Թուրքական շաբաթ. մեջլիսի ընտրություններում հայ թեկնածուների առաջադրումից մինչև Քարդաշյանների այցը Հայաստան

Թուրքիայում սոցիալական կայքերի հերթական արգելափակումը, Էրդողանի այցի նախօրեին թուրք-իրանական հարաբերություններում լարվածության առաջացումը, խորհրդարանական ընտրությունների ընտրացուցակներում հայ թեկնածուների առաջադրումը մի քանիսն են անցնող շաբաթվա ընթացքում Թուրքիայում տեղի ունեցած իրադարձություններից: 

«Արմենպրես»-ը հետևել է թուրքական անցուդարձին և ներկայացնում է դրանցից ամենաուշագրավները:

Շաբաթվա սկզբում հայտնի դարձավ, որ երկրի տարածքում Twitter և Facebook սոցիալական ցանցերի, ինչպես նաև YouTube տեսահոսթինգի հասանելիրությունն արգելափակված է: Ստամբուլի Չաղլայան արդարադատության պալատում դատախազ Մեհմեդ Սելիմի պատանդառության լուսանկարների տարածումից հետո թուրքական դատարանը որոշում էր կայացրել արգելափակել սոցիալական ցանցերի հասանելիությունը, որպեսզի ահաբեկչական ակտերը պատկերող լուսանկարները չտարածվեն համացանցում: Թեպետ լրատվականներում լուրեր էին տարածվու մ նաև Google-ն արգելափակելու հավանականության մասին, այդուհանդերձ, դա տեղի չունեցավ, և շուտով վերոնշյալ կայքերի հասանելիությունը վերականգնվեց: Այդուհանդերձ, թուրքական դատարանի որոշումը հասցրեց լուրջ ահազանգ դառնալ երկրում խոսքի ազատության սահմանափակման տեսանկյունից, իսկ Թուրքիայի լրագրողների միությունը այն խստորեն քննադատող հայտարարություն տարածեց:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի՝ ապրիլի 7-ին Իրան կատարած այցը հաջորդել էր թուրք-իրանական հարաբերությունների շիկացմանը: Իրանի մեջլիսի 65 պատգամավոր հատուկ նամակ էին ուղղել երկրի նախագահ Հասան Ռոուհանիին` պահանջելով խստորեն նախազգուշացնել Էրդողանին: Նրանք պահանջել էին, որ Էրդողանը պաշտոնապես ներողություն խնդրի իր նախկին հայտարարություններում Իրանի ժողովրդին վիրավորած լինելու համար:

Հունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններից առաջ թուրքական կուսակցությունները հրապարակեցին իրենց ընտրացուցակները: Ամենաուշագրավն այն էր, որ հաղթելու ամենամեծ հավակնություններն ունեցող երեք կուսակցությունների շարքերում առաջադրվել էին հայ թեկնածուներ: Ընդ որում, երեքն էլ առաջադրվել են Ստամբուլից: Ընդդիմադիր Ժողովրդական հանրապետական կուսակցության կողմից առաջադրված թեկնածուն պոլսահայ իրավաբան Սելինա Օզուզուն Դողանն է, ով ընտրվելու դեպքում կլինի երկար տարիներ հետո թուրքական մեջլիսում ընտրված առաջին կին պատգամավորը: Իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության կողմից առաջադրված թեկնածուն հայտնի պոսլահայ լրագրող, գրող Մարգար Եսայանն է, ով ժամանակին զբաղեցրել է նաև «Թարաֆ» պարբերականի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը: Քրդամետ Ժողովուրդների հանրապետական կուսակցությունն առաջադրել է Կարապետ (Կարո) Պայլանին, ով Ստամբուլի Յեշիլքյոյ թաղամասում գտնվող հայկական դպրոցի ղեկավարն է և մեծ հեղինակություն է վայելում Պոլսի հայ համայնքում:

Ընդդիմադիր և իշխանամետ կուսակցությունների թեկնածուներ Սելինա Դողանն ու Մարգար Եսայանն արդեն տվել են իրենց առաջին հարցազրույցներն ու մեկնաբանությունները: Եսայանը նշել է, որ հայ համայնքից թեկնածուների առաջադրումը ուրախալի փաստ է համարում: Իսկ Դողանի մեկնաբանությունն այն մասին, որ ապրիլի 24-ին լինելու է Թաքսիմ հրապարակում, որտեղ ոգեկոչելու են Ցեղասպանության զոհերի հիշատակը, խիստ անհանգստացրել է իր կուսակիցներին: Թուրքիայի ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության Բեյօղլու գավառի մարմնի նախագահի տեղակալ Բարըշ Թընայն անգամ պահանջել է խորհրդարանական ընտրությունների թեկնածուների ցուցակից հանել իրենց կուսակցության կողմից առաջադրված հայ թեկնածուի անունը:

Հայտնի է դարձել նաև, որ նախագահ Էրդողանը իր նախկին գլխավորած կուսակցության շարքերում ներառել է իր մերձավորներին: Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով ներկայացված ցուցակը գլխավորում են նրա փեսան` Բերաթ Ալբայրաքը, անձնական խորհրդական Մուստաֆա Վարանքի ազգական Ֆաթմա Վարանքը, բանտարկության մեջ գտնվելու ժամանակ և դժվար օրերին իր կողքին եղած Այդըն Ունալը, իր փաստաբան Ալի Օզքայան, վարչապետության ժամանակաշրջանում իր մամուլի ծառայության պատասխանատու Ջամալեդդին Հաշիմիի հայրը` Հաշիմ Հաշիմին, ներքին գործերի նախարար Աֆգան Ալան, Էրդողանի գլխավոր խորհրդական Նաբի Ավջըն և այլք:

Թուրքական լրատվականները շաբաթվա վերջին տարածեցին տեղեկատվություն այն մասին, թե իբր արդի իսլամի գաղափարախոս Ֆաթուլլահ Գյուլենը, ում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն իր թիվ մեկ թշնամի է համարում, Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել է դեռևս 1965 թվականին` Պոլսո Հայոց պատրիարք Շնորհք Գալուստյանին հղած նամակում` անվանելով այն «Մեծ ցեղասպանություն»:Թուրքիայում 6 կազմակերպությունների կողմից ստեղծված «Վերջ 100-ամյա ժխտմանը նախաձեռնությունը» հայտարարեց իր ծրագրի մասին, որով նախատեսում է ապրիլի 24-ին Ստամբուլի և Դիարբեքիրի հրապարակներում «Ճանաչիր, ներում հայցիր, կարգավորիր, փոխհատուցիր» պահանջով Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված ակցիաներ անցկացնել:

Շաբաթվա վերջին օրերին թուրքական լրատվականներից չիջնող թեմա էր դարձել նաև Քարդաշյան ընտանիքի այցը Հայաստան: Բոլոր լրատվականներն անխտիր գրում էին, որ հոլիվուդյան ռեալիթի-շոուի աստղը Հայաստան է այցելում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առնչությամբ: Շատերը նշում էին, որ Քարդաշյաններն իրենց այցով Ցեղասպանության քարոզչություն են իրականացնում:

Ամփոփեց Արաքս Կասյանը