Ереван, 05.Март.2024,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Все важные документы оставлены, но уголовные дела сняты Такое поведение действующих властей Армении ставит под угрозу само существование Армении: Аршак Карапетян Бывший глава общины Арабкир возвращается в политику։ «Паст» Для изменения вектора необходимо изменить все составляющие, в том числе экономическую, политическую, безопасность и т.д.: Аршак Карапетян Страсти вокруг ожидаемого 4 марта с.г. в Ереван визита Зеленского накаливаются: антироссийский выпад Н.Пашиняна способен спровоцировать раскол армянской нации ЗММК заявляет, что российская компания ООО «ГеоПроМайнинг» ни в прошлом, ни в настоящем не является акционером Компании, а также не имеет участия в структуре владения Компании Генералу Аршаку Карапетяну удастся объединить армянский народ и избавиться от действующей власти Выход из ОДКБ и ЕАЭС может иметь для нас разрушительные последствия: Аршак Карапетян Пограничные войска не останутся без военной базы в Армении: Аршак Карапетян Армения столкнется с новыми бедствиями: Аршак Карапетян


Եթե Ադրբեջանին հաջողվի վնասել հանքարդյունաբերությունը Հայաստանում, դա կլինի նրանց համար պատերազմի մի նոր հաղթանակ՝ տնտեսական ոլորտում

Аналитика

Այն, որ Հայաստանում, ինչպես ցանկացած զարգացող երկրում, որտեղ բազմաթիվ ոլորտներում ներդրված չեն ժամանակակից չափորոշիչներ, կան բնապահպանական խնդիրներ, անվիճելի աքսիոմա է։ Ընդ որում, դրանք կան ամենուր՝ գյուղատնտեսության ոլորտում՝ պեստիցիդների անվերահսկելի կիրառման, ջրի վատնման տեսքով, քաղաքային տրանսպորտի ու շինարարության անմխիթար վիճակի՝ ահռելի բնապահպանական և առողջապահական հետևանքների տեսքով, աղբահանության կամ աղբաչհանության տեսքով, երբ տոքսիկ նյութերը պարզապես թափվում են անվերահսկվող աղբավայրեր՝ ներթափանցելով հողի ու ջրի մեջ, և այլն։

Սակայն, ինչպես հայտնի է, բնապահպանական այս, երբեմն շատ ավելի լուրջ խնդիրները չեն արժանացել հայաստանյան բնապահպանների այն ուշադրության նույնիսկ մեկ տոկոսին, որին արժանացել է հանքարդյունաբերությունը։ Իհարկե, հանքարդյունաբերությունն այն ոլորտն է, որն արժանի է բնապահպանների ուշադրությանը, արժանի է նաև քննադատությանը, քանի որ պոստսովետական երկրներում, ոչ միայն Հայաստանում, այն միշտ չէ, որ պատշաճ է իրականացվել։ Բայց արդյոք այն ահասարսուռ պատկերը, որը մի քանի տասնամյակ շարունակ ներկայացրել են հայաստանյան ակտիվիստական շրջանակները, աղերս ունե՞ր իրականության հետ։ Ոչ պակաս կարևոր է նաև, թե արդյոք անհրաժեշտություն կա՞ր այդպես վարկաբեկել Հայաստանի տնտեսության հիմք հանդիսացող ոլորտը՝ որպես կանոն, ասածների որևէ գիտական ապացույց չունենալով։

Երբ չճշտված տվյալներ, ապատեղեկատվություն տարածող խմբերը վարկաբեկում էին երկրի տնտեսության կարևորագույն ճյուղը՝ հանքարդյունաբերությունը, թերևս չէին ենթադրում, թե իրականում որքան ահռելի են իրենց ծավալած գործունեության վնասները։ Կարծիքներ կան, որ ոմանք դա անում էին որոշ արտասահմանյան հիմնադրամներից դրամաշնորհներ ակնկալելով, ոմանց գրավում էր մարդասիրական և բնասիրական վեհ կերպարի ստեղծումը։ Գուցե նրանք չէին էլ պատկերացնում, որ մի օր թշնամին հեշտությամբ այս ամենը կկիրառի Հայաստանի դեմ որպես զենք։

Եվ ահա որպես արդյունք կամ հետևանք, այսօր Ադրբեջանին շատ չարչարվել պետք չէ, ամեն ինչ նրա փոխարեն արված է, վերցնում են հայ բնասեր-բնապահպան-ակտիվիստների գեներացրած «ահազանգերը», հազարավոր պետիցիաները, միջազգային մամուլում իրենց իսկ ստեղծած հոդվածները, հայ ակտիվիստների հարցազրույցներն այն մասին, թե ինչպես է Հայաստանը «աղտոտում» տարածաշրջանը և դիմում աշխարհի կարևորագույն կենտրոններին՝ ասելով․ «Հենց իրենք՝ հայերն են հաստատում, որ Հայաստանի հանքարդյունաբերությունը վնաս է հասցնում ամբողջ տարածաշրջանին, աշխարհին, գալակտիկային, պետք է արգելել Հայաստանի հանքահումքային ձեռնարկությունների գործունեությունը»։ Սա, ադրբեջանցիների համոզմամբ, լիովին լեգիտիմ կամ կիսալեգիտիմ իրավունք է տալիս իրենց կրակել Երասխում կառուցվող գործարանի ուղղությամբ կամ պահանջել Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի փակումը։

Եվ ինչո՞ւ միայն հայաստանցիները: Սփյուռքում ևս կային հեռվից հայրենիքը սիրող «բնապահպաններ», որոնք ակտիվորեն զբաղված էին Հայաստանում նախատեսված հանքարդյունաբերական ներդրումները ձախողելով։ Այս ոլորտի զարգացումներին հետեւած մարդիկ կհիշեն թերեւս, թե ինչպես էր ԱՄՆ-ում բնակվող ոմն Հարություն Բրոնոզյան օվկիանոսից այս կողմ հաջողացնում հեռավար «հետազոտություններ» իրականացնել, «ուսումնասիրությունների» տվյալներ հրապարակել, «ապացուցել», թե տվյալ հանքը (կարևոր չէ անգամ՝ որը), կործանելու է Հայաստանը, Ջերմուկը, Սևանը, երևի՝ նաև Բաքուն։ Կհիշեք երեւի, որ դրա համար սփյուռքահայ «բնապահպանը» վարձել էր միջազգային թանկ վարձատրվող էքսպերտների, հավանաբար, մի քանի տասնյակ հազար դոլար էր ծախսվել ինչ-որ զեկույցներ գեներացնելու վրա։ Քանի-քանի՝ հազարավոր էջերի այլ զեկույցներ են գրվել, հարցազրույցներ տրվել, շարժումներ կազմակերպվել, որքան ժամանակ, ջանք ու ռեսուրս է ծախսվել ապացուցելու համար, որ Հայաստանի հանքարդյունաբերությունը տարածաշրջանային աղետ է։ Ինչ խոսք, աշխատանքն ըստ արժանվույն գնահատվել է։

Ահավասիկ, հերթական գնահատականը՝ Ադրբեջանի գլխավոր դատախազությունը դիմել է ՄԱԿ-ի Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպությանը և Եվրոպայի խորհրդին՝ Հայաստանի բնապահպանական հանցագործությունների հարցով։

Ըստ Ադրբեջանի գլխավոր դատախազության, քննություն է տարվում ՀՀ սահմանամերձ գոտու Արաքս (Արազ՝ ըստ ադրեջանցիների) և Ողջի (Օխչուչայ՝ ըստ ադրբեջանցիների) գետերի «աղտոտվածության փաստով»։

Նշվում է, որ երկար ժամանակ անդրսահմանային Ողջի գետի ինտենսիվ աղտոտումը Հայաստանի խոշոր լեռնահանքային ձեռնարկության՝ Գարաջանի (ըստ երևույթին նկատի ունեն Քաջարանի) պղնձամոլիբդենային և Գաֆանի (ամենայն հավանականությամբ՝ Կապանի) լեռնահարստացման կոմբինատների կողմից, ինչպես նաև Երասխ գյուղում խոշոր մետալուրգիական գործարանի կառուցումը՝ «առանց ադրբեջանական կողմի հետ խորհրդակցության է և շրջակա միջավայրի պահպանության պայմանների խախտմամբ, ուստի անհրաժեշտություն է առաջացել լրացուցիչ միջոցներ ձեռնարկել», այսպիսին է Ադրբեջանի դատախազության ձևակերպումը։ Ընդգծվել է նաև իրենց երկրի իրավասու մարմինների հետ շրջակա միջավայրին հասցված վնասը պարզելու հարցում համագործակցության կարևորությունը։ Թերևս այստեղ մեկ անարդարություն հաստատապես կա՝ համագործակցություն, ինչ խոսք, եղել է, նրանց ներկայացրած տվյալների մի մասը հորինվածք է, մյուս մասը հիմնականում հավաքել են Հայաստանում և արտերկրում ապրող «մտահոգ» հայ «մասնագետները»։

Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ադրբեջանցի բնապահպանները բաց նամակ էին հղել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին, որտեղ թվարկված էին Հայաստանի այն ձեռնարկությունները, որոնք, իրենց կարծիքով, աղտոտում են շրջակա միջավայրը և էկոհամակարգի ոչնչացմամբ վտանգ են առաջացնում ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարևան երկրների համար։ Նրանք կոչ էին արել Հայաստանի կառավարությանն անհապաղ դադարեցնել այդ ձեռնարկությունների գործունեությունը։ Ի պատասխան Փաշինյանը ներկայացրեց Եյլիի համալսարանի բնապահպանական քաղաքականության և իրավունքի կենտրոնի հրապարակած 2022 թ.-ի աշխարհի էկոլոգիապես ամենամաքուր երկրների վարկանիշային աղյուսակը, որի համաձայն Հայաստանը զբաղեցրել է 56-րդ տեղը, իսկ Ադրբեջանը՝ 104-րդը: Վերջերս ՀՀ ՏԿԵՆ նախկին փոխնախարար Լիլյա Շուշանյանն իր հարցազրույցներից մեկում ասաց, թե ուրախ է, որ վերջապես Հայաստանի իշխանությունները հիմնվում են այս կարևոր ցուցանիշների վրա, որոնք ապացուցում են, որ տարածաշրջանում Հայաստանը առաջատար է՝ հանքարդյունաբերական ոլորտի միջազգային չափանիշների առումով։ Նրա խոսքով, պատահական չէ, որ Ադրբեջանը թիրախավորում է Հայաստանի հանքերը, քանի որ դրանք մեր երկրի տնտեսական ողնաշարն են: «Եթե Ադրբեջանին հաջողվի վնասել հանքարդյունաբերությունը Հայաստանում, դա կլինի նրանց համար մի նոր պատերազմի հաղթանակ՝ տնտեսական ոլորտում»,-ասել է նա։

Թափանցիկ և պատասխանատու հանքարդյունաբերության կազմակերպման գործում Հայաստանի Հանրապետության առաջխաղացումներն ու ձեռքբերումներն արտահայտված են նաև Արդյունահանող ճյուղերի թափանցիկության նախաձեռնության գնահատականներում, այն դեպքում, երբ Ադրբեջանը դուրս է մնացել այդ նախաձեռնությունից 2017 թ.-ից՝ պահանջվող չափանիշներին չհամապատասխանելու պատճառաբանությամբ։

Փաստորեն, Հայաստանը մի քանի անգամ ավելի շատ ցուցադրելու և հպարտանալու բան ունի այս ոլորտում, քան հարևան երկրները։ Գուգլ որոնողական համակարգի միջոցով կարելի է գտնել ամենատարբեր աղբյուրների հոդվածներ, որոնք ներկայացնում են բայրաքթարների ու ֆոսֆորային զենքերի առքն ապահովված Ադրբեջանի նավթարդյունաբերության՝ տարածաշրջանի բնությանը հասցրած վնասները։ Նաև այն մասին, թե Ադրբեջանի իշխանություններն ինչպիսի բիրտ հակազդեցություն են ցույց տալիս արդյունաբերական աղետալի վնասների դեմ ձայն բարձրացնող իրենց իսկ քաղաքացիների նկատմամբ։ Այս ամենը ցանկության դեպքում հնարավոր է բացահայտել և բարձրաձայնել, միայն թե այս դեպքում այդ իրապես բնապահպանական գործունեության մղումը ոչ թե գրանտներն են լինելու, այլ պարզ հայրենասիրությունը։

Հայաստանյան եւ սփյուռքի ակտիվիստները տասնամյակներ շարունակ ահռելի ժամանակ, միջոցներ, ջանք ու եռանդ են ծախսել Հայաստանի հանքարդյունաբերության դեմ հազարավոր հոդվածներ, գիտական ու փսեվդո-գիտական աշխատություններ, դոկումենտալ ֆիլմեր, հազարավոր հարցազրույցներ, հաղորդումներ պատրաստելու վրա։ Ինչպես տեսնում ենք, առայժմ նույն եռանդը չկա՝ Ադրբեջանի մասին նույնաբովանդակ աշխատություններ պատրաստելու ուղղությամբ։

Հայրենասիրության, եթե կուզեք՝ բնապահպան լինելու իրական չափորոշիչը հենց դա պետք է լինի։ Օրինակ՝ հայաստանյան հանքերից մեկի դեմ պայքարի համար մի քանի արտասահմանյան ընկերություն վարձած մեր սփյուռքահայ բարեկամը քանի՞ հազար դոլար է պատրաստ ծախսել նույնպիսի հետազոտություն Ադրբեջանի մասին պատվիրելու համար։ Թեև, ցավոք, պետք է արձանագրել, որ այս դաշտում մեր հասարակական սեկտորի կողմից ցուցաբերվող ակնհայտ քչախոսությունն արդեն իսկ խոսուն է։

