Սաքսոֆոն. հեղափոխություն երաժշտական գործիքների պատմության մեջ

Սաքսոֆոնը պարզ լեզվակավոր մետաղյա փողային գործիք է կոնաձև փողով, ընդլայնված և դեպի վեր թեքված փողաբերանով։ Այս երաժշտական գործիքի պատմությունը սկսվել է 19-րդ դարից: Սաքսոֆոնը նախագծվել է 1840 թվականին Ֆրանսիայում՝ բելգիացի երաժշտական գործիքների վարպետ Ադոլֆ Սաքսի կողմից և արտոնագրվել է չորս տարի անց։ 

Հենց այդ պատճառով էլ գործիքը կոչվել է «saxophone», այսինքն՝ «Sax» ստեղծողի անվանը միացված հունարեն «phone» բառը, որը նշանակում է հնչյուն: Առաջին սաքսոֆոնների վրա եղել են երկու իրարից առանձին օկտավային փականներ, երեք կողային փական՝ ձախ ձեռքի, մեկ փական՝ աջ ձեռքի համար և մեկ լրացուցիչ փական՝ ձախ ձեռքի ցուցամատի համար: Սաքսոֆոնի ցուպը (трость) և լկամը (мунштук) շատ նման են կլառնետի ցուպին և լկամին: Այս գործիքը համարվում է պղնձյա և փայտյա փողային գործիքների միջանկյալ տեսակ (քանի որ սաքսոֆոնը մետաղյա է, իսկ ցուպը՝ փայտյա)։ 

Սաքսոֆոնը ունի թավ, հյութեղ, ինքնատիպ տեմբր, որ ավելի մոտ է փայտյա փողայիններին, ունի լիարժեք և հզոր հնչողություն և մեծ տեխնիկական շարժունակություն։ Ադոլֆ Սաքսը հանդիսանում է նաև պղնձյա փողային գործիքների սաքսոֆոնային ընտանիքի՝ սաքսոգոռների ստեղծող։ 

Սաքսոֆոնների ընտանիքը բաղկացած է հիմնականում 7 գործիքից՝ սոպրանինո, սոպրանո, ալտ, տենոր, բարիտոն, բաս, կոնտրաբաս, որոնք ունեն հաջորդաբար մի-բեմոլ և սի-բեմոլ լարվածք։ 

Որպես սոլո գործիք՝ առավել տարածված է ալտ սաքսոֆոնը։ Այժմ Ֆրանսիայում այն փողոցը, որտեղ ստեղծվել է սաքսոֆոնը, կրում է Ադոլֆ Սաքսի անունը։ Սաքսոֆոնի պատմության մեջ նշանակալից է 1890 թվականը, երբ Ֆրանսիական «Lecomte» ընկերությունը լուրջ կառուցվածքային փոփոխություն է կատարել սաքսոֆոնի կառուցվածքում՝ տեղադրելով զույգված օկտավային փականներ, որը լավացրել է գործիքի տեխնիկական շարժունակությունը: 

Հետագայում վիրտուոզ-սաքսոֆոնիստ Լեֆեբրի և ամերիկյան «Conn» ընկերության համագործակցության արդյունքում սաքսոֆոնի վրա ավելացել է մի-բեմոլ 3-րդ օկտավային փականը: Ներկայումս էլ երաժշտական գործիքներ արտադրող ընկերությունները անընդհատ կատարելագործում են սաքսոֆոնը: 19-րդ դարի կեսերից սաքսոֆոնը գործածվել է փողային, հազվադեպ՝ սիմֆոնիկ նվագախմբերում, ինչպես նաև որպես սոլո գործիք՝ նվագախմբի ուղեկցությամբ։ 

Սաքսոֆոնը օգտագործվում է և՛ դասական, և՛ ջազային երաժշտության մեջ ու հիմնականում երկու ոլորտներում էլ գտնվում է մենակատարի դերում։ Սաքսոֆոնային ջազի նախահայրերից մեկը Չարլի Պարկերն է. նրա օրոք սաքսոֆոնը դարձել է ամենահայտնի ջազային գործիքներից մեկը։ Առաջին անգամ օպերայում սաքսոֆոնը ներգրավել է Ջորջ Գերշվինը։ 

Առաջին անգամ հայկական սիմֆոնիկ և օպերային ստեղծագործություններում սաքսոֆոնը ներգրավել է Արամ Խաչատրյանը։ Ներկայումս սաքսոֆոնը հանդիսանում է ջազի և դրան հարակից ժանրերի, ինչպես նաև էստրադային երաժշտության հիմնական գործիքներից մեկը։

Կամո Խաչիկյան

«Ժողովուրդ». Խառնաշփոթ՝ ՊՈԱԿ-ի շուրջ. ում է ցանկանում ղեկավար նշանակել Արայիկ Հարությունյանը «Ժողովուրդ». «ՀԷՑ»-ը կտուգանվի․ հաշվիչների ցուցմունքները կեղծել են Ոստիկանապետի ուշագրավ նախաձեռնությունը Ոսկու գինն աճել է, պլատինինը՝ նվազել. թանկարժեք մետաղների գները՝ ըստ NYMEX-ի Գագիկ Ծառուկյանի շնորհավորական ուղերձը՝ Բելառուսի հանրապետության Անկախության օրվա առթիվ Ցուցանիշով հետ ենք և՛ Վրաստանից, և՛ Ադրբեջանից Նավթի գներն աճել են «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկան վտանգված է․ Արմեն Աշոտյան Սահմանադրական դատարանի արդեն նախկին անդամներն իրավունք չունեն մուտք գործելու ՍԴ վարչական շենք. ՀՀ ոստիկանություն Մարուքյանը դիմել է ԱՄՆ Կոնգրեսի անդամներին Ֆրանսիայի վարչապետը հրաժարական է տվել Գտնում ենք, որ Գույքահարկի մասին օրենքի թեման պետք է դառնա հանրային քննարկման առարկա․ Հրանտ Թոխատյան «Մորաքրոջը հուղարկավորել են, ինքնահողի օրը զանգահարել է հարազատներին»․ Նաիրա Զոհրաբյան Արցախի նախագահի նոր որոշումները. նա 4 փոխնախարար է նշանակել Ի՞նչ է նշանակում Արմեն Սարգսյանի հայտարարությունը, թե՝ չի ստորագրելու «ՍԴ-ի մասին» օրենքի փոփոխությունների նախագիծը․ «Հրապարակ» Նախարար Պապիկյանն ընդունել է Իրանի նորանշանակ դեսպան Աբբաս Զոհուրիին «Իմ քայլում» շատերը շոկի մեջ են հայտնվում, երբ Նիկոլ Փաշինյանը խմբակցության նիստում ամենավերջին հայհոյանքներն է հնչեցնում․ «Իրատես» Գազ չի լինելու Աշխատատեղեր փակելու ու այլ գործողությունների հետևանքով ՀՀ-ի կրած տնտեսական վնասները կերևան աշնանը, երբ կհասունանան սոցիալական խնդիրները. Միքայել Մելքումյան Արթուր Վանեցյանը թույլ չի տա, որ Հայաստանը դառնա քաոսի թատերաբեմ
website by Sargssyan