Yerevan, 22.May.2022,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers Ucom offers discounts on a number of devices on the occasion of love holidays


ՀՀ տնտեսության հակառակ կողմը

Analysis

Անցած տարի ՀՀ տնտեսությունն այդպես էլ չկարողացավ ամբողջությամբ վերականգնվել 2020թ. ճգնաժամից հետո։ Թեև դեռևս հայտնի չեն տնտեսական աճի վերջնական ցուցանիշները, այնուհանդերձ 2021թ. աճի ակնկալիքները 4,5-5 տոկոսի սահմաններում են։ Սա գուցե կարելի էր վատ արդյունք չհամարել, եթե հաշվի չառնենք, որ այն տեղի է ունեցել նախորդ տարվա 7,4 տոկոս անկումից հետո։ Նման ցածր բազայի վրա ակնկալվող 4,5-5 տոկոս աճը դժվար է լուրջ ձեռքբերում համարել։ Դա նշանակում է, որ ճգնաժամի հետևանքները դեռևս հաղթահարված չեն։

Ըստ էության, չնայած 2020թ. անկումից հետո տնտեսության վերականգնման հավանականությունն անցած տարվա արդյունքում հազիվ 4,5-5 տոկոսի սահմաններում է, 2022թ. համար կառավարությունը որոշել է, որ աճը պիտի լինի առնվազն 7 տոկոս։ Արտաքին բարենպաստ միջավայրի դեպքում էլ՝ մինչև 9 տոկոս։ Սրանք, իհարկե, զուտ նպատակադրումներ են կամ կանխատեսումներ, որոնք դեռ պետք է իրականացնել։ Նախորդ տարիների փորձը ցույց է տալիս, որ դրանք շատ հաճախ չեն իրականանում։ Առավել ևս՝ խնդրահարույց է այս տարվա տնտեսական աճի ապահովման հավանականությունը։

Ակնհայտ է, որ մեր տնտեսությունն աճի այդպիսի պոտենցիալ չունի։ Այն գնահատվում է հազիվ 4-4,5 տոկոսի սահմաններում։ Այդպիսին է՝ ինչպես տեղական, այնպես էլ՝ միջազգային կազմակերպությունների գնահատականը։ Չնայած դրան, կառավարությունը որոշել է, որ այս տարի տնտեսական աճը պիտի լինի 7-9 տոկոս։ Նախորդ տարի էլ կանխատեսում էին, որ ունենալու ենք 6,5 տոկոս աճ, բայց ունեցանք անհամեմատ ավելի վատ արդյունք։

Իրականում այս տարվա տնտեսական աճի ակնկալիքները կապված են հիմնականում կապիտալ ծախսերի ավելացման հետ։ Նախորդ տարվա համեմատ կառավարությունը կտրուկ ավելացրել է կապիտալ ծախսերը։ Բայց դա արել է ոչ թե եղած հնարավորություններն ու կարողությունները հաշվի առնելով, այլ զուտ բյուջետային սահմանափակումների պատճառով։ Վերջին երկու տարիներին այնքան են ուռճացրել բյուջեի դեֆիցիտը, որ այն դուրս է եկել բյուջետային կանոններից։ Հիմա պարտադրված են փոխել ծախսերի կառուցվածքը, որպեսզի դեֆիցիտը հետ բերեն կանոնների մեջ։

Այդ պարտադրանքն էլ պատճառ է դարձել, որ կառավարությունը 2022թ. համար մինչև 347 մլրդ դրամի կապիտալ ծախսեր նախատեսի։ Սակայն խնդիրը ոչ այնքան կապիտալ ծախսերն ավելացնելու, որքան դրանք կատարելու մեջ է։ Նախորդ տարիների փորձը ցույց է տվել, որ կառավարության կարողությունները բավարար չեն անգամ ավելի համեստ չափերի կապիտալ ծախսեր իրականացնելու համար։ Դրանք մշտապես թերակատարվել են, երբեմն՝ մինչև 20-30 տոկոսով։ Ու այդքանից հետո, բյուջետային կանոններով պարտադրված, կառավարությունը գնացել է կապիտալ ծախսերի կտրուկ ավելացման՝ ի սկզբանե իմանալով, որ դրանց կատարումը հարցականի տակ է։ Պատահական չէ, որ դա համարել է այս տարվա բյուջեի հիմնական ռիսկերից մեկը։

Պետք է արձանագրենք, որ մեր տնտեսական իրականության մեջ չափազանց շատ են նաև անորոշությունները։ Հայտնի չէ, թե ինչի կարող է հանգեցնել Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ վերջին շրջանում սկսված սիրախաղը։ Ըստ էության, ներքին միջավայրում տնտեսական աճը զսպող գործոն է ներդրումների սակավությունը։ Արտաքին հատվածից ներդրումային հետաքրքրությունները, հայտնի ու անհայտ պատճառներով, մեծամասամբ չեն վերածվում իրական ներդրումների։ Բավական մեծ ներդրումային պոտենցիալ կա կուտակված ներքին միջավայրում, բայց դա էլ չի հաջողվում ներգրավել տնտեսության մեջ։ Մինչդեռ՝ առանց ներդրումների անհնարին է ավելացնել տնտեսության աճի պոտենցիալը։ Այդ պոտենցիալը հիմա անհամեմատ ավելի փոքր է, քան նախատեսված տնտեսական աճն է։

Այս իրավիճակում կառավարությունը հույս ունի տնտեսական աճի պոտենցիալը բարձրացնել պետբյուջեի միջոցների հաշվին իրականացվող կապիտալ ծախսերի միջոցով։ Բայց, ինչպես նշեցինք, այստեղ լուրջ խնդիրներ կան՝ հատկապես կատարողականների հետ կապված։

Պետք է արձանագրենք, որ արտաքին շուկաների հետ կապված մեր տնտեսությունը մեծ կախվածություն ունի հատկապես մետաղների գներից։ Մետաղների գների փոփոխություններն էական ազդեցություն կարող են թողնել տնտեսական աճի միտումների վրա։ Կառավարությունը հույս ունի, որ այս տարի միջազգային շուկայում կշարունակի պահպանվել մետաղների, հատկապես՝ պղնձի բարձր պահանջարկը՝ հանգեցնելով նաև գների բարձրացման։ Կան կանխատեսումներ, որ պղնձի գնաճն առաջիկայում կշարունակվի։ Բայց հավանականությունը շատ փոքր է, որ կպահպանվի նախորդ տարվա աճի տեմպը։

Արթուր Սարգսյան

Ameriabank awarded with TFP Prize for Deal of the Year 2021: Green Trade by EBRD Interesting and efficient event organized by Move2Armenia and Armenian Code AcademyConverse Bank bonds can now be purchased via the mobile applicationUp to 300 GB with Ucom's Wi-fi on the go: exciting news for Ugo and Ubox subscribers Ucom provides Ijevan college and Nerkin Karmiraghbyur secondary school with internet AMD 10.757.867 to “My Forest Armenia” environmental organization: the next beneficiary of “The Power of One Dram” is the “Children of Armenia” Charitable Foundation3 reasons to acquıre Ucom bonds whıle workıng ın the company Preferential mortgage from Unibank - refinancing on favorable terms During DigiCode22, young programmers have the chance to present their games and projects 3 reasons to buy specifically Ucom bonds Winners of a special promotion by Converse Bank and Mastercard receive a holiday gift card Ucom Bonds ․ The first corporate bonds in the field of telecommunications in ArmeniaUnibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” Send and receive Unistream money transfers via UNIMobile AppCodeSignal Armenia presents the winner of the programming competitionIDBank issued another tranche of dollar bonds FLYONE Armenia started operating regular direct flights Yerevan-Paris-YerevanGreen Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district Renewable energy: Business customers to benefit from Ucom and Solara partnership AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum The highest mountain organic vineyard in the world has been founded in Armenia (Video) Festive surprise from Idram and IDBankUcom Offers Buying a Smartphone and Getting Wireless Earbuds and a Nice Phone Number as a GiftFLYONE ARMENIA started operating regular direct flights Yerevan-Moscow-YerevanIDBank. AMD bonds issued a few days ago were placed prematurelyPremium phone numbers at up to 50% discount. «UDAYS» at UCOM are ongoingIDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan IDpay. The fastest and beneficial transfers from Russia to Armenia - to any Armenian bank cardNew movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers IDBank sums up the results of the next stage of IDream educational program Ucom offers buying Xiaomi Redmi Note 10S and get wireless earbuds as a giftUcom offers discounts on a number of devices on the occasion of love holidays UNITY TARIFF + SUPER WI-FI 6: UCOM offers high speed internet in every corner your homeUcom to operate new call center in Vanadzor Converse Bank Brings Apple Pay to Customers Unibank Brings Apple Pay to Customers Acba Bank Brings Apple Pay to Customers Andranik Grigoryan is the CEO of Converse Bank, Chairman of Executive ManagementUCOM and "10X ENGINEERING" partnered on a project for childrenWelcome our new product of the Engineering City Ucom takes part in the "Big Christmas Market" IDBank issued another tranche of dollar bonds of 2021 Ucom offers buying Xiaomi Redmi 10 with 4 Super cameras and get a wireless speaker Informed means protected: IDBank Unibank was ranked among the list of banks with the best products for SMEs according to SME Banking ClubWith the technical support of Ucom "capture the flag" information security contest took place Inecobank introduces BNPL, the latest trend in worldwide shopping, to Armenia