Գիտնականներն ուսումնասիրում են Սևանի ավազանի ամենամեծ ուրարտական ամրոցներից մեկը` Օձաբերդը

Հայ և իտալացի հնագետները խոր ուսումնասիրություն են կատարում Սևանի ավազանի ամենամեծ ուրարտական ամրոցներից մեկում` Օձաբերդում (մ.թ.ա. 10-6-րդ դդ.): Այս մասին լրագրողներին տեղեկացրեց «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ տնօրենի գիտական աշխատանքների գծով տեղակալ Աշոտ Փիլիպոսյանը:

«Ծովինար հնագիտական հուշարձանը հայտնի է վաղուց և մի շարք մեծանուն հնագետներ և արևելագետներ աշխատել և ուսումնասիրություններ են կատարել: Այդ թվում Բորիս Պիոտրովսկին և Գեդեոն Միքայելյանը: Սակայն ուսումնասիրությունները եղել են փոքրածավալ և մինչ օրս ծավալուն ուսումնասիրություն չէր իրականացվել»,- տեղեկացրեց Աշոտ Փիլիպոսյանը:

Հնագետը հավելեց, որ առաջին ծավալուն պեղումները մեկնարկեցին անցած տարի, երբ հայ-իտալական արշավախումբը սկսեց նախնական աշխատանքները, և արդյունքները հուսադրող են: «Այս ամրոցը հենակետի դեր էր կատարում դեպի Սոթքի ոսկու հանքեր տանող ճանապարհը, ինչպես նաև հենակետ էր Վարդենյանց լեռնանցքով դեպի Սևանի ավազան տանող ճանապարհի համար: Այսինքն` սա շատ կարևոր ռազմավարական նշանակություն ունեցող բնակավայր էր, և Սևանի տարածքում այն եզակի հուշարձաներից է, որտեղ ունենք սեպագիր արձանագրություն, և նույնիսկ գիտենք ամրոցի անունը` ի շնորհիվ Ռուսա ԱռաջինÕ «», - ասաց «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի «Կարմիր բլուր» մասնաճյուղի վարիչ, Օձաբերդի հայ-իտալական արշավախմբի համաղեկավար Միքայել Բադալյանը:

Գիտնականը մանրամասնեց, որ տեղանքի ընտրությունը շատ կարևոր էր, քանի որ Սևանի հարավային հատվածում պեղվել էին դամբարանային համալիրներ, սակայն շատ քիչ բնակավայրեր կան ուսումնասիրված: Նաև հնագետների համար շատ կարևոր էր հասկանալ ուրարտական մշակույթի և տեղականի փոխհարաբերությունների խնդիրը` մի հանգամանք, որը կարևոր է հայ հնագիտության համար:

«Նաև նպատակ կար ուսումնասիրելու ուրարտականից դեպի հետուրարտական ժամանակաշրջանի անցումային փուլը: Սա մեր հնագիտության գրեթե ամենաչուսումնասիրված և ամենակնճռոտ ժամանակաշրջաններից մեկն է` մի ժամանակաշրջան, երբ կազմավորվում է Երվանդունիների հայկական թագավորությունը», - նշեց համաղեկավար Միքայել Բադալյանը:

Պեղումները իրականացվել են երեք հատվածում` Օձաբերդի միջնաբերդի և ամրոցի տարածքներում, և ամրոցից դեպի հարավ տեղակայված հատվածում: Վերջինում գտնվել են հետուրարտական բնակավայրեր: Արշավախմբի անդամները պեղումների արդյունքները խոստումնալից են համարում` միջնաբերդում ֆիքսել են մի կառույց, որտեղ հարթեցրել էին հիմնաժայռը, իսկ մանրախճային հարթեցման վրա արված էր կավածեփ հատակ:

«Պեղումների արդյունքում, այս պահին կարող ենք հստակորեն ասել, որ հետուրարտական ժամանակահատվածում, թե միջնաբերդում, թե ամրոցում, թե բնակավայրում կյանքը շարունակվել է: Հայկական լեռնաշխարհում կան ուսումնասիրված բազմաթիվ ամրոցներ, դամբարանային համալիրներ, սակայն սա հազվադեպ օրինակներից է, երբ ուսումնասիրվել է նաև ամրոցի հետ պեղված բնակավայրը», - ասաց Միքայել Բադալյանը:

Ուսոմնասիրված բնակավայրի սենյակներից մեկում հայտնաբերվել են ուրարտական և նախաուրատական ժամանակաշրջանի շերտեր: Այն տեղեկություն է տալիս բնակավայրի պատմության վերաբերյալ: Գիտնականները ենթադրում են, որ բացել են միջնաբերդի փողոցներից կամ անցումներից մեկը: Այս կառույցի հատվածներից մեկը, ի դեպ, թվագրվում է հետուրարտական շրջանով, այսինքն այն հնարավորություն է տալիս ենթադրել միջաբերդի ամրություններից մեկի կիրառման ժամանակաշրջանը: 

Ներկա պահին տեղանքում շարունակվում են հնաբուսաբանական, հնակենդանաբանական, գեոբուսաբանական, գեոմորֆոլոգիական ուսումնասիրությունները, որոնք կնպաստեն նոր տվյալների հայտնաբերմանը: