Չի բացառվում, որ Նարդարանում տեղի ունեցող դեպքերը Ադրբեջանի իշխանությունների սարքած թատրոնը լինեն. Ս.Ասատրյան

Արդեն մի քանի օր է՝ Ադրբեջանի ՆԳՆ-ն ներքին զորքեր է մտցրել Բաքվից մոտ 30 կմ դեպի հյուսիս գտնվող Նարդարան ավան, որը համարվում է ադրբեջանցի շիաների կենտրոնը: Ոստիկանության և շիա հավատացյալների միջև տեղի ունեցած արյունալի բախումներից հետո ավանը շարունակվում է բոլոր կողմերից շրջապատված մնալ իրավապահ մարմինների կողմից, իսկ ներքին զորքերի զինվորները պարեկություն են անում ավանի բոլոր փողոցներում: Վիճակն այնքան թեժ է, որ նույնիսկ Նարդարանում հատուկ ռազմական տեխնիկա է տեղակայվել և չի թույլատրվում, որ նարդարանցիներն ավանից դուրս գան: Դրսի հետ կապը բացառելու համար անջատված են նաև տեղի հեռախոսները:

Ադրբեջանագետ Սարգիս Ասատրյանը Orer.am-ի հետ զրույցում ասաց, որ Ադրբեջանի բնակչության մեծ մասը դավանում է իսլամի շիական ուղղությանը: Փաստորեն, երկիրը մեծամասամբ համարվելով շիական պետություն, պետք է, որ ներքին հանդուրժողականություն ունենար իշխանությունների և խորը հավատացյալ նարդարանցիների միջև: Սակայն ստացվում է, որ երկրի ռադիկալ շիաները բավականին անհանգստացնում են իսլամի նույն ուղղությանը դավանող իշխանություններին:

«Նարդարանը հենց այն կենտրոններից է, որտեղ հիմնականում հավատացյալներ են ապրում: Բացի այդ՝ Նարդարանը նաև համարվում է Իրանի ազդեցության գոտի և իշխանությունների կողմից ձեռնարկված քայլերից տպավորությունն այնպիսին է, որ իշխանություններին սկսել է անհանգստացնել այն: Մյուս կողմից՝ փաստորեն հետաքրքիր իրավիճակ է ստացվում, քանի որ շիաների հանդեպ ճնշում են գործադրվում, իսկ ռադիկալ սուննիները բավական ազատ են իրենց զգում Ադրբեջանում»,- ասում է Ս.Ասատրյանը:

Փաստորեն, շիական Ադրբեջանում շիաների նկատմամաբ իրականացվող բռնաճնշումները թույլ են տալիս ենթադրել, որ Ալիևը մտածում է, որ շիականության գործոնի ակտիվացմամբ կարող է ավելանալ Իրանի ազդեցությունն Ադրբեջանում, ինչն ալիևյան ռեժիմի համար ոչ միայն լուրջ անհանգստության պատճառ կարող է հանդիսանալ, այլև հղի լինել բազում հետևանքներով:

«Ընդհանրապես նարդարանցիների նկատմամբ և առհասարակ հավատացյալ շիականների նկատմամբ բռնաճնշումները նոր երևույթ չեն: Դրանք տարիների պատմություն ունեն, որը շարունակվում է այս կամ այն կերպով: Ձերբակալվում են շիական համայնքի ազդեցիկ դեմքեր, շինծու գործերով նրանց բանտ են նստեցվում: Չի բացառվում նաև, որ Ալիևն այլ խմբերի ճնշման ազդեցության տակ է նման որոշում է կայացրել»,- ասում է Ս.Ասատրյանը:

Ադրբեջանագետը նշում է նաև, որ Ադրբեջանում այս կամ այն կերպով արտահայտվող դժգոհությունները բավական ծանր սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի հետևանք են, քանի որ մի կողմից՝ նավթի գներն են նվազում, մյուս կողմից՝ Ադրբեջանի ազգային արժույթն է արժեզրկվում, ինչն էլ իր հերթին բերում է տնտեսության անկման և ժողովրդի կեսամակարդակի նվազման:

«Հետևաբար, դժգոհության առիթները ժողովրդի մոտ շատ են, որը վաղուց անհնազանդության ալիք է առաջացրել: Ինչ վերաբերում է նարդարանցիների հանդեպ իրականացվող ճնշումներին, ապա, ամենայն հավանականությամբ, դա իշխանությունների կողմից սարքած թատրոնն է, որի նպատակն է հասարակության ուշադրությունը Նարդարանի վրա շեղել՝ ցույց տալու համար, թե իբր նարդարանցիները պատաստվում են երկրում հեղաշրջում իրականացնել, ինչը իշխանությունների կողմից կարող է ճնշվել»,- ասում է Ս. Ասատրյանը:

Հիշեցնենք, որ երկրի ներքին զորքերը Նարդարան մտցնելու պատճառը բնակիչների կողմից Մաշտաղա-Նարդարան մայրուղին փակելն էր եղել, երբ ակցիայի մասնակիցները պահանջել էին վերադարձնել նախօրեին ոստիկանության հետ բախումների ժամանակ սպանված 5 բնակիչների դիերը:

Դեպքը տեղի էր ունեցել նոյեմբերի 27-ի կեսօրին, երբ նամազի ժամանակ իրավապահները ներխուժել են Նարդարանի շիական «Իմամ Հուսեին» մզկիթ, հայհոյանքներ տեղացել այնտեղ գտնվողների հասցեին, բռնություններ գործադրելով ձերբակալել Ադրբեջանի շիաների առաջնորդ Թալե Բաղըրզադեին և այլ 14 հավատացյալների: Ոստիկանների այդ գործողությունները զայրացրել էին նարդարանցիներին, որից հետո նրանց և ոստիկանության միջև բախումներ էին սկսվել: Փոխհրաձգությունների հետևանքով երկու ոստիկան և 5 բնակիչ էր սպանվել են: Դժգոհության ալիքը հասել էր նաև Գյանջա, Լենքորան և այլ քաղաքներ, որտեղ ևս բախումներ էին սկսվել ոստիկանության և տեղացիների միջև:

Արմինե Գրիգորյան