«Այս լուսանկարը հետապնդում է ինձ իմ ողջ կյանքում». աշխարհահռչակ լուսանկարի աղջիկը 40 տարի անց (լուսանկարներ)
«Associated Press» գործակալության լուսանկարիչ Հուին Քոնգ Ուտի այս լուսանկարը արված է 40 տարի առաջ: Այն պատկերում է Վիետնամական պատերազմի դաժանությունը, որը բառերով հնարավոր չէ նկարագրել: Բայց լուսանկարի տակ կա հանրությանը քիչ հայտնի պատմություն: Դա պատմություն է մահվան դուռը հասած երեխայի եւ երիտասարդ լուսանկարչի պատահական հանդիպման մասին:
Լացող երեխաներ եւ կենտրոնում 9-ամյա Կիմ Ֆուկը:
Լուսանկարը արված է պատերազմական քաոսի մեջ, եւ այս նկարը եւ փրկություն է, եւ անեծք նրա հերոսի համար:
«Ես իսկապես ուզում եմ փախչել այս փոքրիկ աղջկանից,- պատմում է աղջիկը՝ Կիմ Ֆուկը, ով այժմ 49 տարեկան է,- բայց այս լուսանկարը ինձ բաց չի թողնում»:
1972թ.-ի հունիսի 8-ն էր, երբ Կիմը լսեց զինվորների ճիչը՝ «Մենք պետք է փախչենք այստեղից: Նրանք կռմբակոծեն, եւ մենք կմեռնենք»: Վայրկյաններ անց նա տեսավ ռումբերի կարմիր եւ դեղին ծուխը՝ Քաո Դաի տաճարի շուրջ, որտեղ նրա ծնողները երեք օր է, ինչ ապաստան էին գտել, քանի որ վիետնամական զորքերը պայքարում էին իրենց գյուղը գրավելու համար:
Փոքրիկ աղջիկը լսեց ինքնաթիռների մոտեցող ձայնը եւ գլուխը բարձրացնելով՝ տեսավ ներքեւ ընկնող ռումբերը, որոնք պայթեցին նրա դիմաց: Գետինը ցնցվեց, եւ նապալմ (պնդացրած բենզինից պատրաստած զենք, որի բռնկումից այրվում է շրջապատը) ռումբի պայթյունից գոյացած անհամար կրակները այրեցին Կիմի ձախ ձեռքը: Նրա հագուստի բամբակե թելերը արագ բռնկվեցին՝ շոգեխաշելով մարմինը:
«Ես անճոռնի կլինեմ եւ երբեք չեմ լինի նորմալ»,- մտածեց նա՝ շոշափելով այրված ձեռքը:
Սարսափի մեջ՝ նա ճչալով վազեց փողոցով իր մեծ եղբոր հետեւից՝ չնկատելով խճուղում հավաքված արտասահմանյան լրագրողներին: Որոշ ժամանակ անց Կիմը կորցրեց գիտակցությունը:
Կիմ Ֆուկը 1973թ.-ին այցելել է լուսանկարիչ Նիկ Ուտին:
Վիետնամցի 21-ամյա լուսանկարիչ Ուտը փոքրիկ Կիմին տեղափոխում է հոսպիտալ: Այնտեղ նրան ասում են, որ շատ ուշ է երեխային ինչ-որ բանով օգնելու համար, սակայն Ուտը ցույց է տալիս իր լրագրողական փաստաթղթերը եւ պահանջում, որ աղջկան անպայման բժշկական օգնություն ցուցաբերվի:
«Ես գոռացի նրան, երբ տեսա դեպի ինձ վազելով»,- ասում է Ուտը, ում ավագ եղբայրը զոհվել էր պատերազմում. «Եթե ես չօգնեմ նրան, եւ նա մեռնի, ապա ինձ թվում էր, որ ես ինքնասպան կլինեի»:
Լուսանկարը երեւակելուց հետո բոլորը մտավախություն ունեին, որ այն չի հրապարակվի, քանի որ լրատվական գործակալությունները ունեին խիստ կանոններ՝ ընդդեմ մերկ լուսանկարների: Բայց երբ խմբագիր Հորսթ Ֆաասը տեսավ այն, հասկացավ, որ լուսանկարը բացառություն է կանոններից: Նա պնդեց, որ լուսանկարը հրապարակվի, եւ արդյունքում հաղթեց:
Փողոցը, որտեղ արվել է հռչակավոր լուսանկարը
Կիմի մարմնի 30 տոկոսը ուներ 3-րդ կարգի այրվածք, չնայած որ դեմքը անվնաս էր մնացել: Ժամանակի ընթացքում վերքերը բուժվեցին: «Ամեն առավոտ ժամը 8-ին բուժքույրերը պոկում էին իմ այրված կաշվի հատվածները: Ես պարզապես ճչում էի եւ երբ չէի կարողանում դիմանալ, կորցնում էի գիտակցությունս»,- ասում է նա:
