Միայն թվում է՝ թե Թուրքիան և Ադրբեջանը երկու եղբայրական պետություններ են. ադրբեջանագետ

Ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբեգովայի հարցազրույցը Sputnik-Արմենիային

Թուրքիան եւ Ադրբեջանը միմյանց հետ լուրջ խնդիրներ ունեն: Միայն թվում է՝ թե Թուրքիան և Ադրբեջանը  երկու եղբայրական պետություններ են: «Sputnik-Արմենիա» ռադիոկայանին տված հարցազրույցում  նման համոզմունք է հայտնել Ադրբեջանի հարցերով փորձագետ Անժելա էլիբեգովան:  

Նա հիշեցնում է գազի գնի շուրջ թուրք-ադրբեջանական «պատերազմները», հայ-թուրքական արձանագրություններին հաջորդած ադրբեջանական վայնասունը: 

«Ադրբեջանի չէր զիջում գազի գինը, իսկ Թուրքիան իր լծակներն էր օգտագործում Ադրբեջանի դեմ: 2009-ին էլ, երբ հայ-թուրքական արձանագրություններն էին ստորագրվում, պետք էր տեսնել, թե ինչ էր կատարվում Ադրբեջանում: Արգելվեցին թուրքական ֆիլմերը, երաժշտությունը, կերակուրը, երկրից վտարեցին մոտ 700 թուրք գործարարի»,-վերհիշում է ադրբեջանագետը:

Էլիբեգովան թուրք-ադրբեջանական «եղբայրական» հարաբերությունների համատեքստում հիշատակում է նաեւ Թուրքիայի՝ Ադրբեջանի դեմ ունեցած այն փաստերը, որոնք ապացուցում են նախիջեւանյան կլանի կողմից քրդական ռազմական ջոկատների ֆինասավորումը:

«Բավական լուրջ խնդիր է Ադրբեջանը և միջազգային ահաբեկչությունը: Ադրբեջանը կապեր ունի Ալ-Քաիդայի հետ, սեպտեմբերի 11-ից հետո բացահայտվել են լուրջ միջադեպեր: Բայց, ըստ իս, ամենահետաքրքիր և քիչ ուշադրության արժանացած հանգամանքը՝ Ադրբեջանի կողմից քրդական աշխատավորական կուսակցության ավելի ռազմականացված ջոկատներին աջակցությունն է, որոնց ֆինասավորում են նախիջևանյան կլանը, ադրբեջանական կառավարության բավական բարձրաստիճան դեմքեր: Թուրքիան մի քանի տարի շարունակ պահանջում է Ալիևից արտահանձնել իր, ինչքանով հասկանում եմ, բարձրաստիճան պաշտանյաներին, նույնիսկ նախարարներին: Այս բոլոր փաստերն ունի Թուրքիան, և մինչ օրս այն լուրջ փոխհարաբերություններում խնդիրներ է ստեղծում Ադրբեջանի համար»,-ասել է նա: 

Ադրբեջանը փորձում է ինքնուրույն քայլեր կատարել, ինչի վառ օրինակն է Ալիեւի անակնկալ այցը Սաուդյան Արաբիա, որտեղ հնարավոր է այդ երկրի իշխանությունն աջակցություն է փնտրում Թուրքիայի եւ Իրանի դեմ հարցերում: Այս դիտարկմանն ի պատասխան բանախոսը հակադարձում է՝ Ադրբեջանն արդեն վաղուց ինքնուրույն չէ:

«Մի պետություն, որ ամբողջովին կախված է դրսի նավթային գներից, չի կարող ունենալ արտաքին ինքնուրույն քաղաքականություն: Ադրբեջանի ինքնուրույն քաղաքականությունը շատ փոքր տեղ ունի մանևրների համար, և Ադրբեջանը, վաղ, թե ուշ, պետք է լեզու գտնի Իրանի հետ»,-նկատել է Էլիբեգովան:

