Երևան, 18.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Դանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են 2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարար Դառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ» Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ Դաջունցին Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ» Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերում Հայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահաս Ճնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ» Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր

Երբ պաշտոնը դառնում է հավատարմության դիմաց տրվող ռեսուրս. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երբ նոր կառավարություն է ձևավորվում, բնական է, որ քաղաքական իշխանությունը ձգտում է առանցքային պաշտոններում տեսնել իրեն վստահելի մարդկանց։ Աշխարհի գրեթե բոլոր քաղաքական համակարգերում նման տրամաբանություն կա, որովհետև կառավարությունը պետք է ունենա որոշակի միասնականություն, քաղաքական պատասխանատվություն և համատեղ օրակարգ իրականացնելու կարողություն։ Սակայն խնդիրը սկսվում է այնտեղ, երբ վստահելիության չափանիշը վերածվում է միակ չափանիշի, երբ քաղաքական լոյալությունը գերադասվում է մասնագիտական ունակությունից, երբ պաշտոնը դիտարկվում է ոչ թե որպես պետությանը ծառայելու պատասխանատու հարթակ, այլ որպես հեղափոխական, կուսակցական կամ անձնական ծառայությունների փոխհատուցման միջոց։

Հայաստանի ներկայիս քաղաքական իրականության մեջ հենց այս վտանգավոր միտումն է առավել տեսանելի։ 2018 թվականին տեղի ունեցած իշխանափոխությունից հետո ձևավորված քաղաքական վերնախավը տարիների ընթացքում մեծապես հենվել է այն շրջանակների վրա, որոնք այդ գործընթացի մասնակիցը, շահառուն կամ գաղափարական աջակիցն են եղել։ Իշխանության ներսում, բնականաբար, ձևավորվել է մարդկանց խումբ, որը ոչ միայն քաղաքականապես հավատարիմ է «շեֆին», այլև իր կենսագրական առաջընթացը կապում է հենց նրա իշխանության հետ։ Սա ինքնին անսովոր երևույթ չէ, սակայն պետական կառավարման տեսանկյունից շատ վտանգավոր է, եթե այդ մարդիկ բարձր պաշտոնների են նշանակվում ոչ թե փորձի, կառավարման որակների, ոլորտային իմացության և հանրային վստահության հիման վրա, այլ սոսկ այն պատճառով, որ «մերոնքական» են, «քայլել են», կանխատեսելի են, անվերապահ նվիրված են և այլն։ Այդ դեպքում պետական համակարգը աստիճանաբար վերածվում է ոչ թե ինստիտուցիոնալ կառավարման մեխանիզմի, այլ քաղաքական պարգևատրման ցանցի, որտեղ պաշտոնը դառնում է հավատարմության դիմաց տրվող ռեսուրս։

Բայց Հայաստանում վերջին տարիներին կադրային քաղաքականության շուրջ ձևավորված դժգոհության հիմքում միայն այն չէ, որ իշխանությունը նշանակում է իրեն մոտ մարդկանց։ Ավելի խորքային խնդիրն այն է, որ այդ նշանակումները հաճախ չեն ուղեկցվում համոզիչ բացատրություններով, մասնագիտական չափանիշների հստակ ներկայացմամբ կամ պատասխանատվության համակարգով։ Հանրությունը հաճախ տեսնում է ընդամենը վերջնական որոշումը՝ այս կամ այն անձը նշանակվեց այս կամ այն պաշտոնում։ Բայց հանրությունը չի տեսնում, թե ինչու հենց այդ մարդը, ինչ կարողություններ ունի նա, ինչ արդյունք է ցույց տվել նախկինում, ինչ ծրագիր է բերելու տվյալ ոլորտ, ինչ չափանիշներով է գնահատվելու նրա աշխատանքը և ինչ հետևանք է լինելու ձախողման դեպքում։ Սա վնասում է և՛ պետությանը, և՛ հենց այդ անձանց, որովհետև նրանք աշխատանքի առաջին իսկ օրվանից մտնում են համակարգ՝ հանրային կասկածի ծանր բեռով։ Պետական կառավարման արդյունավետության համար կարևոր է ոչ միայն պաշտոնյայի իրական որակը, այլև այդ որակի նկատմամբ հանրային վստահությունը։ Եթե հասարակությունը համոզված չէ, որ պաշտոնյան իր տեղում է, նրա յուրաքանչյուր քայլ դիտարկվելու է կասկածանքով, իսկ յուրաքանչյուր սխալ՝ որպես ամբողջ համակարգի արատավորության ապացույց։

Սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը նույնպես դարձել է ժամանակակից կադրային քաղաքականության առանձնահատուկ բաղադրիչներից մեկը։ Հայաստանում, ինչպես բազմաթիվ այլ երկրներում, քաղաքականությունը մեծապես տեղափոխվել է թվային հարթակներ, որտեղ ձևավորվում են վարկանիշներ, լոյալության ցուցադրություններ, հանրային կերպարներ և թիմային պատկանելության ազդանշաններ։ Որոշ պաշտոնյաներ կամ պաշտոնի հավակնող անձինք, կարծես, ավելի շատ մտածում են իրենց առցանց ներկայության, գրառումների, լուսանկարների, մեկնաբանությունների և քարոզչական ակտիվության մասին, քան իրական աշխատանքի։ Սա ստեղծում է մի վտանգավոր պատրանք, թե ակտիվությունը հավասար է արդյունավետության։ Մինչդեռ պետական համակարգում ամենակարևորը հաճախ այն աշխատանքն է, որը տեսանելի չէ հանրությանը՝ փաստաթղթերի մշակում, իրավական վերլուծություն, միջգերատեսչական համակարգում, ռիսկերի գնահատում, բյուջետային կարգապահություն, կադրերի ընտրություն, ծրագրերի վերահսկում, միջազգային պարտավորությունների կատարում։ Սոցիալական ցանցում «գերազանց երևալը» կարող է օգնել քաղաքական հաղորդակցությանը, բայց չի կարող փոխարինել կառավարման բովանդակությանը։ Երբ պաշտոնյան իր հիմնական էներգիան ուղղում է հանրային կերպարի ձևավորմանը, ոչ թե ոլորտի իրական խնդիրների լուծմանը, կառավարման համակարգը դառնում է մակերեսային և սկսում է արտադրել տպավորություններ, ոչ թե արդյունքներ։

Պետական կառավարումն ունի իր կանոնները, իր տրամաբանությունը, իր ռիսկերը։ Այն պահանջում է ոչ միայն լեզվական կամ ակադեմիական կարողություններ, այլև համակարգային մտածողություն, իրավական գրագիտություն, տնտեսական տրամաբանություն, կազմակերպչական փորձ, քաղաքական հետևանքները հաշվարկելու ունակություն, մարդկային ռեսուրսների կառավարում, կոնֆլիկտների լուծում, և ամենակարևորը՝ պետական շահը կուսակցական կամ անձնական շահից վեր դասելու կարողություն։ Եթե այս որակները բացակայում են, նույնիսկ ամենագեղեցիկ կենսագրականը չի փրկելու պաշտոնյային ձախողումից։ Իսկ պաշտոնյայի ձախողումը երբեք միայն նրա անձնական ձախողումը չէ. այն դառնում է պետական համակարգի կորուստ, հասարակության հիասթափություն և երբեմն նաև ոլորտային ճգնաժամ։

Կադրային քաղաքականության մեջ անձնական հատկանիշների հարցը հաճախ անտեսվում է, մինչդեռ պետական ծառայության մեջ դրանք երբեմն ոչ պակաս կարևոր են, քան կրթությունը և փորձը։ Պաշտոնյան կարող է ունենալ լավ դիպլոմ, լեզուների իմացություն, ազդեցիկ ինքնակենսագրություն, բայց եթե չունի աշխատասիրություն, պատասխանատվություն, նվիրվածություն պետությանը, ճնշման տակ սառնասրտորեն գործելու ունակություն, մարդկանց հետ աշխատելու կարողություն, ազնվություն և կազմակերպչական հմտություններ, նրա արդյունավետությունը սահմանափակ է լինելու։

Պետական պաշտոնը պահանջում է նաև բնավորության որոշակի ամրություն։ Այնտեղ պետք է կարողանալ աշխատել ոչ իդեալական պայմաններում, սահմանափակ ռեսուրսներով, հաճախ հակասական պահանջների միջև, քննադատության տակ, արագ փոխվող իրավիճակներում։ Պետք է կարողանալ ընդունել ոչ պոպուլ յար որոշումներ, լսել մասնագետներին, չվախենալ սխալը ուղղելուց, չտրվել գովազդային ինքնահաստատմանը, դիմանալ քաղաքական ճնշումներին և միշտ հիշել, որ ծառայությունը պետությանը վեր է ցանկացած կուսակցական շահից։ Այս որակները չեն երևում դիպլոմում։ Դրանք երևում են աշխատանքի ընթացքում, կենսագրական վարքագծում, ճգնաժամերի ժամանակ, մարդկանց վերաբերմունքում և որոշումների հետևանքներում։ Այդ պատճառով կադրային ընտրության համակարգը պետք է կարողանա գնահատել ոչ միայն ֆորմալ կրթությունը, այլև անձի իրական որակները։ Սա, իհարկե, դժվար է, բայց հնարավոր է, եթե լինեն բաց մրցույթներ, մասնագիտական հարցազրույցներ, փորձաշրջաններ, կատարողականի գնահատում, հանրային հաշվետվողականություն և անկախ մասնագիտական հանձնաժողովներ։

Հայաստանի պետական կառավարման գլխավոր խնդիրներից մեկը հենց այն է, որ պաշտոնի հասնելու ճանապարհը հաճախ չի ընկալվում որպես բաց մրցակցային դաշտ։ Շատ մարդիկ համոզված են, որ եթե չունես «ճիշտ» կապեր, «ճիշտ» քաղաքական դիրքավորում, «ճիշտ» թիմային պատկանելություն կամ իշխանությանը հաճելի հանրային վարքագիծ, ապա առաջ գնալու հնարավորություններդ սահմանափակ են։ Այս ընկալումը չափազանց վնասակար է պետության համար։ Երբ հասարակության տաղանդավոր, աշխատասեր և պրոֆեսիոնալ մարդիկ չեն հավատում, որ կարող են արդար մրցակցությամբ հասնել որոշումների կայացման մակարդակ, նրանք կա՛մ հեռանում են պետական համակարգից, կա՛մ ընդհանրապես չեն մտնում այնտեղ, կա՛մ արտագաղթում են, կա՛մ մնում են պասիվ դիտորդի կարգավիճակում։

Արդյունքում պետությունը կորցնում է այն կադրերին, որոնք կարող էին իրական բարեփոխումներ իրականացնել։ Փոխարենը համակարգում առաջ են գալիս նրանք, ովքեր ավելի լավ են հարմարվում քաղաքական միջավայրին, ավելի ճիշտ են կարդում իշխանական ազդակները, ավելի արագ են ցուցադրում լոյալություն և ավելի քիչ են հարցեր տալիս։

Սա ստեղծում է միջակության ինքնավերարտադրվող համակարգ։ Միջակ պաշտոնյաները նախընտրում են իրենցից ավելի թույլ ենթականեր, որովհետև ուժեղ մասնագետը կարող է վտանգել նրանց դիրքը։ Այդպես պետական համակարգը աստիճանաբար կորցնում է իր ինտելեկտուալ ներուժը, իսկ արտաքինից այն կարող է նույնիսկ ունենալ ժամանակակից բառապաշար, միջազգային ծրագրեր և գեղեցիկ շնորհանդեսներ, բայց ներսից լինել թույլ, անարդյունավետ և կախված քաղաքական հրահանգներից։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ընտրական գործընթացը իշխանությունները վերածել էին վախի մթնոլորտի. Ցոլակ Ակոպյան«Հայաքվեն» Հ1-ի կողմնակալ քաղաքականության վերաբերյալ տեղեկագրեր է ուղարկել միջազգային կառույցներինՊետության ճակատագիրը չի կարելի դարձնել անպատասխանատու փորձարկումների խաղալիք․ Մհեր ԱվետիսյանԻշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա խոսքն արդեն ասել է․ Նարեկ ԿարապետյանՏեսեք՝ ինչ է տեղի ունենում, երբ Նարեկ Կարապետյանը կառավարությունից պահանջում է պարզաբանել՝ ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի պետական բյուջեի պակասուրդի հետ. տեսանյութՀայաստանի համայնքները քարտեզագրվում են նորարարական լուծումներովԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՖասթ Բանկն առաջարկում է արագ, առանց միջնորդավճարի ԱՄՆ դոլարով փոխանցումներԽաղաղության մասին իշխանությունների պնդումները հակապետական են. Աննա ԿոստանյանԶՊՄԿ-ն հայտարարում է պղնձի և մոլիբդենի խտանյութերի տեղափոխման ծառայությունների մրցույթՄեծ զեղչերի սեզոնին ընդառաջ արժե մի փոքր սպասել. անակնկալ` օնլայն շոփինգի սիրահար C360 Mastercard քարտապաններին18 արդարների գործով հաջորդ դատական նիստը տեղի կունենա նոյեմբերի 19-ինՁայնագրության մեջ իսպառ բացակայում է որևէ հանցակազմ. Ավետիք ՉալաբյանԴուք հասկանու՞մ եք, որ անարդարությունը, որը այսօր կրծքով պաշտպանում եք, մի օր կարող է ձեզ հարվածել․ Մարիաննա ՂահրամանյանՈւիթքոֆն ու Քուշները Բեռլինում կքննարկեն Կիևի անվտանգության երաշխիքներըԻնչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերինՀամախմբվում ենք ըստ օրակարգի, ճիշտ չի, որ բոլորը նույն կերպ մտածեն, երբեմն դժվար է լինում. ԳրիգորյանՎճռական գործողություններ լինելու են. Լևոն ԱզիզյանՉկա’ մի դեպք, երբ սահմանադրություն չփոխելու համար մի երկիր հարձակվում է մյուս երկրի վրա․ ԳրիգորյանԱյս իշխանության հեռացումից հետո Սահմանադրության փոփոխության հարց պետք է դրվի. Աննա Գրիգորյան44-օրյա պատերազմը ես հաճախ եմ բնորոշել որպես «տարօրինակ». Արմեն ԱշոտյանՆիկոլ Փաշինյանը զբաղված է Հայաստանի ազգային պետության կազմաքանդմամբ․ Լևոն ԱզիզյանԱյս իրավիճակում չի քննարկվում այլ պատասխան քան ոչը․ Արամ ՎարդևանյանՀայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴՆախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինՓաշինյանն իր իսկ քննադատության թիրախում. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյս մարդիկ ամեն օր խախտում են մեջբերածս ու մի շարք այլ օրենքներ. Աննա ԿոստանյանԸնտրություններում Փաշինյանին ձայն տված մարդկանց զգալի մասն այդ քայլն արել է վախից դրդված. Ավետիք ՉալաբյանՍահմանադրությունը չի փոխվելու. տեսանյութԲիզնեսին կառաջարկվեն էլեկտրական բեռնատարներԲռնատիրական կարգերը մեր երկրում երկար դիմակայել չեն կարող. մի օր դա ավարտվելու է. Արեգ ՍավգուլյանԳազի սակագնի թանկացումը բացասական է ազդելու Հայաստանի տնտեսության վրա. Արմեն ՄանվելյանԱյն ինչ մեզ տրված է ի ծնե, մենք չենք ընտրում, բայց դրան հավատարիմ մնալը մեր ընտրությունն է. Մհեր ԱվետիսյանԱլիևին փոխանցեք` հայ ժողովուրդը նրանից ներողություն չի խնդրելու. Արեգա ՀովսեփյանԵրկխոսության միջոցով խնդիրները լուծելու ցանկությունը դեֆիցիտ է Եվրոպայում. ՊեսկովԶՊՄԿ-ն շնորհավորում է ուսանողներին ուսանողների միջազգային օրվա առթիվ