Արման Գրիգորյան

ОО «Армянские профсоюзы» присоединилась к движению «Всеармянский фронт» Празднуем успехи АМИО БАНКА и Инго Армении в 2023 году Все важные документы оставлены, но уголовные дела сняты Такое поведение действующих властей Армении ставит под угрозу само существование Армении: Аршак Карапетян Бывший глава общины Арабкир возвращается в политику։ «Паст» Армения стоит перед экономическим коллапсом и катастрофой: Аршак Карапетян Партия «Армянские орлы. Единая Армения» под руководством Хачика Асряна распространила заявление о присоединении к движению «Всеармянский фронт» Движение «Всеармянский фронт» собирает факты о предательстве Никола Пашиняна Для изменения вектора необходимо изменить все составляющие, в том числе экономическую, политическую, безопасность и т.д.: Аршак Карапетян Ованес Шагинян присоединилась к движению «Всеармянский фронт», возглавляемому Аршаком КарапетяномГлава государства звонит и говорит: «возбудите дело»: Аршак КарапетянВокруг движения объединяются те молодые люди, для которых важно сохранение армянской государственности։ Ован АрутюнянСтрасти вокруг ожидаемого 4 марта с.г. в Ереван визита Зеленского накаливаются: антироссийский выпад Н.Пашиняна способен спровоцировать раскол армянской нации ЗММК заявляет, что российская компания ООО «ГеоПроМайнинг» ни в прошлом, ни в настоящем не является акционером Компании, а также не имеет участия в структуре владения КомпанииРазыскивается миллионер: Новый розыгрыш от IdramШаги, предпринятые властями Армении, будут иметь не только политические, но и экономические последствия: Аршак Карапетян Я уверен, что при широкой сплоченности вокруг Аршака Карапетяна можно будет перевернуть эту катастрофическую страницу Армении и армянского народаОни понятия не имеют, как вывести страну из этой ситуации: Аршак Карапетян Генералу Аршаку Карапетяну удастся объединить армянский народ и избавиться от действующей власти Фиксированная сеть Ucom уже доступна в Аштараке Выход из ОДКБ и ЕАЭС может иметь для нас разрушительные последствия: Аршак Карапетян «Азербайджан не собирается подписывать никакого мирного соглашения»: «Паст» Пограничные войска не останутся без военной базы в Армении: Аршак Карапетян Армения столкнется с новыми бедствиями: Аршак Карапетян Спасать, защищать, развивать Военно-Политический Союз Армения-Россия и Армяно-Российское Братство и всегда сохранять его как зеницу ока. Хачик АсрянОткрылся обновленный центр продаж и обслуживания Ucom по адресу Комитаса 30Привилегированные условия с пакетом Business Prime Нынешние власти Армении получат свою оценку от поколений։ Аршак Карапетян Азербайджан не хочет, чтобы мы меняли Конституцию, Азербайджан хочет, чтобы у нас не было истории: Аршак Карапетян Получите кэшбэк 5% на свою цифровую карту AMIO!Получите кэшбэк 5% на свою цифровую карту AMIO! Пашинян скоро уйдет, а к власти в стране придут реальные национальные силы։ Карапетян Армения должна искать свою безопасность не на Западе: Аршак КарапетянПеренесите свой кредит и воспользуйтесь предложением рефинансирования с низкой процентной ставкой 1,5% День дарения книг в библиотеке Хнко Апер. IDBank«Главная опасность – это нынешнее правительство Армении»: «Паст» «Есть нация, есть история нации, есть государство,созданное этой нацией»։ Эксклюзивное интервью Аршака Карапетяна В нынешней ситуации единственный правильный шаг для правительства – уйти։ Карапетян Действующие власти ведут крайне опасную игру։ Аршак Карапетян Америабанк в качестве полноправного самостоятельного члена присоединится к международной финансовой группе BOGG, котирующейся на Лондонской фондовой бирже Главная опасность - нынешнее правительство Армении: Аршак КарапетянКакую книгу подарить на День книги? Совет от Idram и IDBankНынешние власти Армении не понимают реальных последствий своей политики: Аршак Карапетян Какой контракт, подписанный Аршаком Карапетяном, был расторгнут? «Паст» В ближайшее время АМИО БАНК начнет процесс лизинга Главная опасность Армении – нынешняя власть: Аршак Карапетян Два новых спортивных телеканала в пакете uTV компании Ucom Шаги Пашиняна по изменению внешнеполитического вектора крайне опасны: Аршак Карапетян Карапетян: Сколько солдат должны погибнуть, чтобы цепляющиеся за власть чиновники поняли свою некомпетентность 16 февраля состоится презентация учебника армянского языка «Крунк Айастани»