Արդուկի անցած պատմությունը՝ գլաններ, գավաթներ, ծանր մետաղակտորներ.«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հարցին, թե երբ է հայտնվել առաջին արդուկը մարդու կյանքում, դժվար կլինի պատասխան տալ: Եվ ոչ ոք չի էլ մտածում այդ մասին հագուստն արդուկելիս: Ոմանք կարծում են, որ արդուկի պատմությունը սկսվել է այն պահից, երբ հայտնվել են գործվածքներ հագուստի արտադրության համար: Այնուամենայնիվ, դեռ հին ժամանակ նախամարդիկ որպես շոր օգտագործվող կենդանիների կաշիները և մորթիները ինչ-որ կերպ հարթեցրել են՝ դրա համար օգտագործելով մամոնտի հղկած ոսկորը, ինչի մասին վկայում են հնէագիտական ուսումնասիրությունները:

Եվրոպայում կտորները արդուկելու համար երկաթե տաքացվող կտորներ սկսել են օգտագործել 16-րդ դարում: Կտորի ծալքերը հարթեցնելու համար սկսել են օգտագործել նաև «գավաթներ», որոնք կամ տաք ջրով լցված ապակյա տարաներ էին, կամ էլ երկաթե բաժակներ: Ռուսաստանում այդ ժամանակ օգտագործել են ռուբելներ: Այս դեպքում գործողության սկզբունքը հետևյալն է. լվացքը փռվում է փայտե հարթության վրա, և կողային պտտման սարքի օգնությամբ հնարավորինս հարթեցվում են ծալքերը: Հնում հագուստի համար օգտագործված գործվածքները շատ կոպիտ են եղել, և լվանալուց հետո դրանք դժվար է եղել հարթեցնել:

Առաջին երկաթե արդուկները հայտնվել են զգալի ուշ, իսկ մինչ այդ ընդունված են եղել տարբեր գրտնակները, գավաթները և ծալքերը հարթեցնող այլ հարմարանքները: Առաջին երկաթյա արդուկները շատ թանկ են եղել: Առատորեն պատված լինելով զարդանախշերով՝ դրանք ցուցադրական դրված են եղել տներում հյուրերին տեսանելի տեղերում: Տան մեջ երկաթի առկայությունը շեշտել է սեփականատիրոջ բարօրությունն ու հարստությունը: Առաջին երկաթյա արդուկը, որը այն ժամանակ հորինել են արհեստավորները, եղել է բռնակով և հարթեցված հատակով երկաթի կտոր, որը աշխատելուց առաջ տաքացվել է: Հետագայում սկսել են արդուկի ներսում ստեղծած խոռոչը լցնել տաք փայտածուխով: Նման փայտածուխային արդուկները զգալի հաջողություն են ունեցել:

Դրանք բավականին ծանր են եղել: Ռուսաստանում երկաթյա արդուկներ սկսել են արտադրել 18-րդ դարում Դեմիդովի գործարանում: 19-րդ դարում գերմանացի արհեստավորների կողմից ստեղծվել է առաջին սպիրտային արդուկը: Նրանք մտածել են արդուկի իրանին կպցնել սպիրտայրոց, որը քիչ չափով, բայց տաքացնում է արդուկը: Սպիրտային արդուկին գրեթե զուգահեռ հայտնվել է գազային արդուկը, որը նման է եղել մինի գործարանի: Արդուկի ներսում եղել է այրիչը, որը միացված է գազի տարողությանը, արդուկի երկաթե կափարիչին տեղադրված է եղել օդափոխիչը, որը լարվել է ձեռքի բանալիով: Աշխատանքն սկսելուց առաջ անհրաժեշտ է եղել տաքացնել այրիչը, այնուհետև լարած օդափոխիչից օդը մղել դեպի այրիչ, բացել գազը և վառել կրակը, որից հետո արդեն կարելի է արդուկել:

Էլեկտրաէներգիայի հայտնագործությամբ արդուկների համար լուծվել են բազմաթիվ խնդիրներ, քանի որ ստեղծվել է էլեկտրական արդուկ: Արդուկի պատմության մեջ մեծ ձեռքբերումներ են եղել ջերմաստիճանի կարգավորիչների և խոնավացուցիչների ստեղծումը, որը հնարավորություն է տվել գործվածքը թրջելով արդուկել: Զարմանալի է, որ ներկայումս էլ որոշ մարդիկ, անգամ վարպետ դերձակները, օգտագործում են իրենց հին չուգունե փայտածուխե արդուկները, չնայած առկա է ժամանակակից արդուկների բավականին լայն տեսականի: Հավանաբար պատճառն այն է, որ դրանք խիստ ծանր են և հետևաբար ավելի լավ են հարթեցնում կտորեղենը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Իշխանափոխություն Արցախում․ Բալասանյանը՝ նախագա՞հ Բելգիայի խորհրդարանի հանձնաժողովը հավանություն է տվել Ադրբեջանին և Թուրքիային դատապարտող նախագծին Ավելի քան 1400 արցախցի այսօր Երևանից վերադարձել է ԼՂ. Ժամանածների թիվը հասել է 29 հազարի Տեսանյութ․ Ինչու՞ Վանեցյանը չգնաց ռազմական հեղաշրջման ճանապարհով և չձերբակալեց Փաշինյանին, երբ դեռ ԱԱԾ պետ էր Մինչ այժմ եղբայրս էր ինձ ծաղիկներ նվիրում Փորձագետ. Եթե Սոթքի հանքը դադարի աշխատել, ավելի քան 6000 աշխատատեղ կարող է փակվել «Հայ ժողովուրդն ընտրեց դահիճին ու սեփական պետության ոչնչացման ուղին։ Աշխարհը չի խանգարում այս որոշմանը, որի արդյունքում Հայաստանի 3-րդ Հանրապետությունը դե ֆակտո դադարում է գոյություն ունենալ». Միքայել Մինասյան Սոֆի Դևոյանն ընտրյալ ունի (լուսանկար) Հայ գերիները ենթարկվել են բռնության ու նվաստացման. Human Rights Watch Նիկոլ Փաշինյանը զրկվել է իր ամենակարևոր «զենքից» Կոչ եղավ վաղը` ժամը 6-ին, փակել Երևանի փողոցները Վաղը կհայտարարվի նաև երկրի ղեկավարի թեկնածուի անունը. Արծվիկ Մինասյան Քաղաքացիները, եռագույնը ծածանելով, երգում են օրհներգը (տեսանյութ) Բոլոր ջանքներն ուղղված են նրանց ճակատագրերը պարզելուն. Հարությունյանը՝ անհետ կորածների եւ ռազմագերիների հարազատներին Հայկ Եսայան. «Ոչ մի պաշտոնյա «Բիլայնում» բաժնետեր չէ» Եթե մեր զինվորներից մեկը ողջ տուն գա, կաղոթեմ Ձեզ համար. Լուիզա Ղամբարյանը՝ Վլադիմիր Պուտինին «Դուք դասեր չեք քաղել Մարտի 1-ից». Չէր սպառնում, գլխներիս գալիքն էր մարդը զգուշացնում Վարչապետին խորհուրդ տվեցի իր գլխավորությամբ կառավարությանն ու պատգամավորներին փոխանակել ռազմագերիների հետ․ Գինոսյան Վերացվում է հավաքների, գործադուլների կազմակերպման և մասնակցելու արգելքը. Կառավարության որոշումը Տիգրան Ավինյանն ընդունել է Կարմիր Խաչի Միջազգային Կոմիտեի պատվիրակությանը
website by Sargssyan