Երևան, 25.Հուլիս.2021,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Արցախում, ընդհանուր առմամբ, հաստատվել է կորոնավիրուսի2936 դեպք Ասում էր՝ ես Աստծո պահած տղա եմ, ինձ ոչ մեկ առանձնապես չի օգնել. Ջիվան Գասպարյան կրտսեր Փրկարարները ձորից դուրս են բերել քաղաքացու դին Սպասվում է անձրև և ամպրոպ Արևմուտքը ցանկանում է «անկայունության գոտի» ստեղծել Ռուսաստանի շուրջ․ Լավրով Ոսկեպար գյուղի մոտ, տեղի է ունեցել վթար․ կան տուժածներ Ադրբեջանը ուժեղացնում է ճնշումը` փորձելով վերահսկողություն հաստատել մեր ճանապարհների վրա Չինաստանի կենտրոնական շրջաններում 24 ժամում թափվել է Երևանի մոտ երկու տարվա տեղումների քանակի չափ անձրև. Սուրենյան Միանում ենք ստորագրահավաքին. ԱԱԾ պահեստազորի սպաների միություն Հայ պաշտոնյայի են սպանել


Ի՞նչ կապ ունի սիսեռը ոչխարի ու «Իլիականի» հետը․ «Փաստ»

Lifestyle

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Սիսեռը լոբազգիների ընտանիքի հատիկավոր խոտային մշակաբույս է: Տարածված անուններն են՝ Վոլոժյան ոլոռ, հունական ոլոռ, ոչխարի ոլոռ, նոհուտ: Սիսեռի սերմերը, որոնք օգտագործվում են սննդում, հատկապես տարածված են Մերձավոր Արևելքում և այս տարածքի ուտեստների` հումուսի և ֆալաֆելի պատրաստման հիմքն են հանդիսանում: Սիսեռի սերմերը հիշեցնում են խոյի կամ ոչխարի գլուխը, ունեն ուռուցիկ, կոպիտ մակերես: Մշակովի ոլոռի հայրենի երկիր է համարվում Սիրիայի հյուսիս-արևելքը, որտեղ աճում է նրա նախնին` Cicer reticulatum-ը: Ներկայումս վայրի տեսքով այդ խոտաբույսը չի հանդիպում, բայց, որպես մշակաբույս, աճում է աշխարհի ավելի քան 50 երկրներում: 13,5 միլիոն հա տարածքում է աճեցվում սիսեռը: Հավաքված բերքի ավելի քան 90 % -ը բաժին է ընկնում Հարավային Ասիային, որից Հնդկաստանին բաժին է ընկնում դրա 72 %-ը, Պակիստանին` 10%ը և այլն։

Սիսեռը ամենահին մշակովի լոբազգիներից մեկն է։ Մերձավոր Արևելքում այն սկսել են աճեցնել ավելի քան 7 հազար տարի առաջ: Ըստ ամենայնի, այդ բույսի սելեկցիան տեղի է ունեցել Տիգրիսի և Եփրատի վերին հոսանքներում, որտեղ էլ աճել է այդ բույսի վայրի նախնին: Մ.թ.ա. 9-րդ դարի վերջին մարդիկ արդեն կա՛մ մշակել են այդ բույսը իր բնական սահմաններից դուրս, կա՛մ էլ գնել են այն, ինչի մասին վկայում են նեոլիթյան Թել էլ-Կերխ բնակավայրերի (մ.թ.ա. 10-րդ դար) և Աբու Հուրեյրա (մ.թ.ա. 10-րդ դար) բնակատեղիների պեղումները: Սիսեռ հայտնաբերվել է նաև Իերեխոնի նախնական խեցեգործական շերտերում (մ.թ.ա. մոտ 6500)։ Եվրոպայում սիսեռի հետքի մասին ամենավաղ տեղեկությունները սկսվել են ուշ նեոլիթից. սիսեռի առանձնակի նմուշներ են հայտնաբերվել հունական Թեսալիայի պեղումների ժամանակ (մ.թ.ա. 5500): Բրոնզե դարում ՝ մ.թ.ա. 2800-ից 1300-ն ընկած ժամանակահատվածում, այդ մշակաբույսի տարածման ուղիներն արդեն բավականին լավ են նշմարվում:

Սիսեռ սկսել են աճեցնել Կրետեում, Եգիպտոսում, Իսրայելում, Հորդանանում, Իրաքում, Պակիստանում և Հնդկաստանում: Վերջին դեպքում սիսեռը խիստ արժանի տեղ է զբաղեցրել ազգային խոհանոցում, ինչը մինչև Միջագետքում սիսեռի հետքի հայտնագործությունից առաջ սխալ կարծիք էր առաջացրել, որ այդ մշակաբույսը ծագել է հենց Հնդկաստանում (մասնավորապես, Նիկոլայ Վավիլովն է եկել նման եզրակացության 1930-ականներին): Ամենավաղ գրավոր աղբյուրը, որտեղ նշված է սիսեռի հատիկի մասին, «Իլիականն» է. բանն այն է, որ Հոմերոսի կյանքի ժամանակ այդ լոբազգին Հունաստանում լավ հայտնի է եղել: Հռոմեացիները ծանոթ են եղել սիսեռի մի քանի տեսակների հետ և դրանցից պատրաստել են շիլա, որը կոչվել է «պուլս»: Սիսեռը կերել են նաև հում կամ բոված, ինչպես ժամանակակից մարդիկ գետնանուշ են ուտում: Ընդհանուր առմամբ, սպիտակուցներով հարուստ այդ ընդեղենը համարվել է աղքատների սնունդ, քանի որ նրանք ամեն օր միս կամ ձուկ ուտելու հնարավորություն չունեն: Ցիցերոնի նախնիները ստացել են Սիսեռ մականունը հավանաբար այն պատճառով, որ նրանցից մեկի քիթը խիստ հիշեցրել է սիսեռ:

