Երևան, 23.Հունիս.2024,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Թուրքիայում ժայռերի արանքում 22 ուղևորով օդապարիկ է մնացել Աստանայում 26–հարկանի համալիրում բռնկված հրդեհի հետևանքով տուժածներ չկան. ԱԻՆ Ակտիվիստները կարմիր են ներկել Քեմբրիջի շենքը՝ ի աջակցություն Պաղեստինի Մոսկվան համարժեք պատասխան կտա ԱՄՆ-ում ռուսական վիզային կենտրոնների փակմանը. Զախարովա 2 հայ բռնցքամարտիկ դարձել է BRICS բռնցքամարտի խաղերի հաղթող ԱՄՆ-ը փակում է ռուսական վիզաների կենտրոնը և դիվանագետներին զրկում հարկային արտոնություններից Պետք է շարունակել ամենօրյա պայքարն այս միակողմանի զիջումների դեմ. Ավետիք Չալաբյան Հայտնի են Լալա Մնացականյանի հոգեհանգստի և հուղարկավորության օրերն ու վայրը Փաշինյանի գրոհը Արցախի ու արցախցիների դեմ Արևմտամետները գեղեցիկ կարգախոսներով պատրաստվում են նախընտրական արշավի


«Պետք է կարողանալ այս շարժումն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա դնել». «Փաստ»

Հարցազրույց

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Տավուշը՝ հանուն Հայրենիքի» շարժման պարագայում ակտիվ և արագ գործողություններ ակնկալող մեր շատ քաղաքացիներն այն համեմատում են 2018 թ.-ի իրադարձությունների հետ, երբ Փաշինյանը քայլելով եկավ Երևան, օրեր անց Սերժ Սարգսյանը հրաժարական տվեց: «Պոլիտէկոնոմիա» հետազոտական ինստիտուտի քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը նման կարծիք է հայտնում, երբ անդրադառնում ենք հասարակության շրջանում տարածված կարծիքներին, որ շարժման ընթացքը դանդաղ է:

«Այն, ինչ տեղի էր ունենում մայրաքաղաքում և լայնորեն լուսաբանվում էր, միայն տեսանելի կողմն էր այն գործընթացների, որոնք շատ երկար ժամանակ նախորդել էին Փաշինյանի ակցիաներին: Նա այստեղ դատարկ հողի վրա չէր գործողություններ իրականացնում այն առումով, որ տասնամյակներ շարունակ Հայաստանում ձևավորվել էր ցանցային համակարգ արևմտյան մեր գործընկերների կողմից: Ֆորմալ առումով Հայաստանում կուսակցություն չունեն, որ ասենք այս կամ այն կուսակցությունը ֆինանսավորվում է Պետդեպի կամ ԵՄ-ի կողմից, բայց ՀԿ-ների բավականին մեծ ցանկ ունենք: Նախկին իշխանությունները կարծում էին, որ այդ ՀԿ-ներին և դրանց ղեկավարներին տարբեր ձևերով իրենց գրպանում են պահում, բայց 2018 թ.-ից ակնհայտ դարձավ, որ այդ մարդիկ լրիվ այլ նպատակներ էին հետապնդում, աշխարհաքաղաքական այլ տերեր ունեին, իսկ ՀՀ իշխանությունները նրանց վրա ազդեցություն չունեին: Նիկոլ Փաշինյանը եկավ մի իրավիճակում, երբ ցանցային համակարգը ձևավորված էր, ունեին ակտիվիստներ, որոնք ճիշտ պահի դուրս եկան փողոց, ակնհայտորեն կազմակերպչական շատ լուրջ աշխատանք էր կատարվում: Մարդիկ սա տեսել են 2018 թ.-ին և փորձում են այդ իրողությունները համեմատել մերօրյա իրողությունների հետ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Մաթևոսյանը:

