«Ադր­բե­ջա­նը փոր­ձում է հա­վե­լյալ գնով վա­ճա­ռել հրա­դա­դա­րի թե­ման»․«Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հերթական անգամ թշնամին խախտեց մինչ այս ձեռք բերված պայմանավորվածությունը: Մարդասիրական զինադադարի դեպքում ականատես եղանք գրեթե նույն վարքագծին, ինչը եղավ հումանիտար հրադադարի դեպքում: Քաղաքագետ Ալեն Ղևոնդյանի խոսքով, սա առնվազն վկայում է, որ, մեծ հաշվով, հրադադարը, որպես այդպիսին, Ադրբեջանին պետք չէ: «Ադրբեջանը հրադադարի հարցով բանակցությունների սեղանին նստում է, սակայն հետո փորձում է հրադադարը և հատկապես նրա պահպանումը հավել յալ գնով վաճառել մեզ և հատկապես միջնորդ կողմերի վրա: Խոսքը հատկապես հրադադար նախաձեռնող միջնորդի՝ ՌԴ-ի մասին է:

Մեծ հաշվով, Բաքվի համար հրադադարի անկարևորության բազմաթիվ ցուցիչներ կան. առնվազն հումանիտար հրադադարը ենթադրում է, որ Ադրբեջանն իր զոհերին, միգուցե վիրավորներին պետք է տարհանի, բայց, կարծես, դա իրենց առհասարակ հետաքրքիր չէ, քանզի դրանց մի մասը վարձկաններ են: Հրադադարը չպահելը նաև որոշակի այլ ենթատեքստ ունի. Ադրբեջանը Թուրքիայի հետ ակտիվ խորհրդատվության մեջ է, և իր ցանկացած քայլ ճշգրտում է հենց նրա հետ:

Իսկ Թուրքիային անհրաժեշտ է, որ անկայունությունը շարունակվի: Միաժամանակ ադրբեջանաթուրքական կողմը լավ գիտակցում է, որ եթե այս պահին կարողանում են գոնե որոշակի տեղային հաջողություններ արձանագրել, ապա նրանք, փաստացի, հրադադար պահելու օրակարգ չունեն: Նշենք նաև, որ կոնֆլիկտի մեջ ներգրավված բոլոր անուղղակի կողմերը, լինի ԱՄՆ-ն, թե ԵՄն, պատշաճ արձագանք չեն ցուցաբերում: Հետևաբար, Ադրբեջանը հրադադարը չպահելու առումով իրեն կաշկանդող որևէ հանգամանք, մեծ հաշվով, չունի ու առաջնորդվում է ըստ իրավիճակային իրողությունների»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:

Իսկ թե Թուրքիայի և Ադրբեջանի համար ինչո՞ւ են առոչինչ պայմանավորվածությունները, և ինչո՞ւ է նշվածների համար ձեռնտու ապակայուն իրավիճակը տարածաշրջանում, Ա. Ղևոնդյանը նկատեց. «Այս առումով Թուրքիան և Ադրբեջանն ինչ-որ հարցերում զուգահեռ և նույնական շահեր ունեն, ինչ-որ հարցերում՝տարբեր առաջնահերթություններ: Այս գործընթացում Ալիևի առաջնահերթ մոտիվացիան, իհարկե, իշխանություն պահելն է:

Իսկ Թուրքիայինը՝ քաղաքական, ինչպես նաև ազդեցության ու օժանդակության այլ տարրերով կարողանալ Ալիևի վրա վաճառել վերջինիս՝ իշխանությունը պահելու հնարավորությունը, որովհետև նրա լեգիտիմության աստիճանը 2016 թ.-ից բավականին ընկել էր, և ռիսկ կար, որ Ադրբեջանում Իլհամի համար վտանգավոր, այդ թվում՝ ներիշխանական գործընթացներ կարող են սկսվել: Թուրքիայի համար անկայունության տարածումը Հարավային Կովկաս մտնելու գործիք է. նա ԵԱՀԿ-ի անդամ է, միաժամակ սահմանակցում է Հարավային Կովկասին, բայց բուն Հարավային Կովկասում իր շահերին համապատասխան ու անհրաժեշտ չափով ներկայություն չունի:

Այդ գործառույթը ավանդաբար իրականացրել է Ադրբեջանը: Հասկանալով, որ բոլորը դեմ են լինելու նրա առավել գործուն ներգրավվածությանը տարածաշրջան՝ Թուրքիան սկսեց անկայունության օջախներ ստեղծել տարածաշրջանում: Երաշխավոր կանգնելով Ալիևին՝ ամեն առումով օժանդակեց, որ ռազմական գործողությունները վերսկսվեն: Այստեղ, ընդհանուր առմամբ, Թուրքիայի՝ սեփական աշխարհաքաղաքական շահերի ապահովման խնդիր կա. այն է՝ մուտք գործելով ռեգիոն՝ իր շահերին համապատասխան հակակշռել Ռուսաստանին: Մինչդեռ Ալիևի պարագայում խնդիրն առավելապես իշխանությունը պահելու թուրքական խոստումն իրացնելն է՝ «դու սկսի՛ր կոնֆլիկտը, ես քեզ կաջակցեմ և իշխանությունդ կպահեմ» տրամաբանության մեջ:

Թուրքիայի այս քաղաքականության մեջ, իհարկե, կան նաև մակրոռեգիոնալ բաղադրիչներ՝ կապված Իրանի, Ռուսաստանի շուրջ անկայունության գոտիներ ստեղծելու ու դրա հիմքով առավել մեծ դերակատարում ստանալու մասով: Դրա բաղադրիչներից են նաև թուրք-ուկրաինական վերջին շփումները, Ղրիմի հետ կապված Թուրքիայի արտահայտությունները և այլն»: Անդրադառնալով արդեն այս փուլում Ադրբեջանում նաև ներքաղաքական զարգացումների ռիսկի մեծացման հնարավորությանը՝ քաղաքագետն այս առումով մի քանի էլեմենտի առկայության մասին ընդգծեց. «Նախ՝ Ադրբեջանը բավականին փակ երկիր է, և ինֆորմացիայի հոսքը անուղղակի ճանապարհով է գալիս:

Հիմնականում հետախուզական ինֆորմացիան է, որը լայն հասարակությանը հասանելի չէ, և սոցցանցային ինֆորմացիան է, որը երբեմն ամբողջովին չի արտացոլում այն իրողությունները, որոնք կան Ադրբեջանում:Ադրբեջանում կա ներհասարակական կոնսենսուս Արցախի մասով. տարիներ շարունակ տարվող քարոզչական աշխատանքն, այնուամենայնիվ, տվել է իր արդյունքը: Մոտ մեկ սերունդ մեծացել է ատելության քարոզի վրա, նրանց գիտակցության մեջ «Արցախն իրենցն է»: Մյուս կողմից՝ պետք է հասկանալ, թե ինչպես են մատուցում իրենց մեծաքանակ զոհերին: Մենք ունենք 2016 թ.-ի ադրբեջանական զոհերի հուղարկավորումների փորձը, երբ հուղարկավորությունները գիշերներն էին անում:

Հիմա ինֆորմացիա կա, ըստ որի՝ թաղումներն ուղեկցվում են ներքին զորքերի ստորաբաժանումների տեղական կառույցների ուղեկցությամբ: Ադրբեջանում իհարկե կան ժողովրդական ինչ-որ շրջանակների տեղային ընդվզումների դրվագներ, բայց լիարժեք դատողություն անելու համար պետք է հասկանալ դրանց ընդհանուր պատկերն ու ծավալը: Նշեմ, որ Ադրբեջանի ներքաղաքական ուժերը միշտ եղել են իշխանության, ինչպես նաև հատուկ ծառայությունների կայուն վերահսկողության ներքո: Մեծ հաշվով, եթե հանկարծ Ադրբեջանում ներքաղաքական առումով ինչ-որ բան փոխվի, պետք է խոսենք առավելապես ներիշխանական հեղաշրջման մասին: Եթե զանգվածային ինչոր գործընթացներ սկսվեն, ապա պետք է դրանց համար անհրաժեշտ դժգոհության հող լինի, որի սրության աստիճանը այս պահին դեռ բարդ է չափելը:

Այսօր Ադրբեջանը իր կորուստների մասով հրապարակային որևէ ինֆորմացիա չի հայտնում: Մյուս կողմից՝ ադրբեջանական ստորաբաժանումների որոշակի ձեռքբերումները ներկայացվում են շատ ուռճացված, պաթոսի ներքո, որով և կերակրում են իրենց հասարակությանը»,ընդգծեց մեր զրուցակիցը: Վերջում անդրադառնալով պահի լրջությունը գիտակցելու ու իրականությունը ճիշտ գնահատելու կարևորությանը՝ Ալեն Ղևոնդյանի հետ զրույցում խոսեցինք հասարակական ընկալումների այն բնույթի մասին, որն այսօր ավելի քան անհրաժեշտ է: «Հիմնականում սոցցանցերից այս կամ այն կերպ ինֆորմացիա ստացող հանրության մոտ պատերազմը երբեմն իրականությունից կտրված է ընկալվում: Եվ սա նոր խնդիր չէ:

Օրինակ՝ մեզ մոտ վերջին տարիներին Ֆեյսբուքը դարձել է հասարակությունպետություն փոխհարաբերությունների հիմնական հարթակը: Հետևաբար, Ֆեյսբուքյան ցանկացած ինֆորմացիա շատ է կարևորվում, մինչդեռ սոցցանցերը նաև քարոզչական, զգայական բազմաթիվ էլեմենտներ են պարունակում: Սա իր հերթին նշանակում է, որ հասարակության տարբեր շերտեր իրականության մասին կարող են ստանալ շատ հատվածային, շատ նեղ և երբեմն իրականությունը որևէ կերպ չարտացոլող ընկալումներ, պատկերացումներ, ինֆորմացիաներ:

Իհարկե, պատերազմական գործողությունների ժամանակ ինֆորմացիան հասարակությանը պետք է փոխանցվի խիստ դոզավորված ու բավականին զգույշ, սակայն պատերազմի՝ ազգի ընկալումը երբեմն շատ ռոմանտիկ է, պաթետիկ: Իրականությունն անհրաժեշտ չափով չգիտակցելը կարող է շատ բարդ իրավիճակ ստեղծել թե՛ հասարակության, թե՛ նաև պետության համար, որովհետև, երբ իրականությունը լավ չենք պատկերացնում, պատրաստ չենք լինում այդ իրականությանը, անհրաժեշտ ռեսուրս ևս չենք մոբիլիզացնում, որպեսզի կարողանանք հակադարձել սպառնալիքին:

Եվ դրա հետևանքով կարող է գալ ինչ-որ մի շեմ, երբ ռազմաճակատային իրողությունների պաթետիկ ընկալումը հատի գիտակցականի կարմիր գիծը, մեզ թվա, որ իրավիճակը շատ ընկալելի ու կառավարելի է, մինչդեռ իրականությունը լիովին այլ լինի: Երբ մենք ասում ենք սա հայրենական պատերազմ է, դա ենթադրում է, որ հասարակության ներգրավվածությունը պետք է լինի շոշափելի, սթափ, գիտակից, սառը, որովհետև հայրենիքը պաշտպանում է ազգը, ժողովուրդը, հասարակությունը: Բայց երբ իրականության նկատմամբ անհրաժեշտ չափով պատկերացում չկա, լրջության սակավությունը կարող է վտանգի աղբյուր հանդիսանալ: Այնպես որ, պետք է փորձել միայն ու միայն սթափ դատել, և միայն այդ դիրքերից փորձել հասկանալ, թե ինչ է կատարվում և ուր ենք հասել»,եզրափակեց քաղաքագետը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Բարձր տեխնոլոգիաների կռիվը. Դասեր, որ պիտի քաղենք Դեռեւս հոկտեմբերի 12-ին Նիկոլին առաջարկել եմ խնդրել Պուտինին, որ կանգնեցվի պատերազմը. Շարմազանով Ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին Հայ-ադրբեջանական նոր սահմանը․ Սյունիքի առաջնագծում Արտակ Բեգլարյանը այցելել է անհետ կորած զինծառայողների մի խումբ հարազատների Կնգա համար կարում ա մատրասներ քարշ տա «դիրքեր», բայց ժամկետայինները պետք է գետնին քնեն Մասիս Մայիլյանի և նորանշանակ նախարար Վաղարշակ Հարությունյանի հանդիպման մանրամասները «Երկիրը քանդած քայլարած». սգո պսակ Զարուհի Բաթոյան դռան մոտ Զգուշացում Ստեփանակերտի բնակչությանը․ պայթյուն լսելու դեպքում խնդրում ենք խուճապի չմատնվել Էդ տարածքների համար պայքարել է զինվորը, ով էսօր մնացել է անտեր վիճակում․ Նազենի Հովհաննիսյան Կարմիր շուկայում ու Թաղավարդում բնակիչները սկսել են վերականգնել վնասված տները Էս մարդը, ով Նիկոլին համարում էր փրկիչ, էսօր Նիկոլ էր հայհոյում. (տեսանյութ) Փլուզում «Օդալեն» ռեստորանում․ կա զոհ Ադրբեջանցիներն արդեն նկարում են Սևանա լիճը (Տեսանյութ) Իմ տան մուտքի դիմաց ծաղկեպսակ դնելն իմաստ չունի․ Զարուհի Բաթոյան Տղաները քաջաբար կռվել են, նրանք կարիք ունեն արձակուրդի.Արսեն Գրիգորյան Բացարձակ անթույլատրելի են սոցիալական ցանցերում վիրավորական գնահատականները Արցախի մեր հայրենակիցների մասին Չթողենք, որ էս մարդը Մոսկվա գնա, նա զոհաբերելու է վերջինը, ինչ այս պահին ունի Հայաստանը՝ ինքնիշխանությունը. Սուրեն Սուրենյանց Մոսկվա ես գնում, գոնե ֆայմիր ու Պուտինին սուտասան մի դարձրու․ Արփինե Հովհաննիսյան Կիմ Բալայանը դադարեցնում է հացադուլը
website by Sargssyan