Ինչ վերաբերում է Ադրբեջանի նավթային ու գազային խնդիրներին, ապա այստեղ եւս ադրբեջանագետի կանխատեսումները լավատեսական չեն: Նա շեշտադրել է, որ Կասպից ծովի կարգավիճակը մինչ օրս որոշված չէ, ինչը աղետալի է Ադրբեջանի համար:

«Միակ երկիրը, որի նավթի և գազի ամբողջ պաշարները գտնվում են Կասպից ծովում, Ադրբեջանն է: Ռուսաստանը, Ղազախստանը, Թուրքիան ու Իրան այլ տեղերում եւ ավելի մեծ ծավալներով հանքեր ունեն: Ադրբեջանն այսօր ունի լուրջ խնդիրներ՝ կապված պաշարների սակավության եւ «Բրիթիշ Փետրոլիում»-ի հետ: Վերջինս ադրբեջանական կառավարությանը բացահայտ ասում է, որ մեզ խաբել եք ձեր պաշաների հարցում: Երկու տարի առաջ Ալիևն ասել էր, որ «Բրիթիշ Փետրոլիում»-ի պատճառով տարեկան ութ միլիարդ դոլարի վնաս են կրում,  որովհետև իջեցնում են նավթի և գազի արտահանման ծավալները, ինչին «Բրիթիշ Փետրոլիում»-ը պատասխանել էր, որ դուք չունեք այդքան ծավալներ»,-բրիտանական ընկերության եւ ադրբեջանական կառավարության «նավթային հակամարտությունն» է հիշեցրել Էլիբեգովան:

Թե ինչ պայմանավորվածություններ է փորձել ձեռք բերել Ալիեւը Սաուդյան Արաբիայում, ադրբեջանագետը միանշանակ պատասխանել չի կարող, քանզի դրանք անցել են փակ դռների ետևում: Սակայն չի բացառվում, որ Ադրբեջանի նախագահը հարց բարձրացրած լինի՝ ՕՊԵԿ-ի երկրների վրա ճնշում գործադրելու եւ նավթի գինը բարձրացնելու առումով:

«Ալիեւի համար այսօր դա կյանքի և մահու հարց է, որովհետև բյուջե պետք է լցնել: Եվ եթե երկու-երեք տարի այս իրավիճակը չփոխվի, գները չբարձրացան, ապա Ադրբեջանի ամբողջ տնտեսությունը կփլուզվի, հետևաբար, կարծում եմ, որ ինքը փորձել է ինչ- որ երաշխիքներ ստանալ, որ գոնե այսօրվա գները կայուն կմնան»,-ենթադրել է բանախոսը:

Նա նաեւ հավելել է, որ եթե Իրանը մտնի «նավթային խաղադաշտ», ապա գներն էլ ավելի կտապալվեն, ինչը շատ ավելի վատ կլինի բոլորի խաղացողների համար: Սաուդյան Արաբիան, արցախյան հակամարտության առումով, ինչպես միշտ պրոադրբեջանական հայտարություն արել է:  Այնուհանդերձ, ադրբեջանագետը կարծում է, որ Ալիեւի համար այսօր համար առաջին խնդիրն այլ է:

«Այսօր ավելի  լուրջ տնտեսական, քաղաքական խնդիրներ կան, քանի որ տարածաշրջանում լուրջ աշխարհաքաղաքական փոփոխություններ են տեղի ունենում: Ադրբեջանը փորձում է ինչ-որ ձեւ իր տեղը գտնել, որպեսզի իր վրայով չանցնեն և խաղից դուրս չմնա: Հիմա համար մեկ խնդիրը Ալիևի համար դա է, որովհետև էլ ավելի բարդ իրավիճակի մեջ հայտնվել, քան այսօր է, ապա դա ուղղակի կլինի իր և իր ռեժիմի վերջը»,-եզրակացրել է Անժելա Էլիբեգովան: