Ատամի խոզանակ. փայտանյութով, խոզի և ձիու մազով, հիմա արդեն՝ տեսախցիկով.«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ատամները լվանալը և մաքրելը պարտադիր հիգիենիկ գործողություն է, որը յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ և իրեն հարգող անձ պետք է կատարի առավոտյան և երեկոյան: Այդ հմտությունը մարդիկ սովորեցնում են երեխաներին վաղ տարիքից: Գաղտնիք չէ, որ ատամները կարևոր դեր են խաղում մարմնի առողջության մեջ: Այդ մասին իմացել են նաև մեր նախնիները, ինչը նշանակում է, որ մենք նրանց ենք պարտական առաջին ատամի խոզանակի համար: Ատամի խոզանակի պատմությունը սկսվել է հին ժամանակներից:

Պեղումների ընթացքում հնագետները բազմիցս գտել են մարդկանց ստեղծած այնպիսի հարմարանքներ, որոնք օգտագործվում են ատամները մաքրելու համար: Սա միայն հաստատում է, որ մարդիկ միշտ էլ խնամել են բերանի խոռոչը: Սկզբից մարդիկ ատամները մաքրելու համար օգտագործել են հասարակ ձողիկներ, որոնց մի ծայրը սրված էր, իսկ մյուսը՝ փխրեցված (փայտանյութը թելատած): Սուր ծայրով հեռացվել են սննդի մնացորդները, իսկ փխրեցված ծայրով մաքրել ատամները: Նման ատամմաքրիչներ հայտնաբերվել են Եգիպտոսի դամբարաններում: Որոշ մարդիկ ներկայումս էլ այդ կերպ են մաքրում ատամները:

Դրանք հիմնականում ցեղեր են, որոնց բնակության տարածքը ժամանակակից Աֆրիկան է: Նման ձողիկներ սովորաբար պատրաստվում են սալվադոր ծառի կեղևից, որն ունի մանրէասպան և լնդերը ամրացնելու հատկություն: Նաև Հին Չինաստանի, Հնդկաստանի և Իրանի բնակչությունն է օգտագործել ատամի խոզանակներ: Դրանց պատրաստման համար օգտագործվել են մաստիկային ծառափայտը, բրոնզը և ոսկին: Ժամանակակից խոզանակի նման մաքրիչի մասին առաջին հիշատակումը կարելի է գտնել մ.թ.ա. 4-րդ դարի ժամանակագրություններում: Այդ ժամանակ դրանք կոչվել են ատամնային ավելներ և պատրաստվել են ծառի մանրացված ճյուղերից: Ատամի առաջին իսկական խոզանակը հայտնվել է 1498 թվականի հունիսին:

Չինաստանն է համարվում նրա հայրենիքը: Խոզանակների համար բռնակներ պատրաստվել են բամբուկից կամ ոսկորից, իսկ վրձին պատրաստելու համար օգտագործվել է խոզի մազը, որն ավելի պինդ է դառնում սառը կլիմայական պայմաններում: Հետևաբար, երբ այդ խոզանակը «ժամանել» է Եվրոպա, այն առանձնապես դուր չի եկել այդ երկրների բնակիչներին: Եվրոպացիները նախընտրությունը տվել են ձիու մազին և դա են օգտագործել իրենց խոզանակների արտադրության մեջ: Լուի Պաստերի կողմից առաջ քաշված այն ենթադրությունից հետո, որ միկրոբները կարող են առաջացնել բազմաթիվ հիվանդություններ, որոնց համար խոզանակի խոնավությունը զարգացման բարենպաստ միջավայր է, որոշվել է, որ խոզանակները այնքան էլ անվտանգ չեն ատամնաբուժության և առողջության համար: Խոզանակների պատմության մեջ դրանց առաջին մասսայական արտադրողն է դարձել անգլիական Addis ընկերությունը:

Արդեն 1840 թվականին խոզանակների արտադրություն է սկսվել Գերմանիայում և Ֆրանսիայում: Խոզանակի վրձնի նյութի մատակարարներ են եղել Ռուսաստանը և Չինաստանը: 1938 թվականից սինթետիկ մանրաթելերը սկսել են փոխարինել բնական մանրաթելերին: Սկզբում դրանք եղել են շատ կոշտ և վնասել են լնդերը, բայց հետագայում որակը բարելավվել է (1950-ական թվականներ): 1938 թվականին ստեղծվել է առաջին խոզանակը, որը աշխատում է էլեկտրականությամբ, այն արտադրվել է Շվեյցարիայում և վաճառքում հայտնվել միայն 60-ականներին:

Այնպիսի էլեկտրական խոզանակ, որը սնվում է ոչ թե ցանցից, այլ մարտկոցից, ստեղծվել է 1961 թվականին, իսկ պտտվող գլխիկով ատամի խոզանակը հայտնվել է մի փոքր ուշ: Խոսելով ատամի խոզանակների արտադրության մասին՝ կարող ենք ասել, որ դրանց զարգացումն անընդհատ է: Դա նկատելի է հատկապես ճապոնական արտադրողների մոտ: Այսպիսով, Panasonic- ի աշխատակիցների մոտ ծագել է գաղափար ստեղծել ատամի խոզանակ տեսախցիկով, որը թույլ կտա օգտագործողին տեսնել իր բերանի խոռոչի բոլոր դժվար հասանելի մասերը և դրանք մանրակրկիտ մաքրել:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Նիկոլ Փաշինյանը նոր որոշում է ստորագրել Ինչո՞ւ չի օգտագործում Ֆիլիպ Մորիսի ներուժը Նոր հաղորդագրություն Արցախից Առանձնացրել ենք 60 ռազմագերի, բռնի անհետացած 40 քաղաքացիական անձ. ԱՀ ՄԻՊ Ռուս խաղաղապահների ուղեկցությամբ ավելի քան 27 000 փախստական է վերադարձել Արցախ Հայաստանում բենզինը թանկացել է. «Ժողովուրդ» Իմքայլականները մեծ հույսեր են կապում բիզնեսմեն նախարարի հետ. «Ժողովուրդ» Վիտալի Բալասանյանը՝ Արցախի դե ֆակտո ղեկավար. «Հրապարակ» Բողոքի ակցիաները քաշքշուկի են վերածվում. «Հրապարակ» ԼՀԿ-ն վարչապետին հեռացնելու ևս մի փորձ է անում . «Հրապարակ» ՊՊԾ գնդից չեն օգնել, թողել են Արարատ Միրզոյանին ծեծե՞ն. «Հրապարակ» Նիկոլ Փաշինյանը վախենում է սեփական թիմից, որ իմպիչմենթ կհայտնեն. «Հրապարակ» ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Ինչպես են ծնողները հրապարակում դիմավորում արձակուրդ եկած զինծառայողներին «Լուծեցիր քո չկայացած «ես»-ի վրեժը, գնա´...». Թեհմինա Վարդանյան Ներքին կարգով հրահանգել են դադարեցնե՞լ արցախցի զինվորների պետպատվերը. Aravot.am Հայաստանի ջրային ռեսուրսները պետք է ծառայեն Հայաստանին. Տավուշի մարզպետ Որոշել եմ տեղափոխվել Արցախ. Մանե Թանդիլյան Ադրբեջանը հրաժարվել է հայ գերիներին առաջիկայում անցկացվելիք շքերթի ժամանակ քայլեցնելու պլանից. Mediaport Երևանի Իսահակյան և Թամանյան փողոցների խաչմերուկում երթևեկությունը ժամանակավոր կփոփոխվի Տելեկոմ Արմենիան ամբողջովին հայկական ընկերություն է
Մխիթարս ու Հայկս մարմնով ծածկել են Աբիկին ու զոհվել հերոսաբար. ո՞վ է պատասխան տալու իմ բալի թափված արյան համար, իմ բալի ... Ինչո՞ւ և ինչպե՞ս ի հայտ եկավ փշալարը․«Փաստ» Համացանցում հայհոյանքը կարծես դարձել է պարտադիր պայման, բայց դա մեր ազգին չի՛ սազում. Արամե 18-ամյա Գևորգն սպասում էր առաջնեկին. որդին կկրի հերոս հոր անունը Նիկոլ,դու պարտության խորհրդանիշ ես և վերջ. Շարմազանով Մի քանի օր լուր չունեինք եղբորիցս, բոլորս անհանգիստ էինք, բայց չէի կարող պատկերացնել, որ…Ալբերտ Հովհաննիսյանի քույրիկի հ... Գիտնականները պատմել են մի ըմպելիքի մասին, որը կարող է օգնել կորոնավիրուսի դեմ պայքարում Ռիտա Սարգսյանը մահվանից առաջ միայն մի նախադասություն է ասել Ես բախտ ու պատիվ եմ ունեցել ճանաչելու Ձեզ, իմ Ռիտա Ալեքսանդրովնա ջան. Ավետ Բարսեղյան «Նախքան կնոջս երդում տալը՝ հայրենիքիս եմ երդում տվել»․ զոհված զինծառայող Դավիթ Արզումանյան
website by Sargssyan