Սա արդեն պատերազմ է Սիրիայի ու Թուրքիայի միջեւ. քաղաքագետ
Միջազգային
Սիրիայում տեղի ունեցող ռազմական գործողությունները գնալով ակտիվանում են: ԱՄՆ-ն եւ ՌԴ-ն եկել են Սիրիայի տարածքում մեկշաբաթյա հրադադարի պայմանավորվածության, սակայն, ի հեճուկս այս ամենի, Թուրքիան որոշել է խաղալ բաց քարտերով՝ ռմբակոծելով սիրիական մի շարք տարածքներ: Ըստ քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանի՝ Թուրքիայի նման պահվածքը պայմանավորված է նեոօսմանիզմի եւ պանթուրքիզմի գաղափարախոսությամբ:
«Թուրքիայի ներկայիս վարչապետը ժամանակին «Զրո խնդիրներ հարեւան պետությունների հետ» ծրագրի առաջատարներից էր, սակայն «Արդարություն ու զարգացում» կուսակցության արտաքին քաղաքականությունը բերեց նրան, որ Թուրքիան ունեցավ ընդամենը մեկ հարեւան, որի հետ խնդիր չունի՝ դա Ադրբեջանն է: Մյուս հարեւանների հետ տվյալ պետությունն ունի շատ մեծ խնդիրներ: Ինչ վերաբերում է սիրիական տարածքները ռմբակոծելուն, ապա առաջինը պետք է առանձնացնենք Էրդողանի նեոօսմանիզմի ու պանթուրքիստական գաղափարախոսությունը, որն էլ այժմ շատ ակտիվ ձեւով առաջ է տարվում Թուրքիայի կառավարող վարչակազմի կողմից: Հենց այս կոնտեքստում է պետք վերլուծել այն իրավիճակը, որը տեղի է ունենում Սիրիայում»,- Orer.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը՝ հավելելով, թե սկսած 2011 թվականից, թուրքական իշխանությունները սիրիական չափավոր ընդդիմությանը օգնության հասնելու պատրվակով սկսեցին համագործակցել Սիրիայի տարածքում գործող ոչ միայն ծայրահեղական, այլեւ բացահայտ ահաբեկչական կազմակերպությունների հետ, որոնցից երկուսն էլ համարվում են Թուրքիայի ամենակարեւոր գործընկերները Սիրիայում:
«Մենք գիտենք, որ Թուրքիան Սիրիայի հետ սահմանը բացում էր ահաբեկչական կազմակերպությունների առաջ, որի հետեւանքով էլ նրանք անցնում էին Սիրիայի տարածք կամ էլ հարձակումներ էին իրականացնում հենց Թուրքիայից: Դրա վառ օրինակն է Քեսաբի դեպքը»,- ասաց նա:
Ինչպես նշում է քաղաքագետը, թուրքերն իրենց նեոօսմանական ու պանթուրքիստական գաղափարներն առաջ տանելու համար իրականացնում են համապատասխան ծրագիր: Թուրքիան ահաբեկիչ պետությանը բնորոշ քայլեր է ձեռնարկում: Այժմ Սիրիայի կառավարական ուժերին հաջողվել է փակել Ազազի միջանցքը, որով Հալեպում ու շրջակայքում գործող ահաբեկչական կազմակերպությունները ստանում էին օգնություն Թուրքիայից:
«Նշեմ նաեւ, որ սիրիական կառավարական ուժերին հաջողվում է նաեւ բավական արդյունավետ մաքրել Լաթաքիայի հյուսիսային շրջանները ահաբեկիչներից: Այս առաջընթացից հետո թուրքական իշխանությունները բացեիբաց անցել են ահաբեկիչների կողմը, իհարկե, այս ամենը քողարկվում է հակաքրդական քարոզարշավով: Նրանք իրենց կողմից իրականացվող ռազմական գործողությունները պայմանավորում են Սիրիայի հյուսիսում եւ հյուսիս-արեւելքում քրդերի կողմից ձեւավորած իշխանական մարմինների դեմ, որոնք իբր ահաբեկչական են: Իրականում, թուրքերի համար կարեւորն էլ այն է, որ սիրիական կառավարական բանակն ու քրդերը, որոնք բավական լոյալ են վերաբերվում Բաշար Ասադի իշխանությանը, չմաքրեն տարածքը ահաբեկիչներից, որոնք էլ իրենց հերթին հովանավորվում են Թուրքիայի կողմից»,- նկատում է Գ. Համբարյանը:
Թուրքիայի նման գործելաոճին ի պատասխան՝ սիրիական զորքերն արդեն նախազգուշացումից անցել են գործի: «Երբ թուրքերը կրկին ռմբակոծեցին Լաթաքիայի շրջանը, սիրիական կառավարական ուժերը ռմբակոծեցին թուրքական այն հետակետերը, որտեղից էլ թուրքերն իրականացրել են ռազմական գործողություններ: Սա ուղղակի պատերազմ է Սիրիայի ու Թուրքիայի միջեւ, եթե այն չկանխվի, ապա կվերսկսվի լայնամասշտաբ ռազմական գործողությունների: Այս զարգացումներին զուգահեռ կարեւորն այն է, որ ԱՄՆ-ն հորդորել է Թուրքիայի վերջ տալ ռմբակոծություններին, սակայն, ինչպես տեսնում ենք, Թուրքիան իր սեփական խաղն է խաղում:
Ամենավտանգավորն այն է, որ ձեւավորվել է Թուրքիա-Սաուդյան Արաբիա կոալիցիան»,- ասաց քաղաքագետը հիշեցնելով, թե ժամանակին Սիրիան եղել է Օսմանյան կայսրության տարածք եւ Սեւրի պայմանագրով անջատվել է կայսրությունից՝ հանձնվելով Ֆրանսիային, ապա հետո անկախացել: Հենց սրանով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ այժմ Թուրքիան յուրահատուկ «սեր» է տածում Սիրիայի տարածքների նկատմամբ: Կոպիտ ասած, Թուրքիան իր քիթը մտցնում է սիրիական գործերի մեջ՝ պատճառաբանելով նաեւ, թե ուզում է պաշտպանել Սիրիայի հյուսիս-արեւմուտքում բնակվող թուրքմեններին:
Սոսե Չանդոյան