Նշում է՝ Բագրատ Սրբազանն այդ տրամաբանությամբ պետք է գար և, հենվելով ինչ-որ կառույցների վրա, միանգամից իշխանափոխություն իրականացներ, մինչդեռ դա հնարավոր չէր: «Բացի դա, 2018 թ.-ին տեղի է ունեցել ոչ թե մեկ իշխանափոխություն, այլ երկու պրոցես:Առաջինը Սերժ Սարգսյանի հրաժարականն էր, երկրորդը՝ Կարեն Կարապետյանի: Սրանք տարբեր գործընթացներ էին, ներգրավված էին տարբեր, այդ թվում՝ աշխարհաքաղաքական ուժեր: Դա նաև ներքին որոշակի խմորումներից բխող գործընթաց էր, որը հասարակության ներկայացուցիչների համար տեսանելի չէր, բայց ներիշխանական պայքարում շատ լուրջ գործընթացներ էին տեղի ունենում: 2018 թ.-ի արագ իրողությունները դրա դրսևորումը եղան: Ներկա իրավիճակում ցանկացած մեկը, ով էլ լիներ, չէր կարողանա մեկ օրում իշխանափոխություն իրականացնել»,-ընդգծում է մեր զրուցակիցը:

Հավելում է՝ պետք է կարողանալ այս շարժումն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա դնել: «Կային միֆեր՝ ժողովուրդը փողոց դուրս չի գալիս, Հանրապետության հրապարակը չի լցվի, Նիկոլ Փաշինյանի տեսակետն էլ Հայաստանում այլընտրանք չունի, դրա համար մարդիկ փողոց դուրս չեն գալիս, դրա համար Փաշինյանը հաղթում է և այլն: Այդ դեգեներատ կարծիքը շատ էին տարածում նաև ռուսաստանցի, այսպես կոչված, փորձագետներ, որ, օրինակ՝ Հայաստանում գինու փառատոններին ավելի շատ մարդ է մասնակցում, քան ընդդիմության ակցիաներին: Հիմա միանգամից մի քանի միֆ կոտրվեց: Բագրատ Սրբազանը մարդկանց հավաքեց հրապարակում, այն էլ՝ ոչ մեկ անգամ, այն պայմաններում, երբ Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական չէր տվել: Փաշինյանը կարողացավ հրապարակը երկու անգամ լցնել՝ Սերժ Սարգսյանի հրաժարականի օրը և իր կառավարման 100-օրյա հանրահավաքի օրը: Անկեղծ չգիտեմ, թե Բագրատ Սրբազանը ինչպես կկարողանա այս պոտենցիալն օգտագործել: Բայց եթե ուզում է հաջողության հասնել, պետք է այս շարժումն ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա դնի:

Պետք է շատ արագ ցանցային կառույցներ ձևավորեն, ոչ միայն ֆորմալ առումով ճանապարհները փակելու համար: Հիմա ցանցային կառույցներն անհրաժեշտ են, որ կարողանա հասարակության հետ բացատրական աշխատանքներ կատարել և մարդկանց վարակել փոփոխությունների գաղափարով: Նա հիմա պետք է նախընտրական քարոզարշավի նման գործընթաց իրականացնի՝ գյուղ առ գյուղ, քաղաք առ քաղաք, թաղամաս առ թաղամաս հանդիպի մարդկանց հետ, նրանց հետ հասկանալի լեզվով իրենց հուզող խնդիրներից պետք է խոսի: Ղարաբաղյան շարժումից ի՞նչ սովորեցինք: Երբ 88-ին այդ շարժումը մեկնարկում էր, նրա հիմնական հարցն Արցախը հայկական պահելն էր, որ մարդիկ էլ հնարավորություն ունենային այնտեղ ապրել: Երբ շարժումն այդ հարցը բարձրացրեց, գոյություն ուներ Խորհրդային Միություն, համապատասխան համակարգ և այլն:

Ինչպե՞ս մարդիկ կարողացան լուծել Արցախը հայկական պահելու հարցը: Շարժումը տրանսֆորմացվեց, բացի Արցախի լոկալ խնդրից, սկսեց բարձրացնել էլ ավելի լուրջ հարցեր՝ քաղաքական համակարգի վերափոխում, կոմկուսի քարտուղարների կոռուպցիոն համակարգի դեմ արշավի իրականացում, տնտեսական բարեփոխումների հայեցակարգ առաջարկվեց: Մարդկանց բացատրեցին, որ եթե ուզում ենք Արցախը հայկական պահել, պետք է անկախ հայկական պետություն ունենանք, իսկ այն ձեր սոցիալ-տնտեսական հարցերի լուծման բանաձևն է լինելու: Կողմ արտահայտվելով անկախ պետության ձևավորմանը, որը պետք է լուծեր Արցախի հարցը, ակնկալում էին, որ կլուծեին իրենց սոցիալ-տնտեսական խնդիրները: Չեմ ասում, թե հետո ինչ եղավ, բայց շարժումն այդ տրանսֆորմացիան իրականացրեց: Հիմա, եթե Բագրատ Սրբազանը կամ հարթակից ելույթ ունեցող ցանկացած ադեկվատ մարդ ուզում է, որ Կիրանցը, Ոսկեպարը, Տիգրանաշենը կամ Սևանը մնան հայկական, պետք է ծրագիր ներկայացնեն, թե ինչպես Երևանը դարձնել ու պահել հայկական: Դրա համար հասարակությանը պետք է վարակես փոփոխությունների գաղափարով, իսկ դրա համար պետք է մարդկանց հստակ օրախնդիրների լուծումներն առաջարկես»,-ասում է քաղաքագետը:

Հիշեցնում է, որ 2018 թ.-ին, բացի տեսանելի պրոցեսից, կար նաև կուլիսային աշխատանք իշխանությունների հետ: «Եթե դա չլիներ, չեմ ասում՝ որ կենտրոնից, այդ մարդիկ չէին քվեարկի Նիկոլ Փաշինյանին ընտրելու համար: Ինչպես հասարակությանը պետք է շահագրգռես, որ նա ցանկանա, որ գաս իշխանության, նույն ձևով էլ իշխանական համակարգին պետք է շահագրգռես: Մեկ օրինակ բերեմ Վրաստանից. զարմանում են, թե ինչու մինչև հիմա Հայաստանում որևէ ընդդիմություն դա չի կիրառել: Երբ Բիձինա Իվանիշվիլին գալիս էր իշխանության, որը պայքարում էր ոչ թե պարզապես Սահակաշվիլու, այլ ամերիկյան, եվրոպական համակարգերի դեմ, ի թիվս այլնի, մարդկանց խոստացել էր, որ բոլոր կոմպրոմատները, այդ թվում՝ սեռական բնույթի, որոնք Սահակաշվիլու կողմից հավաքված են իշխանական ներկայացուցիչների դեմ, ոչնչացվելու են: 44-օրյա պատերազմից հետո իշխանությունից դուրս եկածները բաց տեքստով ասում էին, որ ՔՊ-ում կան մարդիկ, որոնց կոմպրոմատներով են պահում: Իսկ միգուցե անհրաժեշտ է խոսք տալ, որ դա էլ է վերանալո՞ւ:

Քաղաքականությունը հնարավորությունների պատուհան է բացում, թե ինչպես կկարողանաս դրանից օգտվել, արդեն քո կազմակերպչական ունակությունների և քաղաքական մտածողության արգասիքն է լինելու: Այս շարժումն օբյեկտիվորեն հնարավորություն ունի դրական արդյունքի հասնելու, այլ հարց է՝ Բագրատ Սրբազանը, նրա կողքի մարդիկ կկարողանա՞ն դրանից ճիշտ օգտվել: Շատ հետաքրքիր է հետևել, թե Հայաստանի ընդդիմադիր հատվածն ինչպես է այս ամենին արձագանքում: Ընդդիմության որոշ շրջանակներ կկարողանա՞ն այս անգամ էլ տապալել գործընթացը, թե՞ ոչ»,-շեշտում է մեր զրուցակիցը:

Բագրատ Սրբազանը խոսում է հանրային համերաշխության կարևորության մասին, հանդիպում տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչների հետ: Ու չնայած հանրային համերաշխություն ասվածի մեջ ինչ-որ ռոմանտիկ բան կա, բայց սա իրապես կարևոր է հետագա փոփոխությունների համար:

«Բավականին հետաքրքիր պատկեր էր, երբ նույն սեղանի շուրջ իրար կողքի նստած տեսնում ես Արտաշես Գեղամյանին, որը հայտնի է իր պրոռուսական մոտեցումներով կամ Արամ Գ. Սարգսյանին, իսկ իրենց կողքին՝ Արա Պապյանին կամ Շանթ Հարությունյանին, որոնք ամենուր տեսնում են «ԿԳԲ գործակալների»: Որպես հասարակություն պետք է մեկ ֆունդամենտալ հարցի պատասխանենք՝ հիմա ավելի շատ ատում ենք միմյանց կամ ՔՊ անդամների՞ն, թե՞ ավելի շատ սիրում ենք մեր պետությունը և ուզում ենք այն պահել: Որպես անձ, ով ապրում է Հայաստանի Հանրապետությունում, որի երեխաներն ու ընտանիքն այստեղ են ապրում, և որը չի պատրաստվում լքել Հայաստանը, պետք է նույն ընտրությունը կատարեմ՝ այս երկի՞րն եմ ավելի շատ սիրում, թե՞ ավելի շատ ատում եմ այդ մարդկանց: Այսօր տեսնում եմ սուբյեկտիվ հիմքեր, որոնց արդյունքում հայկական պետականությունն իր ներկայիս կոնֆիգուրացիայով կդադարի գոյություն ունենալ: Պետք է ընտրություն կատարենք՝ կկարողանա՞նք քաղաքական այս իրավիճակը փոխել:

Ամենաճիշտ լուծումը հետևյալն է՝ կառավարության ձևավորում իր անկախ արբիտրի կարգավիճակ ունեցող վարչապետով և հետագա ընտրությունների կազմակերպում: Հետո ժողովուրդը թող որոշի, թե որ ուժը պետք է գա իշխանության: Կլինեն ազատ, անկախ ընտրություններ, որոնց երաշխավորը կլինի վարչապետն իր անկախ դիտորդի կարգավիճակով: Այդ նոր ձևավորված կառավարության առաջին ու կարևոր քայլերից մեկը պետք է լինի ֆեյքերի ֆաբրիկաների փակումը, դա հանրային համերաշխություն ստեղծելու լավագույն գրավականներից մեկն է լինելու: Պետք է հարթակից խոսվի այն մասին, որ ֆեյքերի ֆաբրիկաները պետք է փակվեն, նոր վարչապետը չի հավակնում իշխանության մնալ արտահերթ ընտրություններից հետո, կոմպրոմատները կոչնչացվեն, հասարակությանը պետք է ասել, որ դրվելու են իրենց սոցիալտնտեսական հարցերի լուծման հենքերը:

2018 թ.-ին մարդիկ փողոց դուրս եկան, որովհետև չկար արդարություն և սոցիալ-տնտեսական զարգացման հայեցակարգ, նյութական բարիքների վերաբաշխման արդար համակարգ: 2018 թ.-ից այդ հարցը չի լուծվել: Ավելին՝ կորցրել ենք Արցախը և նյութական բարիքների քանակը, որը կարող էր վերաբաշխվել հասարակության միջև, կրճատվել է: Պետք է կարողանաս այս պայմաններում առաջարկել լուծման տարբերակներ այն հարցերի համար, որոնք 2018 թ.-ին մարդկանց փողոց են հանել: Քաղաքականությունը սա է, կամ դու այս կանոններով ես խաղում, կամ մնում ես բարի, սպիտակ շորերով բարոյականության մարմնավորում, բայց որը քաղաքական առումով կտապալվի»,-եզրափակում է Բենիամին Մաթևոսյանը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Երևանցիների համար հարմարավետ միջավայր ստեղծելը մեր կարևոր առաքելություններից է. Տիգրան ԱվինյանԹուրքիայում ժայռերի արանքում 22 ուղևորով օդապարիկ է մնացել Աստանայում 26–հարկանի համալիրում բռնկված հրդեհի հետևանքով տուժածներ չկան. ԱԻՆ Ակտիվիստները կարմիր են ներկել Քեմբրիջի շենքը՝ ի աջակցություն Պաղեստինի Մոսկվան համարժեք պատասխան կտա ԱՄՆ-ում ռուսական վիզային կենտրոնների փակմանը. Զախարովա 2 հայ բռնցքամարտիկ դարձել է BRICS բռնցքամարտի խաղերի հաղթող ԱՄՆ-ը փակում է ռուսական վիզաների կենտրոնը և դիվանագետներին զրկում հարկային արտոնություններից Պետք է շարունակել ամենօրյա պայքարն այս միակողմանի զիջումների դեմ. Ավետիք ՉալաբյանՀայտնի են Լալա Մնացականյանի հոգեհանգստի և հուղարկավորության օրերն ու վայրը Փաշինյանի գրոհը Արցախի ու արցախցիների դեմ Արևմտամետները գեղեցիկ կարգախոսներով պատրաստվում են նախընտրական արշավի Հայաստանը ճանաչել է Պաղեստինը ՔՊ համաժողովում անակնկալներ են սպասվում Հայաստանը թե՛ Նիկոլի աղետաբեր կառավարման ընթացքում, թե՛ դրանից հետո, դուրս չի գալու ՀԱՊԿ-ից, ԵԱՏՄ-ից, նույնիսկ ԱՊՀ-ից. Արտակ ԶաքարյանՏեղի է ունեցել «Համահայկական ճակատ» կուսակցության հիմնադիր համագումարը ԱՄՆ Արկանզաս նահանգում սուպերմարկետում հրաձգության է տեղի ունեցել․ կան զոհեր ու վիրավորներ Ամերիաբանկի գործարկած Automarket-ը մեքենաների լայն ընտրության և արագ վարկավորման հնարավորություն է ստեղծել Նիկոլ Փաշինյանը հանցագործությունն ուղիղ պարտակել է. Ավետիք Չալաբյան Մարտարվեստ՝ նուրբ ուղի, փափուկ ճանապարհ. «Փաստ»Փորձագետները ստեղծել են «հավերժական» արևային վահանակներ, որոնք կփոխեն աշխարհըԱշխարհը չի կարող թույլ տալ, որ Լիբանանը եւս մեկ Գազա դառնա. ՄԱԿ գլխավոր քարտուղար Հայաստանի բասկետբոլի հավաքականը հաղթեց Գվատեմալայի թիմին Սաուդյան Արաբիան ողջունել է Պաղեստինի Պետությունը ճանաչելու Հայաստանի որոշումըՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 ՀՈԻՆԻՍԻ). ԿԸՀ-ն հաս­տա­տել է ԱԺ ար­տա­հերթ ընտ­րու­թյուննե­րի քվե­ար­կու­թյան նախ­նա­կան ար­դյունք­նե­րը. «Փաստ»Արտակարգ իրավիճակ՝ Երևանում. քամին Նոր Նորքում պոկել է բարձրահարկ շենքի տանիքն ու վնասել մի քանի մեքենա Ար­քե­պիս­կո­պո­սի ապս­տամ­բու­թյու­նը. ի՞նչ փո­խեց Բագ­րատ Գալս­տա­նյա­նը Հա­յաս­տա­նում. «Փաստ»Ինչ փոխարժեք է սահմանվել հունիսի 22-ին Մայրաքաղաքում առանց թույլտվության արտաքին գովազդ տեղադրելու համար տուգանք է կիրառվում նվազագույն աշխատավարձի մինչև 100-ապատիկի չափովԽա­ղա­ղու­թյան պայ­մա­նա­գի՞ր, թե՞ դա­վա­ճա­նու­թյուն. «Փաստ»Բուժաշխատողի մասնագիտական օրվա կապակցությամբ ԶՊՄԿ ճաշարանի աշխատակիցներն անակնկալ են մատուցել առողջապահական ոլորտի իրենց գործընկերներին «Ապրում ենք նորից Նարեկ ունենալու հույսով». Նարեկ Սահակյանն անմահացել է 2022 թ. սեպտեմբերի 13-ին Վերին Շորժայի դիրքում. «Փաստ»Ի՞նչ մար­դու իրա­վունք­ներ, ի՞նչ մի­ջազ­գա­յին իրա­վունք. Ադր­բե­ջա­նը ճա­նա­պարհ է հար­թում նոր ագ­րե­սի­ա­յի հա­մար, իսկ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թյու­նը լռում է. «Փաստ»Արև­մուտ­քի տրանս­ֆոր­մա­ցի­ոն փու­լի եզ­րագ­ծե­րը. «Փաստ»«Դիվերսիֆիկացման լոզունգների ներքո իրականացվում է քաղաքականություն, որը կարող է մեզ տանել թուրք-ադրբեջանական տանդեմից կախվածության». «Փաստ»Հողամասերը վարձակալությամբ կտրամադրի պետգույքի կառավարման լիազոր մարմինը, ոչ թե համայնքների ղեկավարները. նախագիծ. «Փաստ»Իրավաքաղաքական խտրականությունը երբեք ոչ մեկին լավ տեղ չի տարել ու չի տանելու. «Փաստ»Իսկ հայ գերիների ու պատանդների վերադարձ չեք ուզո՞ւմ պահանջել. «Փաստ»«Համահայկական ճակատը» Արշակ Կարապետյանից բացի վարչապետի այլ թեկնածու չի տեսնում, որը կարող է Հայաստանը հանել այս ծանր վիճակից. «Փաստ»«Արևմ­տյան Հա­յաս­տան» ձև­ա­կեր­պումն էլ է ար­դեն ար­գել­վա՞ծ. «Փաստ»Պետք է շարժումը ներկայացնի այն մարդկանց շրջանակը, որ հնարավոր ընտրության դեպքում կլինեն ցուցակում «Անկլավների» հանձնման դեպքում Հայաստանը մասնատվելու է. Մենուա Սողոմոնյան Փաշինյանը խոստանում էր ձեռքերը կտրել հանուն Տավուշի, բայց հանձնեց գյուղերը. Արամ Պետրոսյան Ռուսաստանը պատրաստ է Եվրասիայում անվտանգության հարցերը քննարկել բոլոր կողմերի, այդ թվում՝ ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ. Պուտին Team Energy-ն ձևավորում է էլեկտրական մեքենաների օգտագործման մշակույթ Հայաստանում Դրամաշնորհային մրցույթ՝ գյուղական տուրիզմի զարգացման համար Հնդկաստանում 100 մլրդ դոլար են ուզում ծախսել արևային էներգիայի վրաՌուսաստանը Կապանում հյուպատոսություն է ուզում, բայց ՔՊ-ն կարող է խանգարել Միրզոյանի դեմարշը՝ Լուկաշենկոյի դեմ Ընդդիմադիր շարժման «տանը կռիվ է ընկել» Մեկնարկել է «Գալաքսի չեմպիոնների լիգա 2024»-ի ֆուտզալի առաջնությունը