Երևան, 17.Հունիս.2021,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Արա Աբրահամյանի հետ Մոսկվա են մեկնել անհետ կորած և գերեվարված զինվորների ծնողներ. «Փաստ» «Սա հանցագործություն է. համբերել ևս 4 օր ու հրաժեշտ տալ այս չարիքին». «Փաստ» Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Մահվան ելքով ավտովթար՝ Տավուշում Դոլարի փոխարժեքը նվազեց 515 դրամից. Եվրոն եւս էժանացել է Աննա Հակոբյանն ուղղություն է ցույց տալիս Ալեն Սիմոնյանին. տեսանյութ Թեժ քննարկում Հ1-ում. Քննարկման անկյունաքարը «Բարգավաճ Հայաստան»-ի նախընտրական ծրագիրն էր «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունը պատասխանել է Նիկոլ Փաշինյանին Նոր նշանակում է արվել 80 կով ադրբեջանցիները տարել են մեր բնակիչներից, չեն տալիս, ու ոչ ոք չի խոսում այդ մասին. Թագուհի Թովմասյան


Գառնիի ձորում հայտնաբերված շինության հատվածը ոչ այլ ինչ է, քան Սահակդուխտի երաժշտական դպրոցը

Մշակույթ

2019 թ. դաշտային հնագիտական-հետազոտական աշխատանքների ժամանակ Գառնի գյուղի տարածքում, հանրահայտ տաճարի ստորին մասում, Ազատ գետի կիրճում, ձորամիջյան ճանապարհի եզրին հայտնաբերվեցին անհայտ ծագմամբ սրբատաշ բազալտի մեծածավալ քարերից, չոր շարվածքով կառուցված շինության հետքեր: Պահպանվել է ընդամենը շարվածքի մի փոքր հատված (4,0 մ երկարությամբ և 2,5 մ բարձրությամբ), իսկ մնացած մասը ջրագծի անցկացման պատճառով լցված է հողալիցքով: Այս մասին գրում  qahana.am-ը:

Նախնական գնահատականն այնպիսին է, որ այն ժամանակակից պետք է լինի Գառնիի ամրոցի շինությանը, քանի որ շարվածքն ու քարերը նույնատիպ են: Ենթադրվում է, որ սկզբնապես՝ դեռևս վաղ միջնադարում, շինությունը ծառայել է որպես անցակետ-պահակակետ՝ գյուղ մտնող ձորամիջյան ճանապարհին: Գառնին, լինելով արքունական կալվածք, բնական է, որ պաշտպանված էր բոլոր կողմերից և ուներ անցակետեր:

Հետագայում՝ 8-րդ դարի առաջին քառորդում, կարծում ենք, որ շինությունը վերանորոգումից հետո վերածվել է երաժշտական դպրոցի, երբ այստեղ է տեղափոխվել Սահակդուխտ կույսը: Վերջինս, հասած տեղեկություններով, առաջին կին բանաստեղծուհին է, երաժշտության առաջին ուսուցչուհին ու կին երաժիշտը: Նա ոչ միայն շարականների տեքստերն ու եղանակներն է գրել, այլև դրանք սովորեցրել է աշակերտներին: Նրա մասին, ցավոք, քիչ տեղեկություններ կան, նրան հիշատակում է միայն 13-րդ դարի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը:

Սահակդուխտը եղել է Դվինի կաթողիկոսարանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու ավագերեց Սահակի դուստրը, նշանավոր գիտնական, շարականագիր Ստեփանոս Սյունեցու քույրը։ Նրանք՝ քույր և եղբայր, կանոնավոր կրթություն են ստացել և սերտ կապեր ունեցել կաթողիկոսարանի հետ: Անշուշտ, Սահակդուխտը նախնական ուսումը ստացել էր հորից և ավագ եղբորից: Վերջինս «կարգում և շարում» էր շարականները, կարգավորում էր ժամակարգությունը, դասավորում հայ հին երաժշտության ձայներն ու եղանակները՝ հարստացնելով մեր հոգևոր երգը: Նա Սյունյաց և Մաքենյաց վարդապետարան կոչված բարձրագույն դպրոցներում սովորեցնում էր հայոց ախորժալուր եղանակները:

Ստեփանոս Օրբելյանի վկայությամբ՝ Սահակդուխտը մանուկ հասակից ստացել է «զվարս կուսութեան» և, առանձնանալով Գառնիի ձորի մի քարայրում, ապրել է ճգնակեցությամբ և այդտեղ էլ կնքել իր մահկանացուն: Պատմիչը, խոսելով Ստեփանոս Սյունեցու մասին, հաղորդում է հետևյալը. «Սա մի քույր ուներ, որ մանկությունից ընդունել էր կույսի վարքը, առանձնացել էր Գառնու ձորի մի քարայրում և կյանքն անցկացնում էր անտանելի ճգնակեցությամբ. նրա անունը Սահակդուխտ էր: Նա շատ հմուտ էր երաժշտության արվեստին, որը և սովորեցնում էր շատերին՝ վարագույրի տակ նստած, նաև ստեղծեց բազմաթիվ քաղցրեղանակ կցուրդներ ու մեղեդիներ, որոնցից մեկը նվիրված է սուրբ Մարիամին, որն իր անունով հորինեց»:

Ինչպես վերը նշվեց, Սահակդուխտը հորինել է հոգևոր երգեր՝ շարականներ, կցուրդներ և այլ «քաղցրեղանակ» մեղեդիներ ու Աստվածամորը ձոնված մի ակրոստիկոս aերգ, որտեղ Աստվածածնին անվանել է «հոգևոր անդաստան», «համապայծառ ծաղիկ», «հոգեհոս անձրև», «չկիզվող մորենի» և այլն:

Ղևոնդ Ալիշանը հրապարակել է այդ երգի առաջին տան մի տարբերակ, իսկ երգի ամբողջական բնագիրը հետագայում հայտնաբերել ու 1951 թ. «Հասկ» ամսագրում հրապարակել է եպիսկոպոս, բանասեր Նորայր Պողարյանը (Ծովական):

Այդ սքանչելի բանաստեղծությունը նա հայտնաբերել էր Անթիլիասի Մայր Աթոռի հմր.1741 ձեռագրում՝ գրված Աղթամարում, 1499 թ., որի գրիչը եղել է Մաթևոս կրոնավորը, Խոնձայի և Կարապետի որդին:

Սըրբուհի՛ Մարիամ,

Անապական տաճար

Եւ կենարար բանին ծընող և մա՛յր,

Օրհնեա՛լ ես դու ի կանայս,

Բերկրեալ Տիրամայր և Կո՛յս:

Սահակդուխտի մյուս ստեղծագործությունները հայտնի չեն։ Ենթադրվում է, որ մեզ հասած շարականների, հատկապես «մեծացուսցէ»-ների մի մասը նրա գրչի արգասիքն է։ Որոշ բանասերների կարծիքով՝ նրանն է նաև Վահան Գողթնացուն նվիրված հայտնի շարականը, որն ավանդաբար վերագրվել է վերջինիս քրոջը՝ Խոսրովիդուխտին։

Հետաքրքիր է, որ Սահակդուխտը աշակերտներին ուսուցանել է վարագույրի ետևում նստած։ Ինչո՞ւ. թողնենք ընթերցողների պատկերացումներին:

Կարծում ենք, որ Գառնիի ձորում հայտնաբերված շինության հատվածը ոչ այլ ինչ է, քան Սահակդուխտի երաժշտական դպրոցը, իսկ նրա կեցության քարանձավը այս շինությունից հեռու չէ, մոտ 100 մ արևմուտք, բարձր քարափների մեջ, որը դեռ այսօր էլ տեղացիները անվանում են «Ճգնավորի քարայր»:

Ստեփանոս Օրբելյանի հաղորդմամբ՝ Սահակդուխտը «մեռավ ու այնտեղ էլ թաղված է գերեզմանոցում, որից շատ բժշկություններ են լինում»: Այդ շինությունից ոչ հեռու, արևելյան մասում, կիրճի դարավանդներից մեկում Գառնիի հին գերեզմանոցներից մեկն է, որտեղ էլ հավանաբար հանգչում է մեծանուն երգահանի ու երգչուհու մարմինը:

Արմեն ԱՍԱՏՐՅԱՆ

գիտաշխատող

Արա Աբրահամյանի հետ Մոսկվա են մեկնել անհետ կորած և գերեվարված զինվորների ծնողներ. «Փաստ»«Սա հանցագործություն է. համբերել ևս 4 օր ու հրաժեշտ տալ այս չարիքին». «Փաստ»Ամփոփվել են «Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացում» 2020-2021 ծրագրի մրցույթի արդյունքներըՍպասվում է առանց տեղումների եղանակ Մահվան ելքով ավտովթար՝ Տավուշում Դոլարի փոխարժեքը նվազեց 515 դրամից. Եվրոն եւս էժանացել է Աննա Հակոբյանն ուղղություն է ցույց տալիս Ալեն Սիմոնյանին. տեսանյութԹեժ քննարկում Հ1-ում. Քննարկման անկյունաքարը «Բարգավաճ Հայաստան»-ի նախընտրական ծրագիրն էր «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունը պատասխանել է Նիկոլ Փաշինյանին Նոր նշանակում է արվել 80 կով ադրբեջանցիները տարել են մեր բնակիչներից, չեն տալիս, ու ոչ ոք չի խոսում այդ մասին. Թագուհի Թովմասյան Նիկոլ Փաշինյանը չպատասխանեց Պուտինի առաջարկի մասին հարցին. տեսանյութ Վլադիմիր Պուտինը մեկնել է Ժնեւ՝ Ջո Բայդենի հետ բանակցությունների Ալիևը Շուշիում Էրդողանին «Հաղթանակ» անունով նժույգ է նվիրել, իսկ Նիկոլին Սյունիքում շուն են նվիրել՝ «Գժուկ» անունով Լուսավոր Հայաստան կուսակցության քարոզարշավի 10-րդ օր Մսամթերքի և կիսաֆաբրիկատների արտադրամասի գործունեությունը կասեցվել է Հայաստանի դրոշը մաշված ջինսի պես են նկարել. Քոչարյանը՝ ՔՊ-ի լոգոյի մասին Պետք է փորձենք ռուսական ռազմական ներկայությունը սարքենք ժամանակակից. Ռոբերտ Քոչարյան ՌԴ ՊՆ նոր հաղորդագրություն է տարածել Մի քանի տարի հետո Արսենյանը նույն ջերմեռանդությամբ Նիկոլին է «փչացնելու». Սուրեն Սուրենյանց Քաղաքացիները պատրաստ են իրենց վստահության քվեն տալ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությանը Ալիևը Էրդողանին ցույց է տվել Ստեփանակերտն ու քրքջալով հայտարարել, որ Արցախի մայրաքաղաքում հյուրանոց են ունենալու Սուրեն Պապիկյանը պատերազմի տարում 11,2 միլիոն պարգևավճար է ստացելEPILOGUE, կամ նոր սկզբին ընդառաջ. Սա իմ ՎԵՐՋԻՆ տեսանյութն է. Ռուբեն Մխիթարյան. Տեսանյութ ՊԵԿ-ը բացահայտել է հարկը, տուրքը չվճարելու և ակցիզային դրոշմանիշերն անօրինական օգտագործելու դեպքեր Հայաստանում մեկ օրում 15 վթար է եղել․ զոհվել է 2 մարդ Տեսանյութ՝ այս գիշեր տեղի ունեցած սպանության դեպքի վայրից ՀՀ վարչապետի կարգավիճակի մեջ չի մտնում սպառնալիքներ հնչեցնելը․ ՀՀ ՄԻՊ-ն արձագանքում է Հենց գաք ու այդ հարցը հայերեն տաք՝ հաջորդ օրը դա անելու ենք․ Ռոբերտ Քոչարյանը՝ քաղաքացուն «Դիահերձումը» ցույց կտա․ Լավրով Հատուկ հսկողություն քվեաթերթիկների հաշվարկի նկատմամբ124 անուն. Որ մտավորականներն են սատարում Քոչարյանին Բաքվում սկսվում է տասնչորս հայ ռազմագերիների դատավարությունը Եվրո-2020․ Առաջին տուրի լավագույն գոլի հավակնորդները ՈՒղիղ. Քոչարյանն ու «Հայաստան» դաշինքն Արթիկում են Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 99 նոր դեպք, մահացել է 1 մարդ Ինչպես են ադրբեջանցիները ստացված քարտեզներով ականազերծում տարածքը. Տեսանյութ Որոշ հասցեների գազամատակարարումը կդադարեցվի Պուտինը հրաժարվել է Ժնևի օդանավակայանում արարողակարգային հանդիպումից Արթուր Վանեցյանը լավ լուր է հայտնել Քանի մարդ է մասնակցել Քաջարանում Նիկոլ Փաշինյանի երթին ու ովքեր են եղել նրանք 4 օրից անսպասելի բան տեղի կունենա. Տիգրան Ուրիխանյան Տեսանյութ․« Էլի՞ կան մոտներդ գերիներ, պորցիայով տվեք»․ հատված Ալիևի ու Էրդողանների զրույցից «Դուք փորձում եք փակել իմ բերանը». ՊուտինԻլհամ Ալիևը փոխարինել է Նիկոլ Փաշինյանին. լուսանկար«Ինձ հետապնդում եք, աչքով եք անում». Ալեն Սիմոնյանն անհավասարակշիռ վիճակում միջամտում է Tert.am-ի աշխատանքինԵրկար ժամանակով լույս չի լինելու. Երևանում և մարզերումՍյունիքի չկահավորված դիրքերից բոլոր տղաների անունից ամենաջերմ «Ողջույնները» մարդակեր կապիտուլյանտին. Նիկոլի այսօրվա այցի ծախսերը Հայաստանը դուրս է մնում աշխարհի կարևոր զարգացումներից. մուրճով քարոզարշավի հետևանքները. «Ժողովուրդ»Իշխանությունը վախեցած է. ինչ է սպասվում ընտրություններից հետո. «Ժողովուրդ»