են բացահայտվել Ամերիաբանկը գործնական ուսուցման հեռավար դասընթացներ կանցկացնի Գյումրիի ՏՏ կենտրոնի ուսանողների հետ Որքան կկազմի մինչև 10 մլն դրամ կադաստրային արժեք ունեցող բնակարանների տարեկան գույքահարկը ՀԾԿՀ-ն առաջարկում է սպառողներին վաճառվող գազի սակագինը թանկացնել 4․5 %-ով, ոչ թե 11 %-ով, ինչպես առաջարկում է «Գազպրոմ Արմենիան» Տիգրան Ավինյանը թեստավորվել է, հայտնի է պատասխանը ՀՀ զինված ուժերը Նախիջևանի ուղղությամբ խոցել են ադրբեջանական ռազմական տեխնիկա. Տեսանյութ Համագործակցելու սովետահպատակի բարդույթի, համատարած հետազոտությունների անհրաժեշտության և վարչապետի ապաքինմամբ ազդարարվելիք նահանջի մասին Կաթողիկոսը նոր նշանակումներ է արել Արայիկ Հարությունյանը նախարարներ է նշանակել Կդադարեցվի Հայաստան բնական գազի մատակարարումը Արարատ Միրզոյանի որոշմամբ Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ կգումարվի. Օրակարգը հայտնի է Գագիկ Ծառուկյանի շնորհավորական ուղերձը Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվա առթիվ Ալիեւը փորձում է փրկել իրեն եւ Ադրբեջանը «Պատկերացրեք՝ երդմնակալության խնջույքին վարչապետը արդեն վարակված է եղել. քանի զինվորական է մտել զորամասեր»
website by Sargssyan