ՆԱՏՕ-ի զեկույցն ավելի շատ Արեւմուտք-Ռուսաստան փոխհարաբերությունների հետ է կապված. Դավիթ Բաբայան
Ինչպես արդեն տեղեկացրել էինք, հայկական պատվիրակության անդամները ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովի տարեկան նստաշրջանի աշխատանքների ժամանակ «ՆԱՏՕ-ն եւ ՌԴ-ն Եվրաատլանտյան անվտանգությունը» զեկույցում մի շարք պատմական սխալների ուղղումներ էին կատարել` որպես փաստ ներկայացնելով ղարաբաղա-ադրբեջանական կոնֆլիկտի առաջացման հիմնական պատճառներն ու դրանցից բխող հետեւանքները: Թե իրականում ո”րն է պատճառը, որ ՆԱՏՕ-ի զեկույցում` որպես կոնֆլիկտի հրահրող ներկայացվել եւ մեղադրվել է Ռուսաստանը, Orer.am-ը պարզեց ԼՂՀ նախագահի մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանից: «Ես կարծում եմ, որ սա ավելի շուտ խնդիր է՝ կապված ընդհանուր առմամբ Արեւմուտք-Ռուսաստան փոխհարաբերությունների հետ, որովհետեւ, եթե մենք խոսում ենք պատմական փաստերի մասին, ապա պետք է փաստել մեկ բան, որ ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտությունը գլոբալ աշխարհաքաղաքականության հետեւանք է: Հարցն ստեղծվել է Արեւմուտք- Ռուսական կայսրություն-Օսմանյան կայրություն եռաբեւեռ համակարգի ներքո: Խնդիրն այն էր, որ Օսմանյան կայսրությունը, կորցնելով մեծ տարածքներ Եվրոպայում, Արեւմուտքում, Մերձավոր Արեւելքում, փորձում էր վերադարձնել կորցրած տարածքները, որոնք վերցրել էին Անգլիան, Ֆրանսիան, Ավստրո-Հունգարիան, Իտալիան, մի մասը վերցրել էր նաեւ Ռուսաստանը: Այս իրավիճակում Արեւմուտքը նաեւ վախենում էր, որ միգուցե Ռուսաստանն ու Օսմանյան կայսրությունը դառնան դաշնակիցներ: Իհարկե, իրավիճակը սարսափեցնում էր Արեւմտյան բեւեռին, առանց էմոցիաների ամեն ինչ էլ պարզ է ու հասկանալի: Որպեսզի այդ ամենը տեղի չունենա հենց Արեւմուտքում, հիմնականում Ավստրո-Հունգարիայում, Գերմանիայում, ինչպես նաեւ Անգլիայում, Ֆրանսիայում հորինվել ու մշակվել է պան-թուրքիզմի գաղափարախոսությունը: Սա թուրքական քաղաքական գյուտ չէ, դա Արեւմուտքից է մտցվել գլոբալ աշխարհաքաղաքականության մեջ: Նկատենք, որ Օսմանյան կայսրությունն այդ խայծը կուլ է տվել, այսինքն՝ տեղի է ունեցել լուռ աշխարհընկալում: Կարող եմ նշել, որ պան-թուրքիզմի գաղափարախոսության ներքո Ռուսաստանն ու Թուրքիան երբեք չեն կարող լինել երկարատեւ դաշնակիցներ: Հենց պան-թուրքիզմի գաղափարախոսության պատճառով է իրականացվել Հայոց ցեղասպանությունը, ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության ձեւավորումը, որովհետեւ պանթուրքիզմի գաղափարախոսության կիրառման լավագույն ժամանակահատվածը եղել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը՝ ոչնչացվել է հայ ժողովրդի բնօրրանի մեծ մասը, այնուհետեւ արհեստականորեն ստեղծվել է Ադրբեջան կոչված պետությունը: Արհեստական այս պետությունը ձգտում է ունենալ սահման իրեն ծնած եւ սնած երկրի՝ Օսմանյան կայսրության հետ, հավակնում է որքան հնարավոր է շատ տարածքների վրա աչք դնել՝ հայկական, վրացական, իրանական: Սա է իրական պատմությունը: Բոլոր պետությունները, գերտերությունները հատկապես Արեւմտյան, Օսմանյան շրջանակներում ունեն իրենց դերակատարությունը: Չեմ ցանկանում գնալ պատմության խորքերը եւ ասել, թե ով էր մեղավոր եւ ով անմեղ, քանի որ ամեն ինչ կլինի Աստծո դատաստանի ներքո»,- նշեց ԼՂՀ նախագահի խոսնակը:
Պարոն Բաբայանն այժմ ավելի շատ կարեւորում է իրավիճակի կայունացման եւ պատմական սխալները չկրկնելու հանգամանքը: «Մենք հիմա պետք է մտածենք, թե ինչպես անենք, որ այժմ իրավիճակը կայուն լինի, որպեսզի սխալները չկրկնվեն, որպեսզի մեկը մյուսին չմեղադրի: Աշխարհաքաղաքական այս պայքարում հայ ժողովուրդը չափազանց թանկ գին է վճարել՝ Ցեղասպանություն, այնուհետեւ Երկրորդ աշխարհամարտ, որտեղ եւս կես միլիոն հայ է մասնակցել, որից 300 հազարը զոհվել են: Հիմա մենք պետք է մտածենք ապագայի մասին: Հարկավոր է նկատել, որ այսօրվա դրությամբ բոլորն էլ ունեն յուրահատուկ մի շարժ, իրավիճակը շտկելու եւ այլեւս սխալներ թույլ չտալու համար: Մենք, իհարկե, ողջունում ենք, որ կա մտահոգություն, որ ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտությունը համապարփակ եւ խաղաղ ձեւով կարգավորվի, սակայն մյուս կողմից, որպեսզի պատմական բեռը մի քիչ թեւթեւանա, պետք է նաեւ քայլեր ձեռնարկել եւ լավագույն տարբերակն Արցախի Հանրապետության ճանաչումն է, պատմական անարդարության վերացումը: Պետք է տիրի պատմական արդարություն, հիմա դրա համար կան հիմքեր ու հնարավորություններ, մանավանդ, որ Արցախը վաստակել է նման ճանաչման իրավունքը»,- նշեց Դավիթ Բաբայանը:
Սոսե Չանդոյան
