Երևան, 01.Մարտ.2024,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Աթլետիկը խոշոր հաշվով հաղթեց Ատլետիկոյին և դուրս եկավ Իսպանիայի գավաթի եզրափակիչ Բրիտանիայում աճուրդից հանվել է 19-րդ դարով թվագրվող եթովպիական գողացված վահանը Վեկտոր փոխելու համար հարկավոր է փոխել բոլոր բաղադրիչները՝ այդ թվում տնտեսական, անվտանգային, քաղաքական և այլն․ Արշակ Կարապետյան Թուրքիային վաճառվող F-16-երը փաստացի օգտագործվում են Հայաստանի դեմ. սենատոր Ռենդ Փոլ Հայաստանի սահմանները՝ նոր հնարավոր հարվածների տակ․ Վահե Հովհաննիսյան Մեկ օրում 104 խաղաղ բնակիչ է զոհվել․ արյունալի միջադեպ՝ Գազայում  Կյանքից հեռացել է «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդաշարի նախկին վարողը Կատակը մի կողմ. Նիկոլը գնում է…․ Էդուարդ Շարմազանով Ռուբլին թանկացել է․ փոխարժեքն՝ այսօր Մեր աչքերի առջև իրականանում է հասուն տարիքի քաղաքական գործիչների փորձի կենդանի փոխանցումը երիտասարդ սերնդին. Հրայր Կամենդատյան


Ալպինիզմ. ի՞նչ բարձունքներ են հաղթահարվել պատմության ընթացքում. «Փաստ»

Lifestyle

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ալպինիզմի ծննդյան օր է համարվում 1786 թվականի օգոստոսի 8-ը, երբ երկու կտրիճներ նվաճեցին Ալպերի ամենաբարձր գագաթը՝ Մոնբլանը։ Չնայած Մոնբլանը նվաճելու փորձեր նախկինում էլ էին արվել, բայց բոլորն էլ անհաջող էին եղել։ Կրթությամբ բժիշկ Միշել-Գաբրիել Պակարդը ուղեկցորդ Ժակ Բալմատի հետ բարձրացավ ծովի մակերևույթից 4810 մետր բարձրության վրա: Այդ նվաճումը սկիզբ դրեց ալպինիզմի՝ լեռնագնացության ծննդին` որպես սպորտաձև, իսկ այդ երկու անձանց հուշարձանը կանգնեցվեց լեռնագնացության համաշխարհային կենտրոնում՝ Ֆրանսիայի Շամոնի քաղաքում։ 18-րդ դարի վերջին և 19-րդ դարի սկզբին է վերջնականապես ձևավորվել լեռնագնացությունը՝ որպես սպորտային ուղղություններից մեկը։

Ստեղծվել են լեռնագնացների ակումբներ և ազգային ասոցիացիաներ, անցկացվել են նոր երթուղիներ, կառուցվել են կացարաններ մարզիկների գիշերակացի համար, հրատարակվել է հատուկ գրականություն։ Ռուսաստանում ալպինիզմի առաջացման սկիզբը համարվում է 1788 թվականը, երբ նավատորմի սպա Դանիիլ Գուսը և նրա ընկերները բարձրացել են Կամչատկայի հրաբուխ Կլ յուչևսկայա Սոպկա (4835 մ): Եվրոպայում 1800 թվականին գրավվել է Ավստրիական Ալպերը և նրա գագաթը՝ Գրոսգլոկները։ 1809 թվականին Մոնբլանը գրավել է առաջին կինը՝ Մարի Պարադին։ 1811 թվականին բարձրացել են Բեռնյան Ալպերի Յունգֆրաու գագաթը, Անդերը նվաճվել է 1835 թվականին, իսկ 1889 թվականին արշավանք է եղել դեպի Կիլիմանջարո: Կովկասի համար նման տարեթիվ է 1923 թվականը: Այդ տարվա օգոստոսին Թիֆլիսի համալսարանի դոցենտ Գ. Ն. Նիկոլաձեն իր ուսանողական թիմով բարձրացել է Կազբեկ լեռը:

1829 թվականի սեպտեմբերին առաջին անգամ Արարատի գագաթն են հասել Դորպատի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրիդրիխ Պարրոտը (նրա առաջին փորձը չէր հաջողվել. նա հասել էր 4365 մ բարձրության և հետ վերադարձել), Էջմիածնի վանքի դպիր Խաչատուր Աբովյանը և չորս հայ շինական: Ալպինիզմում խիստ կանոններ չկան, հաշվի են առնվում նվաճված բարձունքների քանակը և երթուղու դժվարության կատեգորիան։ 20-րդ դարի սկզբին երկրագնդի բոլոր ամենաբարձր գագաթները նվաճվել են։ Համարձակ լեռնագնացներն սկսել են ավելի ու ավելի դժվար երթուղիներ գծել։ Որքան դժվար է լինում հասնել լեռան գագաթին, այնքան ավելի հետաքրքիր է մրցակցությունը։ Մագլցման արահետները աստիճանաբար դարձել են ավելի զառիթափ և անանցանելի։ Հայտնվել է «պատային ալպինիզմ» ուղղությունը: Նման կարգի երթուղիներն անցնում էին լեռների ուղղահայաց պատերի երկայնքով։ Այժմ այդ սպորտաձևը կոչվում է ժայռամագլցում։ Արդյունաբերական կառույցների ուղղահայաց մակերեսներով մագլցելը կոչվում է արդյունաբերական լեռնագնացություն:

1907 թվականին Թոմ Լոնգստաֆը դարձել է բարձր լեռնագնացության հիմնադիրը՝ նվաճելով Հիմալայներում գտնվող Տրիսուփ գագաթը (7000 մ): Երկրագնդի ամենաբարձր կետը՝ Ջոմոլունգմա լեռը (8848 մ) նվաճվել է 1953 թվականի մայիսին Էդմունդ Հիլարի և Թենզինգ Նորգեյի կողմից։ Այս սպորտաձևի զարգացման սկզբում ալպինիստներն օգտագործում էին ամենապարզ սարքավորումները բարձրանալու համար։ Սարքավորումը կազմված էր ամուր և երկար ալպենշոկից (անդունդները և ճեղքվածքները հաղթահարելու համար), գամասեղներով կոշիկներից և կացնից։ Ճոպանները խիտ էին ու հաստ, դրանք օգտագործվում էին միայն սառցադաշտերը կամ լեռնանցքները հատելիս, լեռնագնացները դրանցով կապում էին միմյանց։ Զառիթափ ժայռեր մագլցելու համար օգտագործվում էին ճանկերի նմանվող կեռիկներ։ Բայց նրանք այնքան էլ պինդ չէին և միշտ չէ, որ դիմանում էին։

Նման տեխնիկայի օգնությամբ բարձրացել են Ալպերի հիմնական գագաթները։ Սպորտաձևի զարգացման հետ մեկտեղ բարելավվել են նաև մարզիկների սարքավորումները։ Հայտնվել են քնապարկերը, վրանները, մատանիներով կեռիկները, սեպերը, կարաբինները, կրամպոնները, ապահովագրվելու համար սկսել են օգտագործվել թեթև ու ամուր պարաններ: Ընդհանրապես, լեռնագնացությունը վտանգավոր մարզաձև է, պատմությունը բավականաչափ ողբերգական դեպքեր է պահպանել, որոնք պատահել են լեռները նվաճողների հետ։ Տեխնոլոգիաների զարգացումը և ժամանակակից սարքավորումների օգտագործումը կոչված են եղել կանխելու նման իրավիճակների առաջացումը։ Արդյո՞ք մարդկային կարողություններին սահման կա: Այդ հարցին պատասխան չկա, քանի որ կան լեռներ, և կան մարդիկ, որոնք պատրաստ են հասնել դրանց գագաթներին, ուստի լեռնագնացությունը կշարունակի զարգանալ։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Աթլետիկը խոշոր հաշվով հաղթեց Ատլետիկոյին և դուրս եկավ Իսպանիայի գավաթի եզրափակիչ Բրիտանիայում աճուրդից հանվել է 19-րդ դարով թվագրվող եթովպիական գողացված վահանը Վեկտոր փոխելու համար հարկավոր է փոխել բոլոր բաղադրիչները՝ այդ թվում տնտեսական, անվտանգային, քաղաքական և այլն․ Արշակ Կարապետյան Թուրքիային վաճառվող F-16-երը փաստացի օգտագործվում են Հայաստանի դեմ. սենատոր Ռենդ Փոլ Հայաստանի սահմանները՝ նոր հնարավոր հարվածների տակ․ Վահե Հովհաննիսյան Մեկ օրում 104 խաղաղ բնակիչ է զոհվել․ արյունալի միջադեպ՝ Գազայում Կյանքից հեռացել է «Բարի գիշեր, երեխաներ» հաղորդաշարի նախկին վարողը Կատակը մի կողմ. Նիկոլը գնում է…․ Էդուարդ Շարմազանով Ռուբլին թանկացել է․ փոխարժեքն՝ այսօր Մեր աչքերի առջև իրականանում է հասուն տարիքի քաղաքական գործիչների փորձի կենդանի փոխանցումը երիտասարդ սերնդին. Հրայր Կամենդատյան Ֆրանսիան Ուկրաինայի համար 100 Delair անօդաչու թռչող սարք կգնի. Լեկորնյու Մենք սկսում ենք գործողությունների շարք, որի նպատակը երկրում նոր, ազգային իշխանություն ձևավորելն է. Չալաբյան Հովհաննես Շահինյանը միացել է Արշակ Կարապետյանի առաջնորդած «Համահայկական ճակատ» շարժմանըՎթարի պատճառով 5 ժամ ջուր չի լինելու Արարատի մարզումԳագիկ Սուրենյանը լավ լուր է հայտնում Կրիտիկական մետաղներ. աշխատաժողով Պոլիտեխնիկում` նվիրված ՀՀ-ում լիթիումի ուսումնասիրությունների արդի վիճակին և կորզման հիմնախնդիրներին«Մենք նախկինում հաճախ ենք թերագնահատել մեր թշնամիների գործելաոճը»․ Ավետիք Չալաբյան Երիտասարդները բազմաթիվ հարցերով դիմեցին պարոն Ծառուկյանին, որոնց լուծումներն իրենց երկար սպասեցնել չտվեցին․ Լիաննա Մանուկյան Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության դեմ գործող բոլոր քաղաքական ուժերի գործունեությունը պետք է բացառվի․ Մեսրոպ ԱռաքելյանԵրկրի ղեկավարը զանգում ասում է գործ հարուցեք․ Արշակ ԿարապետյանԳագիկ Ծառուկյանն աշխատանքային հանդիպում է ունեցել Արցախի երիտասարդական կազմակերպությունների հետ․ Իվետա ՏոնոյանՑանկանում եմ տեղեկացնել, որ երկու ընտանիքի Երևան համայնքը կապահովի