Իր քաղաքական կարիերայի սկզբում հռետորը հրաժարվել է իր այդ մականունը փոխելու խորհրդից և կանխատեսել, որ իր անունը մի օր կդառնա ավելի հայտնի և հարգված, քան այն ժամանակ հայտնի քաղաքական գործիչների՝ Սկավրայի և Կատուլայի անունները: Պլինոս Ավագը սիսեռը կապել է Վեներայի հետ և կարծել, որ այն բուժում է սեպտիկ վերքերը, խթանում է դաշտանը, միզամուղ միջոց է և օգնում է բուժել երիկամների քարերը: Հին հռոմեացի բժիշկ Գալենը պնդել է, որ այդ բույսի հատիկները նպաստում են սերմնաբջիջների ձևավորմանը, և դրանք ավելի շատ կալորիաներ ունեն, քան լոբին, բացի այդ, չեն հանգեցնում վքնածության: 9-րդ դարի սկզբին Կառլոս Մեծը սիսեռը հայտարարել է համընդհանուր մշակաբույս: Ժամանակակից հետազոտողները կարծում են, որ սիսեռն օգնում է իջեցնել արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Սյունիքի համայնքապետերը ջոկատներ կազմեցին, կռիվ տվեցին, բայց չզգացին պետության աջակցությունըԱրցախում, ընդհանուր առմամբ, հաստատվել է կորոնավիրուսի2936 դեպք Ասում էր՝ ես Աստծո պահած տղա եմ, ինձ ոչ մեկ առանձնապես չի օգնել. Ջիվան Գասպարյան կրտսեր Փրկարարները ձորից դուրս են բերել քաղաքացու դին Սպասվում է անձրև և ամպրոպ Արևմուտքը ցանկանում է «անկայունության գոտի» ստեղծել Ռուսաստանի շուրջ․ Լավրով Ոսկեպար գյուղի մոտ, տեղի է ունեցել վթար․ կան տուժածներ Ադրբեջանը ուժեղացնում է ճնշումը` փորձելով վերահսկողություն հաստատել մեր ճանապարհների վրաՉինաստանի կենտրոնական շրջաններում 24 ժամում թափվել է Երևանի մոտ երկու տարվա տեղումների քանակի չափ անձրև. Սուրենյան Միանում ենք ստորագրահավաքին. ԱԱԾ պահեստազորի սպաների միություն Հայ պաշտոնյայի են սպանելԵրեկ «թեթև վիրավորված» երեք զինծառայողներից մեկի վիճակը, պարզվում է՝ ծայրահեղ ծանր է…ՀՀ ԶՈւ ԳՇ պետն ընդունել է ՀՀ-ում Բուլղարիայի ռազմական կցորդին Նիկոլ Փաշինյանն ու Աննա Հակոբյանը մասնակցել են Ջիվան Գասպարյանի վերջին հրաժեշտի արարողությանը. Տեսանյութ Սանձել Էրդողանին. Արևմուտքը մի քանի ուղղությունից քննադատել է Թուրքիայի գործողությունները Նոր հաղորդագրություն ԱրցախիցՈւկրաինայի նոր գլխավոր հետախույզը Ռուսաստանին թշնամի է անվանել Ուժեղացված ծառայություն՝ Արաբկիր, Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջաններում. ոստիկանություն Երևանում հայտնաբերվել է նռնակ. ԱԻՆ Կորցրել ենք լեգենդար դուդուկի վարպետի. Կամո Սեյրանյանը` Ջիվան Գասպարյանի մասին Վրաստանում պատվաստվել է 1-ին երեխան Հորդորում եմ՝ սթափվել. Տիգրան Աբրահամյան Ռուբլու, դոլարի ու եվրոյի փոխարժեքը կտրուկ փոխվել է. ԿԲ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի ունեցավ գրքերի շնորհանդես Տոկիո-2020. Նժույգ թափերում Արթուր Դավթյանը չհաղթահարեց որակավորման փուլը Իրանը Հայաստանին և Ադրբեջանին զսպվածության կոչ է անում Լավրովը խոսել է Բայդենի՝ Պուտինին ուղղված խնդրանքի մասին Այս պահին փոխհրաձգություն է․ Ադրբեջանի ՊՆ-ն հաղորդագրություն տարածեց Կորոնավիրուսից մահացել է 7 մարդ Վերջին հրաժեշտը Ջիվան Գասպարյանին (ուղիղ) ՌԴ ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածել«Ռեալը» պատրաստ է օգնել «Բարսելոնային» պահպանել Լեոնել Մեսսիին Գիտե՞ք, թե ինչպես է ստեղծվել Մաֆիա խաղը․ «Փաստ»Նախագահ Սարգսյանը մասնակցել է Ճապոնիայի կայսր Նարուհիտոյի կողմից կազմակերպված ընդունելությանը Տոկիո-2020. Արթուր Դավթյանը մեկնարկեց փայլուն ելույթով (ֆոտո) Հրապարակվեցին երեկ թշնամու կրակից վիրավորված զինծառայողների անունները Ողբերգական ավտովթար Արարատի մարզում․ մահացածը ՀՀ ՊՆ ծառայող է ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (24 ՀՈՒԼԻՍԻ)․ Հրդեհի պատճառով Բուսաբանական այգու մոտ 20 տոկոսն այրվել է․ «Փաստ»Ադրբեջանական ԱԹՍ-ն փորձել է մուտք գործել ՀՀ օդային տարածք. ՊՆՎերադասավորումներ, կառուցվածքային փոփոխություններ Ադրբեջանի ԶՈւ-ում. Ով ինչ պաշտոն է ստացել. Ռազմինֆո Եթե Ղարաբաղի մնացած մասը կամ նույնիսկ Սյունիքի մարզի մի հատվածը դառնա իշխանությունը պահպանելու գինը, միևնույնն է, դա դժվար թե որևէ կերպ տխրեցնի Փաշինյանին. «Փաստ» Ինչ վիճակ է այս պահին սահմանին Ադրբեջանը զորքեր է կուտակում հայ-ադրբեջանական սահմանին (տեսանյութ) Որքա՞ն պետք է այսպես շարունակվի. փորձագետը՝ ջրային ռեսուրսների մասին․ «Փաստ»Հայ–ադրբեջանական սահմանին շարունակում են անկանոն կրակահերթեր հնչել. ՊՆ Գագիկ Սուրենյանը տեսանյութ է հրապարակել «Տպավորություն է, թե մեր կառավարությունն ամեն ինչ անում է, որ անասնագլխաքանակը պակասի»․ «Փաստ»Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երևանում և 8 մարզերում «Սահմանադրական դատարանի որոշումը մարազմատիկ անհեթեթություն է և ՍԴ պատմության մեջ երբևէ կայացրած որոշումներից ամենաանորակը». «Փաստ»Եթե ամեն ինչ այդքան լավ է, ինչո՞ւ է ամեն ինչ այսքան վատ. «Փաստ»