13 ամիս անց Ֆուկը լքում է հիվանդանոցը: Նա տեսել էր իր լուսանկարը, որն արդեն այդ ժամանակ շահել էր «Pulitzer» մրցանակը, բայց նա դեռ չէր հասկանում դրա իմաստային հզոր ուժը: Նա պարզապես ուզում էր տուն գնալ եւ կրկին երեխա լինել:
Մեծ Բրիտանիայի թագուհի Ելիզավետա 2-րդը, «Associated Press» գործակալության լուսանկարիչ Նիկ Ուտը եւ Կիմ Ֆուկը:
Որոշ ժամանակ անց կյանքը վերադարձավ իր նորմալ հունին: Լուսանկարը ողջ աշխարհում հայտնի էր, բայց Ֆուկը այդ ամենից անտեղյակ ապրում էր իր փոքրիկ գյուղում՝ Կամբոջայի սահմանին մոտ:
Լուսանկարիչ Ուտը եւ այլ լրագրողներ երբեմն այցելում էին նրան, բայց այցելությունները դադարեցին, երբ կոմունիստները կարողացան գրավել Հարավային Վիետնամը 1975թ.-ին:
Կյանքը նոր վարչակարգի ժամանակ դարձավ ծանր: Դեղամիջոցները եւ ցավազրկողները դարձան թանկ եւ դժվար ճարվող դեռահասի համար, ով տառապում էր ստացված այրվածքներից:
Նիկ Ուտը եւ Կիմը Կուբայում 1989թ.-ին:
Տարիներ անց նա իրականացրեց երազանքը՝ դառնալով բժիշկ եւ ընդունվեց բժշկական քոլեջ, բայց այդ ամենը ավարտվեց, երբ երկրի ղեկավարությունը որոշեց, որ նրա միջոցով կարելի է քաղաքական պրոպագանդա իրականացնել:
Կիմին ստիպեցին լքել բժշկական հաստատությունը եւ վերադառնալ իր գավառը, որտեղ պետք է հանդիպեր արտասահմանյան լրագրողների հետ՝ քարոզչական նպատակներով:
Հանդիպումները անցնում էին գաղտնի ծառայությունների խիստ հսկողության տակ, եւ նրա խոսքերը նախօրոք խմբագրվում էին: Կիմը ժպտում էր եւ կատարում էր իր դերը, բայց ներսում եռում էր զայրույթը: «Ես ուզում էի փախչել այդ ամենից»…
«Իմ սիրտը նման էր սեւ սուրճի,- ասում է նա,- ես ցանկանում էի, որ մեռնեի այդ ռմբակոծության ժամանակ, որպեսզի նման ձեւով էլ չտառապեի: Ինձ համար ծանր էր կրել այդ բեռը»:
Օրերից մի օր այցելելով գրադարան՝ Կիմը գտավ Աստվածաշունչ: Իր կյանքում առաջին անգամ նա հավատաց, որ իր գոյությունը ինչ-որ առաքելություն ունի: Եվ հանկարծակի մի անգամ իր այդքան անցանկալի փառքը ընձեռեց հնարավորություն:
Կիմ Ֆուկը, նրա ամուսին Բուլ Հույ Տոան իրենց ամուսնության օրը Հավանայում, Կուբա 1992թ.-ին:
1982թ.-ին նա բժշկական օգնություն ստանալու նպատակով այցելեց Արեւմտյան Գերմանիա: Ավելի ուշ Վիետնամի այն ժամանակվա վարչապետը, ազդվելով նրա պատմությունից, օգնեց նրան, որ շարունակի իր կրթությունը Կուբայում:
Նա վերջապես ազատվեց այդ բոլոր հետապնդողներից, որոնք շրջապատում էին նրան իր հայրենիքում: Բայց կյանքը հեռու էր նորմալ լինելուց:
Երբ դպրոցում էր, Կիմը հանդիպեց երիտասարդ վիետնամցու: Նա չէր հավատում, որ ինչ-որ մեկը կսիրի իրեն, քանի որ իր մարմինը ծածկված էր ահավոր վերքերի սպիներով: Սակայն Բուի Հույ Տաոին դա չվախեցրեց:
Կիմ Ֆուկը իր որդու՝ 3 տարեկան Թոմասի եւ իր ամուսնու հետ Տորոնտոյում 1997թ.-ին:
Զույգը որոշեց ամուսնանալ 1992թ.-ին եւ իրենց մեղրամիսը անցկացրեց Մոսկվայում: Կուբա վերադառնալու ճանապարհին ինքնաթիռը վառելիք վերալցնելու համար վայրէջք կատարեց Կանադայում, եւ զույգը որոշեց քաղաքական ապաստան խնդրել: Կիմ Ֆուկը վերջապես ազատ էր:
Նա բազմիցս հանդիպել է իր այդ հանրահայտ լուսանկարիչ Ուտի հետ, դարձել է պատերազմներից տուժածներին օգնող ՄԱԿ-ի բարի կամքի դեսպան: «Այսօր ես այնքան ուրախ եմ, որ կարող եմ օգնել Կիմին,- ասում է լուսանկարիչ Ուտը,- նա կարծես իմ աղջիկը լինի»:
