Երևան, 27.Սեպտեմբեր.2022,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Սուրենը դեմքից վիրավոր վիճակում զինվորներին մենակ չի թողել ու մինչև վերջ կռվել է Լիճք գյուղը հրաժեշտ է տվել իր հերոսացած զավակ Արթուր Մարգարյանին Սահմանների ու քարտեզների վերանայման փորձերը կձախողվեն․ Թուրքիան փորձում է օգտվել այս խառն իրավիճակից Վրաստանի հետ սահմանին կարող է արտակարգ դրություն մտցվել Արարատի մարզի որոշ բնակավայրերի գազամատակարարումը կդադարեցվի Ռուսաստանի սահմանների մոտ հասունանում է նոր Ուկրաինա․ «Փաստ» Ղարաբաղը շատ փոքր է յանկիների համար, չնայած Ռուսաստանին վատություն անելը լուրջ խնդիր է․ «Փաստ» 44-օրյա պատերազմը գոյութենական մարտահրավեր էր Հայաստանի և Արցախի համար. ՀՀ նախագահ «Շարժական թերապիան մարդուն դարձնում է սթրեսակայուն, ազատում է սթրեսից»․ «Փաստ» «Սերը, հավատը չպիտի կոտրեն, բայց կոտրել են, ամեն սրբություն ոտնահարել»․ «Փաստ»


Ինչպես «չինական խնձորը» դարձավ նարինջ․ «Փաստ»

Lifestyle

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Երևի թե նարինջը ամենահայտնի և բոլորի կողմից սիրված ցիտրուսային միրգն է։ Այդ մրգի ռուսերեն «ապելսին» անվանումը, որը նաև հանրահայտ է հայերեն խոսակցական լեզվում, փոխառնված է հոլանդերեն «appelsien» բառից։ Կա տեսակետ, որ իրականում հիմքում երկու բառ է՝ «apple»` խնձոր, և «cina» (China)՝ Չինաստան: Դրա մասին է վկայում նաև ֆրանսերեն «pomme de Chine» անվանումը , որը թարգմանաբար նշանակում է «չինական խնձոր», թեպետ ներկայում ֆրանսերենում այն փոխարինվել է «orange» բառով։ Ըստ գիտնականների, նարինջը, ինչպես նաև ցիտրուսային մրգերի մեծ մասը, ծնվել է Հարավ-արևել յան Ասիայում: Բույսը մշակվել է Չինաստանում մ.թ.ա 2,5 հազար տարի առաջ:

Օրինակ՝ չինական ձեռագրերից մեկում, որը թվագրվում է 1178 թվականով, նկարագրված են նարինջների և մանդարինների լավագույն 27 տեսակները: Հայտնի է նաև, որ քաղցր նարինջը Եվրոպա է մտել միայն 15-րդ դարում: Վարկածներից մեկի համաձայն, այդ ցիտրուսային միրգը բերվել է 1429 թվականին Վասկո դա Գամայի կողմից Հնդկաստան կատարած ճանապարհորդությունից հետո: Դրանից հետո արագորեն տարածվել է նարնջի ծառերի մշակման նորաձևությունը՝ դրանց համար սկսել են կառուցել հատուկ ջերմոցներ կոչվող ապակե կառույցներ, որոնք կոչվել են օրանժերիաներ (ֆրանսերեն orange՝ «նարիջ» բառից): Մինչև 15-18-րդ դարերը նարինջը աճեցվել է բացառապես ջերմոցներում: Հատկապես շատ ջերմոցներ են եղել Լոնդոնի, Փարիզի և Սանկտ Պետերբուրգի շրջակայքում:

Այնուամենայնիվ, հարավային Եվրոպայում 18-րդ դարում արդեն սկսել են բաց դաշտում ցիտրուսային մրգեր աճեցնելու փորձեր կատարել: Բույսի տարածմանը նպաստել են իսպանացի և պորտուգալացի գաղութարարները, որոնք 15-16-րդ դարերում նարինջը կիտրոնի և այլ ցիտրուսայինների հետ տարել են Արևմտյան Աֆրիկա, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկաներ: Ավելի վաղ արաբ և հնդիկ ծովայիններն են այդ միրգը տարել Աֆրիկայի արևել յան ափեր: Այսպիսով, նարինջը աստիճանաբար դարձել է երկրագնդի արևադարձային և մերձարևադարձային շրջանների հիմնական պտղատու մշակաբույսերից մեկը: Ներկայում ժամանակակից աշխարհում նարնջի ոչ մի վայրի ձև չի պահպանվել: Համաձայն դասակարգումներից մեկի, նարինջները բաժանվում են սովորական, պորտալարային և արյունային տեսակների: Արյունային նարինջների տարբերությունը միջուկի և կեղևի կարմիր գույնն է, որն առաջանում է անտոցիանին պիգմենտի շնորհիվ:

Օրինակ՝ իսպանական թագավորական նարնջենին ունի համեղ և յուրօրինակ պտղամսով փոքրիկ վառ կարմիր պտուղներ: Առանձնանում է նաև կլեմենտին տեսակը, որը մանդարինի և նարնջի հիբրիդ է՝ ստեղծված 1902 թվականին ֆրանսիացի քահանա և պտղաբույծ հայր Կլեմենտի կողմից: Նարնջի սովորական տեսակներն ունեն տարբեր չափերի պտուղներ դեղին, հյութեղ պտղամսով: Պորտալարային տեսակներում պտուղներն ավելի մեծ են, այդ տեսակը ավելի վաղ է հասունանում, իսկ առանձնահատկությունը պտղի վերին մասի ելուստն է: Նարինջն ուտում են թարմ վիճակում, վերածում հյութերի, պահածոների, ջեմի, չրերի, մարմելադի, օգտագործվում են հրուշակեղենը համեմելու համար, եթերայուղ են ստանում կեղևից, ծաղիկներից և տերևներից, պեկտինն էլ ստանում են ծառի կեղևից, իսկ մշակման բոլոր թափոնները՝ կեղևը և քամած պտղամիսը, օգտագործում են անասնակերերի մեջ:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Անհապաղ պետք է բանակցողին փոխենք. Վահե Հակոբյան 2020-ի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանը սանձազերծեց արցախյան երրորդ պատերազմը՝ 44 օր տևած արյունալի արհավիրքըԴոնբասի բնակիչների փրկությունը «առաջնագծում» է. ՊուտինՌուսաստանը սրընթաց գնում է դեպի իր կործանումը․ սա պատերազմի 7-րդ ամսվա գլխավոր արդյունքներից մեկն է․ ուկրաինացիա փորձագետՍուրենը դեմքից վիրավոր վիճակում զինվորներին մենակ չի թողել ու մինչև վերջ կռվել էԼիճք գյուղը հրաժեշտ է տվել իր հերոսացած զավակ Արթուր Մարգարյանին«Տղերքը չկան». Արթուր Խաչենցը եւ Իզենը նահատակների հիշատակին նոր երգ են ներկայացրելՍտեփանակերտում կայացել է Խաչերթ՝ ի հիշատակ 44-օրյա պատերազմի նահատակներիՍահմանների ու քարտեզների վերանայման փորձերը կձախողվեն․ Թուրքիան փորձում է օգտվել այս խառն իրավիճակիցԱրցախում լռության րոպե է. փողոցում դադարել է անգամ մեքենաների շարժըՎրաստանի հետ սահմանին կարող է արտակարգ դրություն մտցվելԱկնեի բուժումը բացահայտված է«Լուռ աշխարհ». Արամեն և կինը ներկայացրել են նոր երգ` նվիրված 44-օրյա պատերազմի նահատակներին (տեսանյութ)Նիժնի Նովգորոդում գործարկվել է արևային էներգիայով աշխատող առաջին լուսացույցըՄեկ եվրոն գնվում է 385 դրամ նվազագույն փոխարժեքով, վաճառվում՝ 400 դրամով․ տարադրամի փոխարժեքներըՀավաքական Արեւմուտքն ու մասնավորապես Ֆրանսիայի նախագահը մի քանի օր է ասում են՝ Ադրբեջանը պարտավոր է հետ քաշել իր զորքերը Հայաստանից. ՇարմազանովԱրարատի մարզի որոշ բնակավայրերի գազամատակարարումը կդադարեցվիՈվքե՞ր են ապրելու օկուպացված հայկական Շուշիում. Բաքվի արձագանքը«Գրազ»՝ Հին Հռոմից մինչ համակարգչային խաղադրույքներ․ «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (27 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ)․ Սկսվել է 44-օրյա պատերազմը․ «Փաստ»Ռուսաստանից Հայաստան եկողների պատճառով սպասվում է գնաճ. տնտեսագետՄարդ նահատակվելուց էլ պիտի բախտ ունենա, որ իրեն գտնեն, ճանաչեն ու թաղեն. ԱշոտյանԿոչ ենք անում Ադրբեջանին վերադարձնել զորքերը իրենց սկզբնական դիրքերը, դուրս բերել ռազմական ուժերը և Հայաստանի հետ խնդիրները լուծել խաղաղ բանակցությունների միջոցով. ՊետդեպԱռաջարկվում է ինսուլտից մահացությունը կտրուկ նվազեցնելու միջոցՌուսաստանի սահմանների մոտ հասունանում է նոր Ուկրաինա․ «Փաստ»Գիշերը մնացել ենք Եռաբլուրում, որ Փաշինյանը չգա ու ծաղիկ չդնի մեր տղաների շիրիմներին․ զոհվածի հայր Ղարաբաղը շատ փոքր է յանկիների համար, չնայած Ռուսաստանին վատություն անելը լուրջ խնդիր է․ «Փաստ»44-օրյա պատերազմը գոյութենական մարտահրավեր էր Հայաստանի և Արցախի համար. ՀՀ նախագահԻ՞նչն է արգելվում պահածո անելիս«Շարժական թերապիան մարդուն դարձնում է սթրեսակայուն, ազատում է սթրեսից»․ «Փաստ»«Սերը, հավատը չպիտի կոտրեն, բայց կոտրել են, ամեն սրբություն ոտնահարել»․ «Փաստ»Երևանում և 7 մարզում լույս չի լինելուՏոկիոյում զանգվածային բողոքի ցույցեր են նախկին վարչապետ Սինձո Աբեի պետական հուղարկավորության դեմՍիսիանում նոր կրքեր են հասունանում. ո՞վ կձևավորի իշխանություն «Հրապարակ»«Մեզ մոտ արդեն անկառավարելի քաոս է. հայ ժողովրդի նկատմամբ մշակված հոգեբանական օպերացիա է իրականացվում»․ «Փաստ»Իրավիճակը՝ հայ ադրբեջանական սահմանին. ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածելԱրցախի հարցն արդեն լուծվել է, Հայաստանն այլևս ոչ մի խոսք չունի Արցախի հարցում. Լևոն Տեր-ՊետրոսյանԻ՞նչ ցույց տվեցին ՏԻՄ ընտրությունները․ «Փաստ»Աշխարհակարգի վերափոխման պայմաններում ինչպե՞ս են Թուրքիայի իշխանությունները «պղտոր ջրում ձուկ որսում»․ «Փաստ»«Զրոյական կետից սկսել նշանակում էր վերացնել բոլոր այն ձեռքբերումները, որոնք եղել են վերջին 30 տարվա ընթացքում». տապալման երեք արձանագրումներն՝ ըստ քաղաքագետի․ «Փաստ»Ի՞նչ կասեն Վենետիկից․ «Փաստ»Իշխանությունները «տասովկաների» մեջ են․ «Փաստ»Քոչարյանը հերթական ասուլիսն է հրավիրում «բոլորի համար» ֆորմատով․ «Փաստ»Ի՞նչ քննարկումներ են «Մանկական Եվրատեսիլ 2022»-ի շուրջ․ «Փաստ»Կոմիտաս Վարդապետի 153-ամյակի առթիվ այսօր Հայր Ասողիկ աբեղա Կարապետյանը հոգեհանգստյան կարգ անցկացրեց Կոմիտասի պանթեոնումՄահացել է օլիմպիական չեմպիոն Ռաֆայել ՉիմիշկյանըԱրտակարգ դեպք՝ Գեղարքունիքի մարզումՌուսաստանի և Վրաստանի սահմանին ավելի քան 4800 ավտոմեքենա է կուտակվելԱպազգային իշխանությունը չի կարող ազգային ծրագրեր իրականացնել․ Գևորգյանը՝ ԿԳՄՍՆ ռազմամարզական ճամբարների մասինՈւկրաինայի հարցով գաղտնի բանակցություններ չկան. Բլինկեն