ժամանակավոր բնակության վայրով․ Հայկ Կոստանյան Հայաստանն ու Ադրբեջանը գնում են խաղաղության պայմանագրի խիզախ, միևնույն ժամանակ դժվարին ճանապարհով. Գերմանիայի ԱԳ նախարար Մեկ օրում հանրապետությունում բացահայտվել է հանցագործության 113 դեպք, արձանագրվել՝ 17 ՃՏՊ Շարժման շուրջ համախմբվում են այն երիտասարդները, որոնց համար կարևոր է Հայոց պետականության պահպանումը. Հովան ՀարությունյանԼիբանանի հարավում Իսրայելի հարվածների հետևանքով զոհվել է 2 խաղաղ բնակիչ. Al Mayadeen Ադրբեջանցիները ոչնչացրել են Արցախի Հին Շեն բնակավայրի գերեզմանոցը (տեսանյութ) Կարևորը ճիշտ ըմբռնելն է՝ մեր ո՞ր գործընկերն ի՞նչ պատկերացումներ, հավակնություններ ունի թե՛ մեր, թե՛ տարածաշրջանի վերաբերյալ. Նաիրի Սարգսյան Հիշում ենք նրանց ճակատագիրը, ովքեր զորք են ուղարկել մեր երկրի տարածքներ. Պուտինը՝ Ուկրաինա ՆԱՏՕ-ի զինծառայողների հավանական ուղարկման մասին Երևանում պարեկը տուն գնալիս երեխաների մոտ կասկածելի վարքագիծ է նկատել. պարեկի ու քրեագետի շնորհիվ նռնակը չպայթեց Մեքսիկայում կոկիկ շարված ոսկորներով հնագույն հուղարկավորություն է հայտնաբերվել Պուտինը խոսել է միջուկային զենքի կիրառման հնարավորության մասին «Առաջին ալիքի» եթերում խոսել են հայկական արմատներով թվային ակտիվի՝ FTN-ի մասին Երևանում BMW-ն մխրճվել է Երևան-Ապարան երթուղու ГАЗель-ի մեջ. կան վիրավորներ Այս տարվա մարտի 4-ին սպասվող Զելենսկու Երևան այցի շուրջ կրքերը թեժանում են. Նիկոլ Փաշինյանի հակառուսական թշնամական պահվածքն ի զորու է պառակտում առաջացնել հայ ժողովրդի մեջ Որտե՞ղ և ինչպե՞ս է առաջացել ռուբլին. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (29 ՓԵՏՐՎԱՐԻ). Ստեղծվել է առաջին էլեկտրական հաշվիչ մեքենան. «Փաստ»«Անկախության հռչակագիրը պե՛տք է պահպանել» թեմայով քննարկումն՝ ուղիղ Հասարակության մեջ Անկախության հռչակագիրը չեղարկելու հարցի դժգոհությունն այն կարգի է, որ իշխանությունները որևէ շանս չունեն դա իրականացնելու․ Չալաբյան Գիտնականները ապակին վերածում են արևային մարտկոցի օգտագործելով միայն լազեր Բոլորի համբերության բաժակը մի օր լցվում է. «Փաստ»«ԳեոՊրոՄայնինգ» -ը չի հանդիսացել և չի հանդիսանում ԶՊՄԿ բաժնետեր և Ընկերության սեփականատերերի կառուցվածքում որևէ մասնակցություն չունիԻնչի՞ կհանգեցնի Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում առկա ճգնաժամը. «Փաստ»Եկեղեցին ժողովրդից պաշտպանելու կարիք չունի, ունի կարիք պաշտպանվելու սադրանքներից. Մկրտչյան Ինչպես փչացրին ՍԴ դատավորի ընտրությունը ՔՊ-ականներին ահաբեկո՞ւմ են, թե՞ նոր սադրանքների հիմքեր են ստեղծում Արդեն հիմա կարելի է միանգամայն վստահ ասել, որ նա դա արել է բացարձակ միտումնավոր. «Փաստ»Հայաստանի և ՀԱՊԿ դիմակայությունը մտնում է վտանգավոր փուլ «Որքան ուժեղ էր, նույնքան էլ բարի. եթե իրենից հետո կարողացա ապրել, դա ինձ փոխանցված իր ուժն է». կրտսեր սերժանտ Հարություն Նիկոլյանն անմահացել է նոյեմբերի 3-ին Կարմիր շուկայում. «Փաստ»Վարժական հավաքներ կանցկացվեն․ օրերը հայտնի են